Fimmtudagur, 18 júlí 2019
UNRIC logo - Íslenska

Sameinuðu þjóðirnar
á þínu máli

Innan við 100 mál eru stafræn

 mother tongue

20.febrúar 2019. Hátt í helmingur þeirra tungumála sem töluð eru í heiminum í dag eru í útrýmingarhættu.

Færri en eitt hundrað þeirra 6500 tungumála sem töluð eru í heiminum er notuð í hinum stafræna heimi, og örfá hundruð eru kennd í skólum heimsins.

 43% tungumála heimsins eiga á hættu að deyja út. Á tveggja vikna fresti deyr tungumál út og með því hverfur menningarleg og vitsmunlaeg arfleifð

Haldið hefur verið upp á Aþjóðadag móðurmálsins á hverju ári frá síðustu aldamótum til þess að efla fjölbreytni tungumála í heiminum og fjöltungu.

Dagurinn 21.febrúar varð fyrir valinu vegna þess að þann dag árið 1952 skaut lögregla í Dhaka í Bangladesh á mannfjölda sem krafðist þess að móðurmál þeirra, Bangla, yrði viðurkennt. Þessi atburður hratt af stað tungumálahreyfingu sem kennd er við Bengal.

Þema dagsins er “Tungumál frumbyggja skiptir máli fyrir þróun, friðarvæðingu og sættir og kallast það á við Alþjóðlegt ár frumbyggjamála.

Samar eru eina frumbyggjaþjóð sem skráð er í Evrópu. Samar tala tíu mismunandi tungumál en þeir búa í Noregi, Svíþjóð, Finnlandi og Rússlandi.

Í Noregi hafa verið sett lög og reglugerðir í því skyni að verja tungumál Sama, en dagleg notkun fer minnkandi. 25 þúsund tala norður-samísku stærstu einstöku mállýsku Sama-mála er hún útbreiddust þeirra. Öll tungumál Sama eru á lista UNESCO yfir tungumál í útrýmingarhættu.

40% jarðarbúa hafa ekki aðgang að menntun á máli sem þeir tala eða skilja. Framfarir hafa þó orðið í fjöltungumenntun sem byggir á þekkingu á móðurmáli.  Tungumál eru öflugasta tækið til að varðveita og þróa áþreifanlega og óáþreifanlega arfleifð. Barátta fyrir móðurmálinu þjónar einnig þeim tilgangi að efla fjölbreytni tungumála og fjöltungumenntun og auka vitund um hefðir tungumála og menningar.

Dagur hafsins 8.júní