Þriðjudagur, 23 júlí 2019
UNRIC logo - Íslenska

Sameinuðu þjóðirnar
á þínu máli

Orkuskiptin eru stóra mál heimsmarkmiðanna

Icelandic PM

Desember 2018. Katrín Jakobsdóttir, forsætisráðherra segir að Íslendingar séu hægt og bítandi að átta sig á því að Heimsmarkmið Sameinuðu þjóðanna um sjálfbæra þróun eigi ekki aðeins við um þróunarríki heldur einnig við þá sjálfa.

KatrinNorræna Fréttabréf UNRIC ræddi nýlega við Katrínu um Heimsmarkmiðin. Rkisstjórnin hefur látið taka saman yfirlit yfir stöðu þeirra hér á landi með útgáfu stöðuskýrslu um heimsmarkmiðin síðastliðið sumar og í september var kynnt aðgerðaáætlun í loftslagsmálum 2018 – 2030. 

„Ég held að Íslendingarnir horfi á Heimsmarkmiðin og hugsi með sér að við fyrstu sýn þá eigi þetta aðallega við um önnur ríki, aðallega þróunarríki, en við nánari athugun gerir það sér ljóst að það eru mörg markmið sem eiga við um allt sem við erum að gera hér á landi í dag. Það sem brennur helst á okkur Íslendingum eru loftslagsmálin en svo eru líka mál sem við höfum forgangsraðað eins og kynjajafnréttismál, svo dæmi sé tekið.“

Hreinsun1Í stöðuskýrslunni sem kynnt var í júní síðastliðnum eru tiltekin forgangsmarkmið innanlands og í alþjóðasamstarfi.

„Ég lít á Heimsmarkmiðin sem eina heild og mér finnst það sem er að gerast er að meðvitund á íslandi virðist vera tiltölulega mikil. Við höfum látið kanna hvort fólk hafi heyrt um Heimsmarkmiðin og það eru 60% sem hafa heyrt um þau. Við höfum fléttað þau meira og meira inn í stefnumyndun stjórnvalda, sem ég held að sé mjög spennandi af því þetta er svolítið framandi hugsun fyrir fólk en þetta er að breytast. Ég var að tala um Heimsmarkmiðin á fundi með atvinnulífinu um daginn og meira að segja fyrirtækin eru farin að hugsa um hvernig þau geta tekið Heimsmarkmið Sameinuðu þjóðanna inn í sína stefnumótun.“

Katrín segir að loftslagsmálin séu „stóra þungavigtarverkefnið“í starfi íslenskra stjórnvalda um þessar mundir.“ Hún minnir á að ríkisstjórnin hafi sett sér tvö markmið. Annars vegar að undirgangast markmið Parísarsáttmálans fyrir 2030 og hins vegar „okkar eigin markmið sem er kolefnishlutleysi 2040.“ Hún bendir á að í þótt fyrsta aðgerðaáætlunin til að ná þessum markmiðum hafi verið kynnt nú í haust, sé sá fyrirvari á að reiknað sé með að endurskoða hana árlega bæði til að vita hverju hún er að skila og til að bæta við aðgerðum.

„Stóru málin í fyrstu aðgerðaáætluninni eru orskuskipti í samgöngun, það eru þá rafvæðing bílaflotans, að efla hlut almenningssamgangna og síðan kolefnisbinding; endurheimt votlendis, landgræðsla og skógrækt til að vega upp á móti losun. Þetta eru flaggskipin. Við erum að setja fjármuni í rannsóknir vegna nýsköpunar á sviði loftslagsmála, því það er ljóst að þessar aðgerðir duga ekki til. Við viljum horfa í hvernig við getum unnið hraðara að þvi að ná fram orkuskiptum í öðrum geirum. Tökum skipaflotann sem dæmi. Þar hefur verið dregið mjög róttækt úr losun á síðustu árum og þá ekki síst með nýrri tækni. Getum við farið yfir í algjör orkuskipti? Þarna skortir rannsóknir og við ætlum að setja töluvert fé í það.“

Heimsmarkmiðin 17

Plastmengun í hafinu hefur verið mjög til umræðu og tengist það Heimsmarkmiði 12 um ábyrga neyslu og framleiðslu.
„Við Íslendingar ætlum að setja hafið á dagskrá í formennsku okkar í Norðurlandaráði og í Heimskautaráðinu. Við erum mjög meðvituð sem fiskveiðiþjóð um mikilvægi hafsins og plastmengun í hafin er auðvitað verulegt vandamál.

Hún segist sjálf undrast í innkaupum til síns heimilis hvað mikið magn safnast upp og hægt er að endurnýa. Hún segir að við sem einstaklingar geti eitthvað spornað við þessu og það sé jákvætt að verslanir hætti að gefa plastpoka. „En stjórnvöld verða að leiða vinnuna , við getum ekki varpað ábyrgðinni yfir á einstaklinga... Það þarf að sníða regluverkið þannig að það hjálpi einstaklingnum að vera ábyrgur neytandi.“

Katrín Macron2Sum heimsmarkmiðanna snúast um hungur og fátækt og ekki aðeins í svokölluðum þróunarríkjum. Katrín bendir á að í alþjóðlegu samhengi vegi menntun fyrir alla (Heimsmarkmið 4) mjög þungt og séu lykill að árangri á öðrum sviðum

„Það eru bæði markmið um enga fátækt og ekkert hungur. Ég segi að við þurfum að horfa á þetta í heild. Til að mynda markmiðin um heilsu og vellíðan og menntun fyrir alla eru leiðir til að vinna gegn fátækt. Alþjóðaheilbrigðismálastofnunin hefur sagt að jafnt aðgengi að heilbrigðisþjónustu sé ein besta leiðin til að tryggja aukinn jöfnuð í heiminum, svo dæmi sé tekið. Menntun er annað tæki sem er gríðarlegt jöfnunartæki. Þetta tengist stórpólitískum málum á Íslandi samtímans, þar sem við erum einmitt að ræða hversu mikill á launajöfnuður að vera. Ísland er auðvitað framarlega í launajöfnuði á heimsvísu en þetta er samt mál sem við erum með til umræðu og við vitum það að hér eins og annars staðar eiga þeir sem lægstar hafa tekjurnar mjög erfitt með að ná endum saman og lifa af. Það á við um Ísland eins og önnur ríki í heiminum.“

Sautjánda heimsmarkmiðið snýst um alþjóðlega samvinnu um að ná markmiðunum og þar skuldbinda ríki sig til að vrja 0.7% af vergum þjóðartekjum til þróunaraðstoðar – markmið sem Ísland setti sér raunar upp úr 1970.
„Við vorum einmitt að afgreiða nýja áætlun um þróunarsamvinnu í ríkisstjórninni.Þar stefnum við að því að fara úr 0.26% í 0.35% að fimm árum liðnum. Þannig að stefnan hefur að minnsta kosti verið sett og sama birtist í fjármálaáætluninni sem við samþykktum í vor. Þetta hefur tekið langan tíma.“

Katrín bendir á að skoða megi þróunaraðstoð í ljósi varnar- og öryggismála.
„Eitt af því sem var rætt á síðasta leiðtogafundi Atlantshafsbandalagsins, þar sem sífellt er verið að gera kröfur um meiri framlög til varnarmála, var hvort framlög til 1C0A4722þróunarsamvinnu væru betri leið til að styrkja varnir og öryggi í heiminum. Þarna er verið að líta til þess að stemma stigu við flóttamannastraumi, styðja við bakið á fólki til að það flosni ekki upp frá heimkynnum sínum. Við vorum að tala um loftslagsmálin, við gætum verið að tala um flótamenn komi ekki aðeins frá ástakasvæðum heldur hreinlega loftslagsflóttamenn. Það er auðvitað stórmál.“

Forsætisráðherra lýsir ánægju sinni með almenningur sé að vakna til vitundar um Heimsmarkmiðin, þótt umræðan mætti vera meiri. Hún bendir á að sveitarfélög á borð við Kópavog og Snæfellsnes séu farin vinna stefnumótun út frá heimsmarkmiðunum og einnig sum fyrirtæki. 

„Mér finnst gaman að sjá að þau taki frumkvæði og flétta þetta inn í sinn rekstur og skólastarf og fleira.“

Afram heimsmarkmið1Og fyrst minnst var á skólastarf var tækifærið notað í lok viðtalsins og Katrinu afhent eintak af borðspilinu „Áfram heimsmarkmiðin“ sem UNRIC hefur hannað til að auka skilning og vitneskju um Heimsmarkmðin. Og okkur er ekki til setunnar boðið – teningunum er kastað!

 Sjá nánar um Ísland og Heimsmarkmið Sameinuðu þjóðanna hér og hér.

Mynd af Katrínu Jakobsdóttur í ræðustól í Háskóla Íslands: Kristinn Ingvarsson

Samskiptamiðlar

facebook32x32 Dblue  twitter32x32 Dblue  YouTube32x32 Dblue
vimeo32x32 Dblue  Issuu dark blue 32  RSS Feed