Του Βίμπου Μίσρα
Πάνω από 60 χρόνια αφότου ο ΟΗΕ ξεκίνησε την επίσημη εκστρατεία αποαποικιοποίησης, ο Γενικός Γραμματέας Αντόνιο Γκουτέρες προέτρεψε για ανανεωμένη δέσμευση στην ολοκλήρωση της ημιτελούς δουλειάς του τερματισμού της αποικιοκρατίας.
Από το 1945, περισσότερες από 80 πρώην αποικίες με πληθυσμό περίπου 750 εκατομμύρια ανθρώπους έχουν αποκτήσει την ανεξαρτησία τους. Ωστόσο, 17 μη αυτοδιοικούμενα εδάφη παραμένουν στον κατάλογο των Ηνωμένων Εθνών, όπου κατοικούν σχεδόν δύο εκατομμύρια άνθρωποι.
Εκτείνονται από τη Δυτική Σαχάρα στην Αφρική έως μικρά νησιωτικά εδάφη στην Καραϊβική και τον Ειρηνικό.
Ένα βασικό θέμα για τον ΟΗΕ
Εγκαινιάζοντας τη σύνοδο του 2026 της Ειδικής Επιτροπής για την Αποαποικιοποίηση – γνωστής ως C-24 – ο Γενικός Γραμματέας τόνισε ότι η αποαποικιοποίηση αποτελεί βασικό στόχο του Οργανισμού «από τις πρώτες ημέρες του».
« Αυτός ο Οργανισμός δημιουργήθηκε ως ένας τόπος όπου τα έθνη μπορούσαν να συναντηθούν ως ίσα, όχι ως κυβερνήτες και κυβερνώμενοι », είπε.
Ωστόσο, ο κ. Γκουτέρες προειδοποίησε ότι η κληρονομιά του αποικισμού συνεχίζει να διαμορφώνει τις σημερινές πραγματικότητες.
«Η κληρονομιά του αποικιοκρατίας έχει αφήσει βαθιά σημάδια μέσω βαθιά ριζωμένων μηχανισμών οικονομικής εκμετάλλευσης, καθώς και με τη μορφή ρατσισμού, ανισότητας και επίμονου αποκλεισμού από τα όργανα λήψης αποφάσεων», είπε.
Η C-24 ιδρύθηκε από τη Γενική Συνέλευση το 1961 για να παρακολουθεί την πρόοδο προς την παραχώρηση ανεξαρτησίας σε εδάφη που δεν έχουν ακόμη επιτύχει «πλήρες βαθμό αυτοδιοίκησης», όπως ορίζεται στο Κεφάλαιο ΧΙ του Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών . Η εντολή της πηγάζει από την ιστορική Διακήρυξη του 1960 για την Παραχώρηση Ανεξαρτησίας σε Αποικιακές Χώρες και Λαούς .
Χάρτης μη αυτοδιοικούμενων περιοχών.
Εντεινόμενες κλιματικές απειλές
Πολλές από τις υπόλοιπες περιοχές είναι μικρά νησιά που αντιμετωπίζουν εντεινόμενες κλιματικές απειλές.
Η άνοδος της στάθμης της θάλασσας, η διάβρωση των ακτών και τα συχνότερα ακραία καιρικά φαινόμενα καταστρέφουν κατοικίες και υποδομές, υπονομεύουν τον τουρισμό και την αλιεία και επιβαρύνουν τους ήδη περιορισμένους δημόσιους πόρους.
«Η πλειονότητα των Εδαφών είναι μικρά νησιά», σημείωσε, προτρέποντας την Ειδική Επιτροπή να θέσει «την ανθεκτικότητα και την προσαρμογή στο επίκεντρο των συζητήσεών σας».
Έκκληση για διάλογο χωρίς αποκλεισμούς
Ο Γενικός Γραμματέας περιέγραψε τρεις προτεραιότητες για να καθοδηγήσει την υπόλοιπη διαδικασία αποαποικιοποίησης.
Πρώτον, ζήτησε « διάλογο χωρίς αποκλεισμούς μεταξύ των Μη Αυτοδιοικούμενων Εδαφών, των Διοικούντων Δυνάμεων, των Κρατών Μελών και όλων των ενδιαφερόμενων μερών», τονίζοντας ότι κάθε περίπτωση πρέπει να αντιμετωπίζεται ξεχωριστά και «σύμφωνα με τον Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών, τη Διακήρυξη του 1960 και τα σχετικά ψηφίσματα της Γενικής Συνέλευσης».
Δεύτερον, υπογράμμισε «τον κεντρικό ρόλο των νέων », λέγοντας ότι «το όραμα και η ηγεσία της επόμενης γενιάς είναι ζωτικής σημασίας για την οικοδόμηση ενός παραγωγικού και χωρίς αποκλεισμούς μέλλοντος».
Τρίτον, τόνισε τον επείγοντα χαρακτήρα της δράσης για το κλίμα , ιδίως για τις νησιωτικές περιοχές που αντιμετωπίζουν υπαρξιακούς κινδύνους.
* *** *