Πέντε χρόνια μετά την κατάληψη της εξουσίας από τους Ταλιμπάν, οι γυναίκες και τα κορίτσια στο Αφγανιστάν έχουν συστηματικά στερηθεί τα δικαιώματά τους, ανέφεραν την Τετάρτη υπηρεσίες του ΟΗΕ. Οι de facto αρχές έχουν εκδώσει περισσότερα από 100 διατάγματα που περιορίζουν την εκπαίδευση, την εργασία και την ελευθερία μετακίνησης – περιορισμοί που επιδεινώνονται πλέον από τις βαθιές περικοπές στην ανθρωπιστική βοήθεια επί του πεδίου.
Βασικά σημεία
- Οι Ταλιμπάν έχουν εκδώσει περισσότερα από 100 διατάγματα που στοχεύουν γυναίκες και κορίτσια, συμπεριλαμβανομένου ενός που έχει αφήσει 2,4 εκατομμύρια κορίτσια εκτός δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης.
- Οι πρωτοφανείς περιορισμοί έχουν προκαλέσει κρίση ψυχικής υγείας.
- Η UNESCO ζητά την πλήρη αποκατάσταση του δικαιώματος στην εκπαίδευση.
Τον τελευταίο χρόνο, ο αποκλεισμός των γυναικών και των κοριτσιών από την εκπαίδευση, την εργασία, τη δημόσια ζωή, το σύστημα δικαιοσύνης και την υγειονομική περίθαλψη έχει ενταθεί ακόμη περισσότερο, παγιώνοντας αυτό που παραμένει «η σοβαρότερη κρίση δικαιωμάτων των γυναικών στον κόσμο», σύμφωνα με την υπηρεσία του ΟΗΕ για την ισότητα των φύλων, UN Women.
Καταστροφικές επιπτώσεις
«Τα αποτελέσματα είναι καταστροφικά», τόνισε η υπηρεσία, υπογραμμίζοντας ότι η μειωμένη προσδοκώμενη διάρκεια ζωής, ο αυξημένος κίνδυνος μητρικής θνησιμότητας, οι παιδικοί γάμοι και η έμφυλη βία, σε συνδυασμό με την απώλεια της εκπαίδευσης, της εργασίας και της ελευθερίας μετακίνησης, έχουν επίσης προκαλέσει κρίση ψυχικής υγείας.
Κατά τη διάρκεια των τελευταίων πέντε ετών, τα περιοριστικά διατάγματα που στοχεύουν γυναίκες και κορίτσια έχουν θεσμοθετήσει τις διακρίσεις και τις έχουν στερήσει από θεμελιώδη δικαιώματα, με βαθιές συνέπειες για τη ζωή τους και τις κοινότητές τους, σύμφωνα με νέα στοιχεία της UN Women.
Κλεισμένες στα σπίτια τους
Σύμφωνα με την UN Women, οι μισές Αφγανές γυναίκες που συμμετείχαν στην έρευνα βγαίνουν από το σπίτι μόνο μία ή δύο φορές τον μήνα, λόγω των αυστηρών περιορισμών στις μετακινήσεις και την πρόσβαση στους δημόσιους χώρους.
Επιπλέον, ολοένα και περισσότερες γυναίκες δηλώνουν ότι αισθάνονται ανασφάλεια να βγουν από το σπίτι χωρίς τη συνοδεία άνδρα κηδεμόνα.
«Αυτή η πρωτοφανής κρίση των δικαιωμάτων των γυναικών και των κοριτσιών κινδυνεύει να ξεχαστεί από τον κόσμο», ανέφερε η υπηρεσία.
Αποκλεισμός από την εκπαίδευση
Το 2026, εκτιμάται ότι 2,4 εκατομμύρια κορίτσια εξακολουθούν να αποκλείονται από τη δευτεροβάθμια εκπαίδευση, με τους περιορισμούς να ανατρέπουν δύο δεκαετίες προόδου στην πρόσβαση στην εκπαίδευση.
«Το Αφγανιστάν είναι η μόνη χώρα στον κόσμο που απαγορεύει επισήμως την πρόσβαση των κοριτσιών και των γυναικών στην εκπαίδευση πέρα από το δημοτικό επίπεδο», ανέφερε η UNESCO.
«Ο συνεχιζόμενος αποκλεισμός κοριτσιών και γυναικών από την εκπαίδευση συνιστά σοβαρή παραβίαση του θεμελιώδους ανθρώπινου δικαιώματός τους στη μάθηση και ενέχει τον κίνδυνο να καταδικάσει το Αφγανιστάν σε δεκαετίες χαμένων δυνατοτήτων, βαθύτερης φτώχειας και μη αναστρέψιμων επιπτώσεων».
«Διαγραμμένες από τη δημόσια ζωή»
Αποκλεισμένες από τη δευτεροβάθμια εκπαίδευση και τα πανεπιστήμια και αποκλεισμένες από τις περισσότερες αμειβόμενες εργασίες, οι γυναίκες αντιμετωπίζουν επίσης νομικά εμπόδια που τις εμποδίζουν να προστατευθούν από κάθε μορφή βίας, ανέφερε η UNESCO.
«Οι γυναίκες έχουν διαγραφεί από τη δημόσια ζωή», τόνισε η υπηρεσία του ΟΗΕ. «Καθώς μια νέα γενιά κοριτσιών μεγαλώνει χωρίς εκπαίδευση, το μέλλον τους γίνεται ολοένα και πιο ζοφερό».
Η UNESCO ζήτησε την πλήρη αποκατάσταση του δικαιώματος στην εκπαίδευση για τα Αφγανά κορίτσια και τις γυναίκες, επαναλαμβάνοντας τις εκκλήσεις πολλών υπηρεσιών και ηγετών του ΟΗΕ για την προστασία και προώθηση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων τους.
Σημαντικές περικοπές χρηματοδότησης
Οι υπηρεσίες του ΟΗΕ αναφέρουν ότι η παγκόσμια τάση περικοπής της ανθρωπιστικής βοήθειας έχει σοβαρές συνέπειες στο Αφγανιστάν. Η UN Women δήλωσε ότι σχεδόν τα τρία τέταρτα των οργανώσεων που διοικούνται από γυναίκες και συμμετείχαν σε έρευνα στο Αφγανιστάν υπέστησαν περικοπές χρηματοδότησης το 2025.
Ο Συντονιστής Ανθρωπιστικής Βοήθειας του ΟΗΕ για το Αφγανιστάν, Bruno Lemarquis, δήλωσε ότι τα χρηματοδοτικά κενά θα μπορούσαν, μεταξύ άλλων, να οδηγήσουν στο κλείσιμο κέντρων υγείας, «αφήνοντας χιλιάδες μητέρες και νεογνά ευάλωτα σε επιπλοκές και θανάτους που θα μπορούσαν να είχαν προληφθεί».
Παράλληλα, το Παγκόσμιο Επισιτιστικό Πρόγραμμα του ΟΗΕ (WFP) προειδοποίησε την περασμένη εβδομάδα ότι οι σοβαρές περικοπές στη χρηματοδότηση θα επηρεάσουν τη διανομή τροφίμων στους πιο πεινασμένους, τη στιγμή που 14 εκατομμύρια Αφγανοί αντιμετωπίζουν κρίση πείνας.
Τι κάνει ο ΟΗΕ;
Ακολουθεί μια συνοπτική εικόνα των δράσεων των υπηρεσιών του ΟΗΕ για τη στήριξη του αφγανικού πληθυσμού:
- UN Women: Ενίσχυση των μέσων βιοπορισμού, διασφάλιση της πρόσβασης σε σωτήριες υπηρεσίες και υποστήριξη σχεδόν 200 οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών που διοικούνται από γυναίκες.
- UNESCO: Βελτίωση της ποιότητας της εκπαίδευσης και παροχή ευκαιριών επαγγελματικής κατάρτισης και ανάπτυξης δεξιοτήτων στις κοινότητες.
- UNFPA: Υποστήριξη πρωτοβουλιών όπως η εκπαίδευση μαιών και τα Κέντρα Οικογενειακής Υγείας, τα οποία σώζουν ζωές σε δυσπρόσιτες περιοχές.
- UNICEF: Από εμβολιασμούς που σώζουν ζωές έως την κατασκευή σχολείων, καθώς και παροχή επείγουσας βοήθειας για την αντιμετώπιση πρόσφατων φονικών πλημμυρών.