Η επιλογή μιας πορείας για το μέλλον δεν ήταν ποτέ εύκολη, όμως για τους νέους σήμερα, οι ραγδαίες τεχνολογικές αλλαγές, όπως η τεχνητή νοημοσύνη (AI), καθιστούν ολοένα πιο δύσκολο να προβλεφθεί ποιες δεξιότητες θα παραμείνουν χρήσιμες τα επόμενα χρόνια.
Τονίζοντας τη σημασία του να εφοδιαστούν οι νέοι με τα απαραίτητα εργαλεία για την απασχόληση, την αξιοπρεπή εργασία και την επιχειρηματικότητα, η Παγκόσμια Ημέρα Δεξιοτήτων των Νέων, η οποία εορτάζεται κάθε χρόνο στις 15 Ιουλίου, θέτει ένα σημαντικό ερώτημα που συνδέεται με το θέμα της για το 2026, «Δεξιότητες για το Κοινό μας Μέλλον»: πώς μπορούν οι νέοι να προετοιμαστούν για τις ανάγκες της αγοράς εργασίας, οι οποίες θα συνεχίσουν να εξελίσσονται καθ’ όλη τη διάρκεια της ζωής τους;
«Πιστεύω ότι οι νέοι σήμερα πρέπει να είναι πιο ανοιχτόμυαλοι, πιο ευέλικτοι και πιο προσαρμοστικοί», δήλωσε η Francesca Fanelli, ανώτερη αναπληρώτρια διευθύντρια ανάπτυξης σταδιοδρομίας αποφοίτων στο Πανεπιστήμιο Columbia.
Στο πλαίσιο της υποστήριξης φοιτητών και πρόσφατων αποφοίτων ώστε να ανταποκριθούν στη σημερινή ανταγωνιστική και ταχέως μεταβαλλόμενη αγορά εργασίας, μίλησε στο UN News για ορισμένους από τους καλύτερους τρόπους αντιμετώπισης αυτής της πρόκλησης.
Δεξιότητες για ένα αβέβαιο μέλλον
Το Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ εκτιμά ότι σχεδόν το 40% των δεξιοτήτων στις οποίες βασίζονται σήμερα οι εργαζόμενοι ενδέχεται να αλλάξει ή να καταστεί ξεπερασμένο έως το 2030, καθιστώντας την προσαρμοστικότητα και τη διά βίου μάθηση πιο σημαντικές από ποτέ.
Η λύση δεν είναι να αναζητήσει κανείς μια καριέρα «ανθεκτική στην τεχνητή νοημοσύνη», δήλωσε η κ. Fanelli.
Παρόλο που ορισμένοι φοιτητές επανεξετάζουν τις επαγγελματικές τους επιλογές και δείχνουν μεγαλύτερο ενδιαφέρον για τεχνικά επαγγέλματα, τα οποία συχνά θεωρούνται λιγότερο ευάλωτα στην αυτοματοποίηση, η ίδια προειδοποιεί ότι οι αποφάσεις δεν πρέπει να βασίζονται αποκλειστικά σε υποθέσεις σχετικά με το ποια επαγγέλματα θα επηρεαστούν λιγότερο από την τεχνητή νοημοσύνη και την τεχνολογική αλλαγή.
Αντίθετα, συμβουλεύει τους νέους να επικεντρωθούν στα ενδιαφέροντα και τα δυνατά τους σημεία, ενώ παράλληλα να αναπτύξουν μια ευρεία «εργαλειοθήκη» μεταφέρσιμων δεξιοτήτων, οι οποίες μπορούν να τους φανούν χρήσιμες σε διαφορετικούς ρόλους καθ’ όλη τη διάρκεια της επαγγελματικής τους πορείας.
Αντί να δεσμεύονται σε μία και μοναδική επαγγελματική διαδρομή, η κ. Fanelli ενθαρρύνει τους φοιτητές να εξερευνούν ευκαιρίες σε διαφορετικούς κλάδους και να παραμένουν ανοιχτοί σε νέες κατευθύνσεις, καθώς ο κόσμος της εργασίας συνεχίζει να εξελίσσεται.
Με την τεχνητή νοημοσύνη, «εσύ παραμένεις αυτός που λύνει τα προβλήματα»
Παρότι το μέλλον της εργασίας μπορεί να είναι δύσκολο να προβλεφθεί, η κ. Fanelli πιστεύει ότι ένα πράγμα είναι ήδη ξεκάθαρο: η γνώση της αποτελεσματικής χρήσης της τεχνητής νοημοσύνης γίνεται ολοένα και πιο πολύτιμη δεξιότητα στον χώρο εργασίας.
«Η εξοικείωση με την τεχνητή νοημοσύνη είναι πλέον μια δεξιότητα που αναζητούν οι εργοδότες», δήλωσε. «Θέλουν να βεβαιωθούν ότι οι άνθρωποι που εισέρχονται στον χώρο εργασίας γνωρίζουν πώς να χρησιμοποιούν αυτό το εργαλείο».
Αυτό περιλαμβάνει την ικανότητα να τίθενται οι σωστές ερωτήσεις, να δημιουργούνται σαφείς εντολές (prompts), αλλά και να αναλαμβάνει κανείς την ευθύνη για τον έλεγχο των πληροφοριών που παράγει η τεχνητή νοημοσύνη και για τον τρόπο με τον οποίο αυτές αξιοποιούνται.
«Πρέπει να τη χρησιμοποιείτε ως βοηθό και όχι ως αυτόν που λύνει τα προβλήματα», σημείωσε. «Εσείς παραμένετε αυτοί που λύνουν τα προβλήματα».
Κάνοντας την τεχνητή νοημοσύνη να λειτουργήσει προς όφελός σας
Για όσους αναζητούν εργασία, η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να αποτελέσει χρήσιμο εργαλείο καθ’ όλη τη διαδικασία υποβολής αιτήσεων. Η κ. Fanelli προτείνει τη χρήση της για την ανάλυση αγγελιών εργασίας, τον εντοπισμό των δεξιοτήτων που αναζητούν οι εργοδότες, την προσαρμογή βιογραφικών και αιτήσεων, καθώς και την προετοιμασία για συνεντεύξεις.
Η ποιότητα των αποτελεσμάτων εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από την ποιότητα των οδηγιών που δίνονται, τόνισε.
Παράλληλα, υπογράμμισε ότι κάθε αίτηση εργασίας πρέπει να αντικατοπτρίζει την προσωπική εμπειρία και τον χαρακτήρα του υποψηφίου.
«Βεβαιωθείτε ότι είναι γραμμένη με τη δική σας φωνή και ότι δεν περιλαμβάνει φράσεις που δεν θα χρησιμοποιούσατε ποτέ οι ίδιοι», συμβουλεύει.
Από τις δεξιότητες στην εργασία
Ωστόσο, η εκμάθηση της χρήσης της τεχνητής νοημοσύνης αποτελεί μόνο ένα μέρος της προετοιμασίας για την αγορά εργασίας. Για πολλούς φοιτητές και πρόσφατους αποφοίτους, η ίδια η διαδικασία μπορεί να μοιάζει εξαιρετικά αβέβαιη και αγχωτική.
«Ολόκληρη η διαδικασία, πιστεύω, φαίνεται πραγματικά δύσκολη», δήλωσε η κ. Fanelli. «Οι φοιτητές αισθάνονται καταβεβλημένοι από τη διαδικασία και αποθαρρύνονται πριν καν ξεκινήσουν».
Αναφερόμενη σε στοιχεία που δείχνουν ότι στις Ηνωμένες Πολιτείες οι αναζητούντες εργασία χρειάζονται κατά μέσο όρο 6,6 μήνες για να βρουν απασχόληση, υπογράμμισε ότι η διατήρηση μιας αναζήτησης για τόσο μεγάλο χρονικό διάστημα απαιτεί αποτελεσματική στρατηγική, αλλά και ανθεκτικότητα απέναντι στις απορρίψεις και την αμφιβολία για τον εαυτό.
Πολλοί απόφοιτοι βρίσκονται επίσης αντιμέτωποι με ένα απογοητευτικό παράδοξο. Παρά το γεγονός ότι διαθέτουν ισχυρά ακαδημαϊκά προσόντα, συχνά ανησυχούν ότι στερούνται πρακτικής εμπειρίας, με αποτέλεσμα να αισθάνονται «ταυτόχρονα υπερβολικά και ανεπαρκώς καταρτισμένοι».
Το να αισθάνεται κάποιος ότι δεν διαθέτει τα απαραίτητα προσόντα δεν σημαίνει απαραίτητα ότι του λείπουν οι δεξιότητες που αναζητούν οι εργοδότες. Η κ. Fanelli δήλωσε ότι πολλοί υποτιμούν την αξία των ικανοτήτων που έχουν ήδη αναπτύξει κατά τη διάρκεια των σπουδών τους.
«Σε κάθε αγγελία εργασίας βλέπω ακόμη δεξιότητες όπως η συνεργασία, η επικοινωνία και η ομαδικότητα. Πιθανότατα αναπτύσσετε αυτές τις δεξιότητες μέσα από την εκπαίδευσή σας. Απλώς πρέπει να σκεφτείτε πώς μπορείτε να τις επικοινωνήσετε σε έναν εργοδότη με τρόπο που θα κατανοήσει», είπε.
Πέρα από την ονειρεμένη δουλειά
Καθώς οι νέοι προετοιμάζονται για ένα αβέβαιο μέλλον, η κ. Fanelli τους ενθαρρύνει να μην ασκούν υπερβολική πίεση στον εαυτό τους για να βρουν την «τέλεια» καριέρα.
«Η δουλειά των ονείρων σας μπορεί να μην είναι ακριβώς αυτή που φαντάζεστε», δήλωσε.
Αντί να αναζητούν μια θέση εργασίας που θα ικανοποιεί κάθε προσδοκία τους, συμβουλεύει τους νέους να αναζητούν εργασία που τους προσφέρει αίσθηση εκπλήρωσης σε τουλάχιστον έναν τομέα, αναγνωρίζοντας παράλληλα ότι το νόημα μπορεί να προέρχεται από πολλά διαφορετικά μέρη της ζωής.
Η οικογένεια, οι φιλίες, η κοινότητα και τα προσωπικά ενδιαφέροντα μπορούν όλα να αποτελέσουν πηγές νοήματος, σημείωσε, και η εργασία δεν χρειάζεται να παρέχει τα πάντα.
«Μερικές φορές μια δουλειά είναι απλώς για οικονομική σταθερότητα, και αυτό είναι απολύτως εντάξει».