Τα θεμελιώδη δικαιώματα των γυναικών και των κοριτσιών βρίσκονται αντιμέτωπα με ολοένα εντεινόμενες απειλές παγκοσμίως, από εντεινόμενες διακρίσεις έως αποδυναμωμένες νομικές προστασίες και συρρικνωμένη χρηματοδότηση για προγράμματα και θεσμούς που τις υποστηρίζουν και τις προστατεύουν.
Η τελευταία έκθεση της Υπηρεσίας του ΟΗΕ για τις Γυναίκες (UN Women), Women’s Rights in Review 30 Years After Beijing, που δημοσιεύτηκε ενόψει της 50ής Διεθνούς Ημέρας Γυναικών του ΟΗΕ στις 8 Μαρτίου, αποκαλύπτει ότι το 2024 σχεδόν το ένα τέταρτο των κυβερνήσεων παγκοσμίως ανέφεραν οπισθοδρόμηση στα δικαιώματα των γυναικών.
Παρά τις δεκαετίες υπεράσπισης, η οικονομική αστάθεια, η κλιματική κρίση, οι αυξανόμενες συγκρούσεις και οι πολιτικές πιέσεις έχουν οδηγήσει σε ένα διαρκώς επιδεινούμενο περιβάλλον για την ισότητα των φύλων.
Μια γενιά σε κίνδυνο
Αν και 87 χώρες έχουν κυβερνηθεί από γυναίκα σε κάποια στιγμή της ιστορίας τους, η πλήρης ισότητα παραμένει μακρινός στόχος.
Ακόμη πιο ανησυχητικό είναι το γεγονός ότι, σύμφωνα με την Υπηρεσία του ΟΗΕ για τις Γυναίκες, κάθε 10 λεπτά μια γυναίκα ή ένα κορίτσι χάνει τη ζωή του εξαιτίας έμφυλης βίας μέσα στην οικογένειά του ή από τον σύντροφό του.
Ο ψηφιακός κόσμος διευρύνει το χάσμα των φύλων, καθώς η τεχνητή νοημοσύνη και ορισμένες πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης ενισχύουν επιβλαβή στερεότυπα. Ταυτόχρονα, οι γυναίκες και τα κορίτσια εξακολουθούν να υποεκπροσωπούνται στους τομείς της τεχνολογίας και της ψηφιακής καινοτομίας.
Την τελευταία δεκαετία, ο αριθμός των γυναικών και των κοριτσιών που βρίσκονται στην πρώτη γραμμή των συγκρούσεων έχει αυξηθεί κατά 50%, ενώ οι υπερασπίστριες των δικαιωμάτων των γυναικών αντιμετωπίζουν καθημερινή παρενόχληση, προσωπικές επιθέσεις και ακόμη και θάνατο, σύμφωνα με τον ΟΗΕ.
Αυτά τα ευρήματα καταδεικνύουν ότι κρίσεις όπως η πανδημία COVID-19, η εκτίναξη της τιμής των τροφίμων και των καυσίμων, καθώς και η υπονόμευση των δημοκρατικών θεσμών δεν ανακόπτουν απλώς την πρόοδο, αλλά την αναιρούν πλήρως.
«Πρέπει να σταθούμε αποφασιστικά»
«Όταν οι γυναίκες και τα κορίτσια μπορούν να εξελιχθούν, όλοι ευημερούμε», δήλωσε ο Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ, Αντόνιο Γκουτέρες, στο μήνυμά του για τη Διεθνή Ημέρα της Γυναίκας. Ωστόσο, «αντί να ενσωματώνουμε τα ίσα δικαιώματα, βλέπουμε την κυριαρχία του μισογυνισμού».
«Μαζί, ας σταθούμε ακλόνητοι για να κάνουμε τα δικαιώματα, την ισότητα και τη χειραφέτηση πραγματικότητα για όλες τις γυναίκες και τα κορίτσια, για όλους, παντού», τόνισε.
Η Εκτελεστική Διευθύντρια της Υπηρεσίας του ΟΗΕ για τις Γυναίκες, Σίμα Μπάχους, εξέφρασε την ίδια αίσθηση του κατεπείγοντος: «Πολυδιάστατες προκλήσεις εμποδίζουν την ισότητα των φύλων και την ενδυνάμωση των γυναικών, αλλά παραμένουμε ακλόνητοι».
«Οι γυναίκες και τα κορίτσια απαιτούν αλλαγή – και δεν τους αξίζει τίποτα λιγότερο».
Πεκίνο+30: Οι κατακτήσεις
Καθώς ο κόσμος ετοιμάζεται να τιμήσει την 30ή επέτειο της Διακήρυξης του Πεκίνου το 2025 – του πιο φιλόδοξου οδικού χάρτη για την προώθηση των δικαιωμάτων των γυναικών – η τελευταία έκθεση της Υπηρεσίας του ΟΗΕ για τις Γυναίκες αποτυπώνει την πρόοδο που έχει σημειωθεί μέχρι σήμερα.
Από το 1995, έχουν υιοθετηθεί 1.531 νομικές μεταρρυθμίσεις υπέρ της ισότητας των φύλων, η μητρική θνησιμότητα έχει μειωθεί κατά ένα τρίτο και η εκπροσώπηση των γυναικών στα κοινοβούλια έχει υπερδιπλασιαστεί.
Ωστόσο, η απόσταση που απομένει για την πλήρη επίτευξη των στόχων της Ατζέντας 2030 παραμένει σημαντική, όπως καταδεικνύει η έκθεση.
Η νεοεισαχθείσα Πεκίνο+30 Ατζέντα Δράσης θέτει τις προτεραιότητες για την επιτάχυνση της προόδου.
Η ισότιμη πρόσβαση στην τεχνολογία και η διαδικτυακή ασφάλεια πρέπει να διασφαλιστούν για όλες τις γυναίκες και τα κορίτσια, ενώ η επένδυση στην κοινωνική προστασία, την καθολική υγειονομική περίθαλψη και την εκπαίδευση είναι καθοριστικής σημασίας για την οικονομική τους ανεξαρτησία.
Παράλληλα, οι οργανώσεις που διοικούνται από γυναίκες πρέπει να λαμβάνουν στοχευμένη χρηματοδότηση, ώστε να διαδραματίσουν ουσιαστικό ρόλο στην οικοδόμηση βιώσιμης ειρήνης. Η ενίσχυση της ηγεσίας των γυναικών στις περιβαλλοντικές πολιτικές και η εξασφάλιση ίσων ευκαιριών για πράσινες θέσεις εργασίας αποτελούν επιτακτική ανάγκη.
Την ίδια στιγμή, οι χώρες οφείλουν να υιοθετήσουν και να εφαρμόσουν νομοθεσία που θα εξαλείψει κάθε μορφή βίας κατά των γυναικών και των κοριτσιών, συνοδευόμενη από επαρκώς χρηματοδοτούμενα σχέδια στήριξης, τα οποία θα ενισχύουν τις κοινοτικές οργανώσεις που βρίσκονται στην πρώτη γραμμή της πρόληψης και της αντιμετώπισης της έμφυλης βίας.
Η επέτειος Πεκίνο+30, σε συνδυασμό με την επικείμενη Σύνοδο της Επιτροπής για τη Θέση των Γυναικών (CSW69) του ΟΗΕ, αποτελεί κρίσιμη ευκαιρία για τη θεσμική ενσωμάτωση αυτής της Ατζέντας Δράσης στις εθνικές πολιτικές, τις περιφερειακές στρατηγικές και τις παγκόσμιες συμφωνίες.
Από τα λόγια στις πράξεις
Καθώς η ισότητα των φύλων βρίσκεται αντιμέτωπη με μια από τις δυσκολότερες περιόδους των τελευταίων δεκαετιών, η Υπηρεσία του ΟΗΕ για τις Γυναίκες καλεί τις κυβερνήσεις, τις επιχειρήσεις και την κοινωνία των πολιτών να ενισχύσουν τις δεσμεύσεις τους και να αντισταθούν στην οπισθοδρόμηση.
Σε αυτή τη χρονιά-σταθμό για τα δικαιώματα των γυναικών, η Υπηρεσία του ΟΗΕ για τις Γυναίκες δηλώνει την αφοσίωσή της στο να διασφαλίσει ότι «όλες οι γυναίκες και τα κορίτσια, παντού, μπορούν να απολαμβάνουν πλήρως τα δικαιώματα και τις ελευθερίες τους».