Του Vibhu Mishra
Ο Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ άνοιξε τη συζήτηση υψηλού επιπέδου της Γενικής Συνέλευσης με ένα έντονο μήνυμα: ο κόσμος κατακλύζεται από αλληλεπικαλυπτόμενες κρίσεις – από πολέμους και ανθρωπιστικές καταστάσεις έκτακτης ανάγκης έως την κλιματική κατάρρευση. Oι ηγέτες πρέπει να αποφασίσουν τώρα «τι είδους κόσμο επιλέγουμε να οικοδομήσουμε μαζί».
Κάθε Σεπτέμβριο, αρχηγοί κρατών και κυβερνήσεων συγκεντρώνονται στη Νέα Υόρκη για μια εβδομάδα υψηλού επιπέδου, όπου οι ηγέτες παρουσιάζουν τις παγκόσμιες προτεραιότητές τους. Η εναρκτήρια ομιλία του Γενικού Γραμματέα δίνει παραδοσιακά τον τόνο.
Φέτος, καθώς ο ΟΗΕ σηματοδοτεί την 80ή επέτειό του, ο Αντόνιο Γκουτέρες υπενθύμισε την ίδρυση του Οργανσιμού μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, όταν τα έθνη δημιούργησαν τα Ηνωμένα Έθνη «ως πρακτική στρατηγική για την επιβίωση της ανθρωπότητας».
«Ογδόντα χρόνια μετά – αντιμετωπίζουμε ξανά το ερώτημα που αντιμετώπισαν οι ιδρυτές μας< Είναι μόνο πιο επείγον, πιο αλληλένδετο, πιο αδυσώπητο», είπε στους αντιπροσώπους.
Ο κόσμος αντιμετωπίζει αλληλεπικαλυπτόμενες κρίσεις.Πολέμους, κλιματική αλλαγή και ανατρεπτική τεχνολογία.
Ένας κόσμος υπό πολιορκία
«Έχουμε εισέλθει σε μια εποχή απερίσκεπτης αναστάτωσης και αδυσώπητου ανθρώπινου πόνου», είπε, προειδοποιώντας ότι «οι πυλώνες της ειρήνης και της προόδου λυγίζουν κάτω από το βάρος της ατιμωρησίας, της ανισότητας και της αδιαφορίας».
Ανέφερε στρατιωτικές εισβολές, ένοπλη πείνα, παραπληροφόρηση που αποσιωπά την αλήθεια, καπνό που υψώνεται από βομβαρδισμένες πόλεις, οργή που σκίζει τον κοινωνικό ιστό και θάλασσες που καταπίνουν ολόκληρες ακτές.
Τα Ηνωμένα Έθνη έχουν σημασία
Σε αυτό το πλαίσιο, ο κ. Γκουτέρες υποστήριξε ότι ο ΟΗΕ παραμένει απαραίτητος.
«Στα καλύτερά τους, τα Ηνωμένα Έθνη είναι κάτι περισσότερο από ένας τόπος συνάντησης, είναι μια ηθική πυξίδα, μια δύναμη για την ειρήνη, θεματοφύλακας του διεθνούς δικαίου και σανίδα σωτηρίας για τους ανθρώπους που βρίσκονται σε κρίση».
Σημείωσε ότι ο σημερινός πολυπολικός κόσμος θα μπορούσε να φέρει δυναμισμό, αλλά χωρίς συνεργασία κινδυνεύει με αστάθεια.
«Η πολυπολικότητα χωρίς αποτελεσματικούς πολυμερείς θεσμούς προκαλεί χάος, καθώς η Ευρώπη έμαθε με τον δύσκολο τρόπο με αποτέλεσμα τον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο», είπε.
Η διεθνής συνεργασία, επέμεινε, δεν είναι αφέλεια αλλά αναγκαιότητα.
«Καμία χώρα δεν μπορεί να σταματήσει μόνη της μια πανδημία. Κανένας στρατός δεν μπορεί να σταματήσει την άνοδο της θερμοκρασίας. Κανένας αλγόριθμος δεν μπορεί να ξαναχτίσει την εμπιστοσύνη μόλις σπάσει».
Σε αυτή τη στιγμή της κρίσης, τα Ηνωμένα Έθνη δεν ήταν ποτέ πιο απαραίτητα, τόνισε ο Γενικός Γραμματέας.
«Ο κόσμος χρειάζεται τη μοναδική μας νομιμότητα. Τη δύναμη σύγκλησης μας. Το όραμά μας να ενώσουμε τα έθνη, να γεφυρώσουμε τις διαφορές και να αντιμετωπίσουμε τις προκλήσεις που έχουμε μπροστά μας».
Πέντε επείγουσες επιλογές
Ο Γενικός Γραμματέας έθεσε «πέντε κρίσιμες επιλογές» για τις κυβερνήσεις:
Ειρήνη πάνω από πόλεμο: Οι συγκρούσεις από το Σουδάν μέχρι την Ουκρανία και τη Γάζα δείχνουν το κόστος της αγνόησης του διεθνούς δικαίου. «Ο Χάρτης δεν είναι προαιρετικός. Είναι το θεμέλιό μας», είπε, προτρέποντας για κατάπαυση του πυρός, λογοδοσία και διπλωματία.
Αξιοπρέπεια και δικαιώματα: Τα ανθρώπινα δικαιώματα είναι «το θεμέλιο της ειρήνης», συνέχισε. Η προστασία των πολιτικών ελευθεριών πρέπει να συμβαδίζει με τη χρηματοδότηση της ανάπτυξης, ώστε οι χώρες να μπορούν να επενδύσουν στην υγεία, την εκπαίδευση και τις ευκαιρίες.
Κλιματική δικαιοσύνη: «Τα ορυκτά καύσιμα είναι ένα χαμένο στοίχημα», δήλωσε, προτρέποντας ταχύτερες επενδύσεις σε ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, ισχυρότερες εθνικές δεσμεύσεις για το κλίμα και περισσότερη χρηματοδότηση για τα ευάλωτα έθνη. Η επιστήμη λέει ότι ο περιορισμός της αύξησης της θερμοκρασίας στους 1,5 βαθμούς είναι ακόμα δυνατός… αλλά το παράθυρο κλείνει».
Τεχνολογία για την ανθρωπότητα: Η διαχείρηση της τεχνητής νοημοσύνης και άλλων εργαλείων πρέπει να γίνεται με υπευθυνότητα. «Καμία μηχανή δεν πρέπει να αποφασίζει ποιος ζει ή πεθαίνει», είπε, ζητώντας παγκόσμια πρότυπα για να παραμείνει η τεχνολογία στην υπηρεσία των ανθρώπων.
Ένας ισχυρότερος ΟΗΕ: Με τις κρίσεις να πολλαπλασιάζονται, ο κ. Γκουτέρες είπε ότι ο ΟΗΕ πρέπει να προσαρμοστεί και τα κράτη μέλη πρέπει να τον χρηματοδοτήσουν σωστά. Επέκρινε την ανισορροπία όπου «για κάθε δολάριο που επενδύεται στην οικοδόμηση της ειρήνης, ο κόσμος ξοδεύει 750 δολάρια σε πολεμικά όπλα».
«Δεν πρέπει ποτέ να τα παρατάμε»
Ο κ. Γκουτέρες έκλεισε με μια προσωπική νότα, υπενθυμίζοντας ότι μεγάλωσε «στο σκοτάδι της δικτατορίας, όπου ο φόβος σίγησε τις φωνές και η ελπίδα σχεδόν συντρίφτηκε.
Αυτή η εμπειρία της ενηλικίωσης υπό το αυταρχικό καθεστώς της Πορτογαλίας, τον δίδαξε ότι «η πραγματική δύναμη αναδύεται από τους ανθρώπους – από την κοινή μας αποφασιστικότητα να υποστηρίξουμε την αξιοπρέπεια».
Το κυρίαρχο μήνυμά του ήταν απλό: οι ηγέτες δεν μπορούν να παραδοθούν στην απελπισία.
«Σε έναν κόσμο πολλών επιλογών, υπάρχει μια επιλογή που δεν πρέπει ποτέ να κάνουμε: η επιλογή να τα παρατήσουμε. Δεν πρέπει ποτέ να τα παρατάμε», ορκίστηκε.
«Αυτή είναι η υπόσχεσή μου προς εσάς».
ΟΛΟΚΛΗΡΗ Η ΟΜΙΛΙΑ ΕΔΩ.