Το Συμβούλιο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων είναι ένα διακυβερνητικό όργανο του συστήματος των Ηνωμένων Εθνών, υπεύθυνο για την ενίσχυση της προώθησης και της προστασίας των ανθρωπίνων δικαιωμάτων σε όλο τον κόσμο, καθώς και για την αντιμετώπιση παραβιάσεων των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και τη διατύπωση σχετικών συστάσεων. Έχει τη δυνατότητα να συζητά όλες τις θεματικές που άπτονται ζητημάτων σχετικών με τα ανθρώπινα δικαιώματα και τις καταστάσεις που απαιτούν την προσοχή του καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους. Συνεδριάζει στο Γραφείο των Ηνωμένων Εθνών στη Γενεύη.

human rights council logo

Με μια ματιά

Το Συμβούλιο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων είναι το κύριο διακυβερνητικό όργανο των Ηνωμένων Εθνών για τα ανθρώπινα δικαιώματα. Ιδρύθηκε το 2006 από τη Γενική Συνέλευση και είναι υπεύθυνο για την ενίσχυση της προώθησης και της προστασίας των ανθρωπίνων δικαιωμάτων σε παγκόσμιο επίπεδο.

Το Συμβούλιο, το οποίο αποτελείται από 47 Κράτη-Μέλη, παρέχει μια πολυμερή πλατφόρμα για την αντιμετώπιση παραβιάσεων ανθρωπίνων δικαιωμάτων και συγκεκριμένων καταστάσεων σε διάφορες χώρες. Ανταποκρίνεται σε καταστάσεις έκτακτης ανάγκης που αφορούν τα ανθρώπινα δικαιώματα και διατυπώνει συστάσεις για τη βελτίωση της εφαρμογής τους στην πράξη.

Το Συμβούλιο λαμβάνει ουσιαστική, τεχνική και γραμματειακή υποστήριξη από το Γραφείο του Ύπατου Αρμοστή των Ηνωμένων Εθνών για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου (OHCHR).

Το Συμβούλιο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων αντικατέστησε την πρώην Επιτροπή Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων των Ηνωμένων Εθνών.

Το Συμβούλιο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων σε αριθμούς (2006-2023):

  • 54 τακτικές συνεδριάσεις
  • 36 έκτακτες συνεδριάσεις
  • 9 επείγουσες συζητήσεις
  • 1.481 εγκριθείσα ψηφίσματα
  • 60 εντολές Ειδικών Διαδικασιών
  • 38 επιτροπές διερεύνησης και αποστολές διαπίστωσης γεγονότων
  • 123 από τα 193 Κράτη-Μέλη του ΟΗΕ έχουν υπηρετήσει στο Συμβούλιο

Τι κάνει το Συμβούλιο

  1. Λειτουργεί ως διεθνές φόρουμ διαλόγου για ζητήματα ανθρωπίνων δικαιωμάτων, φέρνοντας κοντά αξιωματούχους του ΟΗΕ, εμπειρογνώμονες, κράτη, οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών και άλλους συμμετέχοντες.
  2. Εγκρίνει αποφάσεις και ψηφίσματα κατά τις τακτικές του συνεδριάσεις, τα οποία εκφράζουν τη βούληση της διεθνούς κοινότητας για συγκεκριμένα ζητήματα ή καταστάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Τα ψηφίσματα αποτελούν ένα ισχυρό πολιτικό μήνυμα που μπορεί να ωθήσει τις κυβερνήσεις να λάβουν μέτρα για την αντιμετώπιση των εν λόγω καταστάσεων.
  3. Συγκαλεί συνεδριάσεις κρίσης, γνωστές ως «έκτακτες συνεδριάσεις», για να ανταποκριθεί σε επείγοντα ζητήματα ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Μέχρι σήμερα έχουν πραγματοποιηθεί 36 τέτοιες συνεδριάσεις.
  4. Εξετάζει τα ανθρώπινα δικαιώματα όλων των Κρατών-Μελών του ΟΗΕ μέσω του Μηχανισμού Οικουμενικής Περιοδικής Αξιολόγησης (Universal Periodic Review).
  5. Ορίζει τις Ειδικές Διαδικασίες, ανεξάρτητους εμπειρογνώμονες που λειτουργούν ως τα «μάτια και αυτιά» του Συμβουλίου, παρακολουθώντας καταστάσεις σε χώρες ή εξετάζοντας συγκεκριμένα ζητήματα.
  6. Εξουσιοδοτεί επιτροπές διερεύνησης και αποστολές διαπίστωσης γεγονότων, οι οποίες παρέχουν τεκμηριωμένα στοιχεία για εγκλήματα πολέμου και εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας.

Δείτε την ημερήσια διάταξη των συνεδριάσεων και μάθετε περισσότερα για το ετήσιο έργο του Συμβουλίου στα αγγλικά.

Μέλη του Συμβουλίου και εκλογές

Το Συμβούλιο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων αποτελείται από 47 Κράτη-Μέλη, τα οποία εκλέγονται άμεσα και ατομικά από τη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ με απόλυτη πλειοψηφία των 193 Κρατών-Μελών. Οι εκλογές πραγματοποιούνται κάθε χρόνο. Οι θέσεις κατανέμονται ισομερώς μεταξύ των πέντε περιφερειακών ομάδων του ΟΗΕ και το ένα τρίτο των μελών ανανεώνεται κάθε έτος. Κάθε μέλος υπηρετεί τριετή θητεία, με ανώτατο όριο δύο συνεχόμενων θητειών. Μέχρι τον Δεκέμβριο του 2022, 123 από τα 193 Κράτη-Μέλη του ΟΗΕ έχουν υπηρετήσει στο Συμβούλιο.

Η εναλλαγή των μελών διασφαλίζει τη διαφορετικότητα του ΟΗΕ και προσδίδει νομιμότητα στο Συμβούλιο όταν εκφράζεται για παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων σε όλο τον κόσμο.

Τα μέλη δεσμεύονται να τηρούν τα ανθρώπινα δικαιώματα και αναμένεται να συνεργάζονται πλήρως με το Συμβούλιο. Η Γενική Συνέλευση μπορεί να ψηφίσει για την αναστολή της συμμετοχής ενός μέλους σε περίπτωση σοβαρών και συστηματικών παραβιάσεων ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

Μάθετε περισσότερα για τις εκλογές του Συμβουλίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων στα αγγλικά εδώ.

Το προεδρείο του Συμβουλίου αποτελείται από έναν πρόεδρο και τέσσερις αντιπροέδρους, οι οποίοι εκπροσωπούν τις περιφερειακές ομάδες.

Μηχανισμοί και όργανα του Συμβουλίου

Το Συμβούλιο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων αποτελείται από διάφορους μηχανισμούς και οντότητες, όπως ορίζονται στο «Πακέτο θεσμικής οικοδόμησης» (Απόφαση 5/1) του 2007. Πιο συγκεκριμένα:

  • Οικουμενική Περιοδική Αξιολόγηση (Universal Periodic Review): Μηχανισμός υπό την ηγεσία των κρατών που αξιολογεί τα ανθρώπινα δικαιώματα όλων των Κρατών-Μελών του ΟΗΕ σε τακτική βάση.
  • Ειδικές Διαδικασίες: Άτομα ή ομάδες που δεν είναι υπάλληλοι του ΟΗΕ και ασχολούνται με ζητήματα όπως η εκπαίδευση, η υγεία, η ελευθερία της έκφρασης και η εμπορία ανθρώπων, καθώς και με συγκεκριμένες συνθήκες σε χώρες όπως η Ουκρανία, η Βόρεια Κορέα, η Ερυθραία και το Ιράν.
  • Συμβουλευτική Επιτροπή: Η «δεξαμενή σκέψης» του Συμβουλίου, η οποία προσφέρει εξειδικευμένες συμβουλές σε θεματικές που αφορούν τα ανθρώπινα δικαιώματα.
  • Διαδικασία Υποβολής Καταγγελιών: Επιτρέπει σε άτομα και οργανώσεις να φέρνουν στην προσοχή του Συμβουλίου παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

Υπάρχουν αρκετοί ακόμη μηχανισμοί, όπως πλατφόρμες διαλόγου και ομάδες που εργάζονται για την εξέλιξη νομικών εργαλείων προστασίας των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Μάθετε περισσότερα για το πλήρες εύρος των μηχανισμών, οργάνων και φόρουμ του Συμβουλίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων στα αγγλικά εδώ.