Της Μιράντα Αλεξάντερ-Γουέμπερ*
Ισχυρές δυνάμεις παρατάσσονται για να υπονομεύσουν την παγκόσμια συνεργασία, προειδοποίησε ο Γενικός Γραμματέας των Ηνωμένων Εθνών Αντόνιο Γκουτέρες σε μια ιστορική εκδήλωση στο Λονδίνο το Σάββατο για τον εορτασμό της 80ής επετείου της Γενικής Συνέλευσης, αλλά τόνισε ότι «η ανθρωπότητα είναι ισχυρότερη όταν είναι ενωμένη».
Μιλώντας στην Κεντρική Αίθουσα των Μεθοδιστών, τον ίδιο ακριβώς χώρο όπου πραγματοποιήθηκε η πρώτη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ στις 10 Ιανουαρίου 1946, ο κ. Γκουτέρες κάλεσε τους συνέδρους στην εκδήλωση να είναι « αρκετά τολμηροί για να αλλάξουν. Αρκετά τολμηροί για να βρουν το θάρρος εκείνων που ήρθαν σε αυτή την Αίθουσα πριν από 80 χρόνια για να σφυρηλατήσουν έναν καλύτερο κόσμο ».
Από το καταφύγιο βομβών στη διπλωματική συγκέντρωση
Η επετειακή εκδήλωση, που διοργανώθηκε από τον Σύνδεσμο Ηνωμένων Εθνών-Ηνωμένο Βασίλειο , συγκέντρωσε πάνω από 1.000 συνέδρους από όλο τον κόσμο, με ομιλητές όπως η Πρόεδρος της Γενικής Συνέλευσης , Annalena Baerbock , ο Καθηγητής Brian Cox , Πρωταθλητής του ΟΗΕ για το Διάστημα, και η Πρέσβειρα Καλής Θέλησης της Ύπατης Αρμοστείας του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες , Maya Ghazal. Η εκδήλωση σηματοδοτεί επίσης την 80ή επέτειο του πρώτου Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ , το οποίο πραγματοποιήθηκε στις 17 Ιανουαρίου 1946 στο κοντινό Church House.
Κατά τη διάρκεια της κεντρικής του ομιλίας, ο κ. Γκουτέρες αναφέρθηκε στη συμβολική τοποθεσία της επετείου. Η πρώτη Γενική Συνέλευση πραγματοποιήθηκε εντός των ίδιων τειχών τέσσερις μήνες μετά το τέλος του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου, σε ένα βαριά βομβαρδισμένο Λονδίνο όπου δεκάδες χιλιάδες είχαν σκοτωθεί, μια ισχυρή υπενθύμιση για το γιατί είχε δημιουργηθεί ο ΟΗΕ.
«Για να φτάσουν σε αυτήν την Αίθουσα, οι σύνεδροι έπρεπε να περάσουν μέσα από μια πόλη που είχε σημαδευτεί από τον πόλεμο. Τα Ανάκτορα του Μπάκιγχαμ, το Αβαείο του Γουέστμινστερ και η Βουλή των Κοινοτήτων είχαν βομβαρδιστεί από τη Λουφτβάφε. Και καθώς έπεφταν αυτές οι βόμβες, τρομοκρατημένοι πολίτες συγκεντρώνονταν εδώ, στο υπόγειο της Κεντρικής Αίθουσας των Μεθοδιστών – ενός από τα μεγαλύτερα δημόσια καταφύγια αεροπορικής επιδρομής στο Λονδίνο», δήλωσε ο Γενικός Γραμματέας.
Καθ’ όλη τη διάρκεια του Blitz, έως και 2.000 άνθρωποι συγκεντρώθηκαν στην αίθουσα για προστασία, προτού συγκεντρωθούν εκεί τα έθνη του κόσμου το 1946 για να «σώσουν τις επόμενες γενιές από τη μάστιγα του πολέμου» .
«Από πολλές απόψεις, αυτή η Αίθουσα αποτελεί μια φυσική αναπαράσταση του τι είναι τα Ηνωμένα Έθνη: ένα μέρος όπου οι άνθρωποι εναποθέτουν την πίστη τους — για ειρήνη, για ασφάλεια, για μια καλύτερη ζωή», ανέφερε ο κ. Γκουτέρες.
Ο κόσμος του 2026 δεν είναι ο κόσμος του 1946
Στα 80 χρόνια που έχουν περάσει από την πρώτη Γενική Συνέλευση, ο ΟΗΕ έχει επεκταθεί από 51 μέλη σε 193. Ο κ. Γκουτέρες τόνισε ότι η Γενική Συνέλευση, το κύριο όργανο διαβούλευσης, χάραξης πολιτικής και εκπροσώπησης του ΟΗΕ, είναι «το κοινοβούλιο της οικογένειας των εθνών. Είναι ένα φόρουμ για να ακουστεί κάθε φωνή, ένα χωνευτήρι για συναίνεση και ένας φάρος για συνεργασία ».
Ενώ αναγνώρισε ότι το έργο της Γενικής Συνέλευσης «μπορεί να μην είναι πάντα απλό ή απρόσκοπτο», την περιέγραψε ως «έναν καθρέφτη του κόσμου μας, των διαιρέσεών του και των ελπίδων του. Και είναι το σκηνικό στο οποίο εκτυλίσσεται η κοινή μας ιστορία».
Αναλογιζόμενος την τελευταία δεκαετία, ο κ. Γκουτέρες μίλησε για το πώς «οι συγκρούσεις στη Γάζα, την Ουκρανία και το Σουδάν ήταν άγριες και απάνθρωπες· η τεχνητή νοημοσύνη έγινε πανταχού παρούσα σχεδόν εν μία νυκτί· και η πανδημία επιτάχυνε τις φλόγες του εθνικισμού — καθυστερώντας την πρόοδο στην ανάπτυξη και τη δράση για το κλίμα».
Ο κ. Γκουτέρες τόνισε ότι το 2025 ήταν μια «βαθιά δύσκολη» χρονιά για τη διεθνή συνεργασία και τις αξίες του ΟΗΕ.
« Η βοήθεια μειώθηκε. Οι ανισότητες διευρύνθηκαν. Το κλιματικό χάος επιταχύνθηκε. Το διεθνές δίκαιο καταπατήθηκε. Οι καταστολές κατά της κοινωνίας των πολιτών εντάθηκαν. Δημοσιογράφοι δολοφονήθηκαν ατιμώρητα. Και το προσωπικό των Ηνωμένων Εθνών απειλήθηκε επανειλημμένα — ή σκοτώθηκε — εν ώρα καθήκοντος .»
Ο ΟΗΕ ανέφερε το 2025 ότι οι παγκόσμιες στρατιωτικές δαπάνες έφτασαν τα 2,7 τρισεκατομμύρια δολάρια — πάνω από 200 φορές τον τρέχοντα προϋπολογισμό βοήθειας του Ηνωμένου Βασιλείου ή ισοδύναμο με πάνω από το 70% ολόκληρης της οικονομίας της Βρετανίας.
Τα κέρδη από τα ορυκτά καύσιμα συνέχισαν επίσης να αυξάνονται, ενώ ο πλανήτης έσπασε ρεκόρ θερμότητας, υπογράμμισε ο κ. Γκουτέρες.
«Και στον κυβερνοχώρο, οι αλγόριθμοι επιβράβευσαν τα ψεύδη, τροφοδότησαν το μίσος και παρείχαν στους αυταρχικούς ηγέτες ισχυρά εργαλεία ελέγχου ».
Πολυμερισμός αντί για διαίρεση
Ένα «ισχυρό, ευέλικτο και επαρκώς εξοπλισμένο πολυμερές» σύστημα είναι απαραίτητο για την αντιμετώπιση των διασυνδεδεμένων προκλήσεων του κόσμου, προέτρεψε ο κ. Γκουτέρες, αλλά «οι αξίες της πολυμερούς προσέγγισης υποβαθμίζονται ».
Ο Γενικός Γραμματέας έδωσε το παράδειγμα μιας ιστορικής διεθνούς συμφωνίας για την προστασία της θαλάσσιας ζωής σε διεθνή ύδατα και στον βυθό , η οποία τίθεται σε ισχύ το Σάββατο, ως «μοντέλο σύγχρονης διπλωματίας, με επικεφαλής την επιστήμη, με τη συμμετοχή όχι μόνο των κυβερνήσεων, αλλά και της κοινωνίας των πολιτών, των αυτόχθονων λαών και των τοπικών κοινοτήτων».
«Αυτές οι αθόρυβες νίκες της διεθνούς συνεργασίας — οι πόλεμοι που αποτράπηκαν, ο λιμός που αποτράπηκε, οι ζωτικής σημασίας συνθήκες που εξασφαλίστηκαν — δεν γίνονται πάντα πρωτοσέλιδα. Ωστόσο, είναι πραγματικές. Και έχουν σημασία. Αν θέλουμε να εξασφαλίσουμε περισσότερες τέτοιες νίκες, πρέπει να διασφαλίσουμε τον πλήρη σεβασμό του διεθνούς δικαίου και να υπερασπιστούμε την πολυμέρεια, ενισχύοντάς την για την εποχή μας .»
Απευθυνόμενος στο ακροατήριο του Λονδίνου, ο Γενικός Γραμματέας εξέφρασε την «ευγνωμοσύνη του προς το Ηνωμένο Βασίλειο για τον αποφασιστικό του ρόλο στη δημιουργία των Ηνωμένων Εθνών» και για το γεγονός ότι αποτελεί «έναν τόσο ισχυρό πυλώνα της πολυμερούς συνεργασίας και υποστηρικτή των Ηνωμένων Εθνών σήμερα».
© Ηνωμένα Έθνη/Shaun Ottway Ο Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ Αντόνιο Γκουτέρες (δεξιά) συναντήθηκε με τον πρωθυπουργό του Ηνωμένου Βασιλείου Κιρ Στάρμερ στην Ντάουνινγκ Στριτ 10 στο Λονδίνο την Παρασκευή.
Υψηλά διακυβεύματα για έναν καλύτερο κόσμο
Κοιτώντας προς το μέλλον, ο Γενικός Γραμματέας ζήτησε ένα διεθνές σύστημα που να αντικατοπτρίζει τον σύγχρονο κόσμο, συμπεριλαμβανομένης της μεταρρύθμισης των διεθνών χρηματοπιστωτικών συστημάτων και του Συμβουλίου Ασφαλείας .
«Καθώς τα παγκόσμια κέντρα εξουσίας μετατοπίζονται, έχουμε τη δυνατότητα να οικοδομήσουμε ένα μέλλον που είναι είτε πιο δίκαιο είτε πιο ασταθές ».
Ο Γενικός Γραμματέας υπενθύμισε στους αντιπροσώπους στο Λονδίνο ότι όταν ο ΟΗΕ άνοιξε για πρώτη φορά τις πόρτες του, «πολλά από το προσωπικό του έφεραν τις ορατές πληγές του πολέμου – μια κουτσαίνωση, μια ουλή, ένα έγκαυμα».
«Υπάρχει ένας επίμονος μύθος —που τώρα αντηχεί όλο και πιο δυνατά κάθε μέρα— ότι η ειρήνη είναι αφελής. Ότι η μόνη «πραγματική» πολιτική είναι η πολιτική του ιδιοτελούς συμφέροντος και της βίας», δήλωσε ο κ. Γκουτέρες.
«Αλλά οι ιδρυτές των Ηνωμένων Εθνών δεν έμειναν ανέγγιχτοι από την πραγματικότητα. Αντιθέτως, είχαν δει πόλεμο και γνώριζαν: Η ειρήνη, η δικαιοσύνη και η ισότητα είναι οι πιο θαρραλέες, οι πιο πρακτικές, οι πιο απαραίτητες επιδιώξεις από όλες ».
*Η Miranda Alexander-Webber είναι υπεύθυνη επικοινωνίας στο Περιφερειακό Κέντρο Πληροφόρησης των Ηνωμένων Εθνών για τη Δυτική Ευρώπη (UNRIC).