Νέα επιστημονικά δεδομένα και επιλογές για την αξιοποίηση της Τεχνητής Νοημοσύνης (ΤΝ) παρουσιάστηκαν την Τετάρτη, μετά την παρουσίαση της πρώτης παγκόσμιας, ανεξάρτητης επιστημονικής αξιολόγησης για τις ευκαιρίες, τους κινδύνους και τις επιπτώσεις της, από μια πρωτοποριακή ομάδα εμπειρογνωμόνων του ΟΗΕ.
«Η επιστήμη είναι εδώ», δήλωσε ο Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ António Guterres κατά την παρουσίαση της έκθεσης. «Δεν μπορούμε πλέον να λέμε ότι δεν γνωρίζαμε. Το τι θα κάνουμε με αυτό εξαρτάται τώρα από όλους μας».
Όσο η ΤΝ εξελίσσεται χωρίς κοινά αποδεκτούς κανόνες, τόσο λιγότερο θα έχουν λόγο οι κυβερνήσεις και οι πολίτες στο τελικό αποτέλεσμα, δήλωσε ο επικεφαλής του ΟΗΕ, προσθέτοντας: «Το μήνυμά μου προς τις κυβερνήσεις είναι απλό: μην περιμένετε».
Με στόχο τη δημιουργία μιας κοινής κατανόησης και τεκμηριωμένης βάσης σε αυτή την κρίσιμη συγκυρία, η προκαταρκτική έκθεση της Ανεξάρτητης Διεθνούς Επιστημονικής Επιτροπής για την ΤΝ με τίτλο «Evidence-based assessment of opportunities, risks and impacts of AI» συντάχθηκε από το πρώτο παγκόσμιο, πλήρως ανεξάρτητο επιστημονικό όργανο αφιερωμένο στην αξιολόγηση των πραγματικών επιπτώσεών της στις οικονομίες και τις κοινωνίες.
Διαβάστε ολόκληρη την έκθεση εδώ.
Γιατί έχει σημασία
Παγκοσμίως, πάνω από ένα δισεκατομμύριο άνθρωποι χρησιμοποιούν κάθε εβδομάδα συνομιλιακή ΤΝ, ενώ οι κυβερνήσεις λαμβάνουν κρίσιμες αποφάσεις μέσα σε συνθήκες μεγάλης αβεβαιότητας, με ταχύτατα μεταβαλλόμενες και συχνά αντικρουόμενες πηγές δεδομένων που δεν αντικατοπτρίζουν απαραίτητα τις τοπικές πραγματικότητες.
«Όταν χρησιμοποιείται σωστά, η ΤΝ θα μπορούσε να είναι η πιο ισχυρή μηχανή ανάπτυξης, επιταχύνοντας την πρόοδο σε τομείς από την υγεία και την πείνα μέχρι τη μάθηση και το κλίμα», δήλωσε ο επικεφαλής του ΟΗΕ, «αλλά η επιτροπή είναι εξίσου ξεκάθαρη για τη βλάβη που μπορεί να προκαλέσει η τεχνητή νοημοσύνη».
Καθώς οι δυνατότητες της ΤΝ αυξάνονται, αυξάνονται και τα διακυβεύματα — η βασική πρόκληση που η επιτροπή επιχειρεί να αντιμετωπίσει.
Διαβάστε τον οδηγό για την ΤΝ εδώ.
Καλύτερος κόσμος ή καταστροφική βλάβη;
Η επιτροπή, αποτελούμενη από 40 κορυφαίους επιστήμονες και ειδικούς από όλες τις περιοχές του κόσμου, επισημαίνει ότι οι τάσεις στην ΤΝ εξελίσσονται ραγδαία, ενώ οι υφιστάμενες δικλείδες ασφαλείας δεν μπορούν να συμβαδίσουν, σύμφωνα με τον συμπρόεδρό της Yoshua Bengio.
«Οι δυνατότητες της ΤΝ ξεπερνούν τόσο την επιστημονική κατανόηση όσο και την ικανότητα των κυβερνήσεων να προσαρμοστούν», δήλωσε ο κ. Bengio. «Με αυξανόμενες ενδείξεις παραπλανητικής συμπεριφοράς της ΤΝ, η επιστήμη σήμερα δεν μπορεί να εγγυηθεί ότι, καθώς οι δυνατότητες αυξάνονται, η ΤΝ δεν θα προκαλέσει καταστροφική βλάβη, είτε από μόνη της είτε μέσω κακόβουλων χρηστών».
Για να υπάρξει αποτελεσματική δράση, οι παγκόσμιοι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής πρέπει να κατανοήσουν αυτά τα συστήματα — κάτι που προσφέρει η επιτροπή μέσω μιας αυστηρής, κοινής επιστημονικής βάσης για τη συλλογική πορεία προς τα εμπρός.
Βασικά ευρήματα
Η πρώιμη διάγνωση καρκίνου του μαστού, η επιτάχυνση της ανάπτυξης εμβολίων και η βελτίωση των υπηρεσιών υγείας είναι μερικά μόνο από τα σημαντικά επιτεύγματα της ΤΝ. Ωστόσο, παραμένουν σημαντικοί περιορισμοί:
- Η υιοθέτηση της ΤΝ έχει επιταχυνθεί συνολικά, αλλά άνισα μεταξύ χωρών και τομέων
- Η πρόσβαση και η χρήση διαφέρουν σημαντικά, με τον Παγκόσμιο Νότο να υστερεί σε σχέση με τον Παγκόσμιο Βορρά
- Υπάρχουν μεγάλες ανισότητες σε υποδομές υπολογιστικής ισχύος και μοντέλα μεταξύ ανεπτυγμένων οικονομιών
Επιπλέον, η ανάπτυξη είναι εξαιρετικά συγκεντρωμένη: εκτιμήσεις δείχνουν ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες διαθέτουν το 75% της υπολογιστικής ισχύος των 500 ισχυρότερων υπερυπολογιστών ΤΝ, η Κίνα περίπου 15%, και ότι εταιρείες και των δύο χωρών αναπτύσσουν σχεδόν όλα τα κορυφαία μοντέλα γενικής χρήσης.
Κατανόηση των κινδύνων
Η κατανόηση και διαχείριση των κινδύνων της ΤΝ είναι απαραίτητη, αναφέρει η έκθεση, με τη συμπρόεδρο της επιτροπής Maria Ressa να επισημαίνει ότι οι κίνδυνοι για τις κοινωνίες, την ασφάλεια και τον άνθρωπο είναι ήδη «υπερβολικά υψηλοί».
«Η τεχνολογία είναι μεταμορφωτική, αλλά αν ο κόσμος συνεχίσει σε αυτή την πορεία, η ανθρωπότητα δεν θα μπορέσει να αποκομίσει τα οφέλη που υπόσχεται», προειδοποίησε.
Μεταξύ των προειδοποιήσεων της επιτροπής:
- Δεν υπάρχουν επιστημονικές εγγυήσεις ότι τα συστήματα ΤΝ δεν θα παραβιάζουν εντολές, και ήδη υπάρχουν ενδείξεις ότι αυτό συμβαίνει
- Τα συστήματα αυτά σύντομα θα εκτελούν εργασίες που σήμερα απαιτούν ημέρες ή εβδομάδες από προγραμματιστές, δημιουργώντας ζητήματα για την αγορά εργασίας και την κυβερνοασφάλεια
- Η «κολακευτική» συμπεριφορά της ΤΝ, όπου ενισχύει λανθασμένες πεποιθήσεις χρηστών, έχει συνδεθεί με σοβαρά περιστατικά ψυχικής υγείας, ακόμη και θανάτους
- Εγκληματίες έχουν χρησιμοποιήσει την ΤΝ για κυβερνοεπιθέσεις
- Η τεχνολογία μπορεί να επιτρέψει σε μη εξειδικευμένους χρήστες να πραγματοποιούν απάτες και παραπληροφόρηση
- Δεν υπάρχουν αξιόπιστες μέθοδοι διατήρησης ελέγχου σε ιδιαίτερα αυτόνομα συστήματα
Πολλές από αυτές τις επιπτώσεις πλήττουν δυσανάλογα ήδη ευάλωτες ομάδες.
Απελευθέρωση οφελών, περιορισμός κινδύνων
Η ελαχιστοποίηση των κινδύνων και η αξιοποίηση της ΤΝ απαιτούν καλή διακυβέρνηση.
Υπάρχουν συγκεκριμένα επόμενα βήματα, αλλά απαιτούν επενδύσεις στις ικανότητες των κρατών να διαμορφώνουν, να αξιολογούν και να εφαρμόζουν την ΤΝ.
Η ασφαλής αξιοποίηση των ευκαιριών απαιτεί πολιτικές που ενισχύουν ισότιμη πρόσβαση, ανταμείβουν την καινοτομία και προστατεύουν τους ευάλωτους.
«Η ΤΝ δεν θα κλείσει από μόνη της τα χάσματα»
Δεκάδες μηχανισμοί διακυβέρνησης που ενσωματώνουν ηθική και ανθρώπινα δικαιώματα ήδη εφαρμόζονται σε διάφορες χώρες, αλλά παραμένουν κατακερματισμένοι και σπάνια μετρούν την πραγματική αποτελεσματικότητά τους.
Ο Amandeep Gill δήλωσε ότι η νέα έκθεση παρέχει μια κοινή επιστημονική γλώσσα που μπορούν πλέον να χρησιμοποιούν οι υπεύθυνοι λήψης αποφάσεων.
«Η ΤΝ δεν θα κλείσει από μόνη της τα χάσματα», είπε.
Τα οφέλη κατανέμονται εκεί όπου ήδη υπάρχουν θεσμοί, δεξιότητες και δεδομένα. Εκεί όπου δεν υπάρχουν, η ίδια τεχνολογία μπορεί να αυξήσει τις ανισότητες και να αφήσει κοινότητες εξαρτημένες από συστήματα που δεν σχεδιάστηκαν για αυτές.
«Αυτές οι πραγματικότητες είναι πλέον καταγεγραμμένες, ανεξάρτητα επιβεβαιωμένες και αδύνατον να αγνοηθούν».
Τα ευρήματα της έκθεσης θα παρουσιαστούν στις κυβερνήσεις στο πρώτο Παγκόσμιο Διάλογο του ΟΗΕ για τη Διακυβέρνηση της ΤΝ, στη Γενεύη στις 6 και 7 Ιουλίου.