Η Τεχνητή Νοημοσύνη φαίνεται ότι θα μας μεταμορφώσει όλους, αλλά ενέχει επίσης έναν πραγματικό κίνδυνο απώλειας θέσεων εργασίας και διεύρυνσης των κοινωνικών και οικονομικών ανισοτήτων. Οι ειδικοί του ΟΗΕ επικεντρώνονται στο πώς να διαχειριστούν αυτή τη μετάβαση, ώστε να διασφαλίσουν ότι τα οφέλη της τεχνολογίας υπερτερούν των απειλών.
Είτε είστε «doomer» είτε «boomer» στο θέμα, είναι αδύνατο να αγνοήσετε την Τεχνητή Νοημοσύνη, η οποία διεισδύει σε κάθε γωνιά της προσωπικής και επαγγελματικής μας ζωής.
Ο ΟΗΕ χτυπάει συναγερμό για μια προσέγγιση «με προτεραιότητα στον άνθρωπο» στο θέμα εδώ και χρόνια.
Ο Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ, Αντόνιο Γκουτέρες, προειδοποίησε το Συμβούλιο Ασφαλείας το 2024 ότι η μοίρα της ανθρωπότητας « δεν πρέπει ποτέ να αφεθεί στο μαύρο κουτί ενός αλγορίθμου» και ότι οι άνθρωποι πρέπει πάντα να διατηρούν την εποπτεία και τον έλεγχο της λήψης αποφάσεων σχετικά με την Τεχνητή Νοημοσύνη, ώστε να διασφαλίζεται η τήρηση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
Έκτοτε, το Σύστημα των Ηνωμένων Εθνών εδραιώνει το έργο του σχετικά με την ηθική παγκόσμια διακυβέρνηση της Τεχνητής Νοημοσύνης, βασιζόμενο στις κατευθυντήριες γραμμές και τις συστάσεις που περιέχονται στο ορόσημο Παγκόσμιο Ψηφιακό Σύμφωνο.
Ακολουθεί μια επιλογή από τις βασικές ιδέες.
1. Το κλειδί είναι η εκπαίδευση
Ο ΟΗΕ τονίζει σταθερά την εκπαίδευση ως κεντρικής σημασίας για να διασφαλιστεί ότι οι άνθρωποι θα παραμείνουν σχετικοί σε ένα μέλλον με την Τεχνητή Νοημοσύνη. Δεν πρόκειται μόνο για την ενσωμάτωση εργαλείων Τεχνητής Νοημοσύνης στο εκπαιδευτικό σύστημα, αλλά και για τη διασφάλιση ότι οι μαθητές και οι εκπαιδευτικοί είναι «εγγράμματοι στην Τεχνητή Νοημοσύνη».
«Το παγκόσμιο εκπαιδευτικό σύστημα θα χρειαστεί 44 εκατομμύρια εκπαιδευτικούς έως το 2030», λέει η Shafika Isaacs, επικεφαλής τεχνολογίας και Τεχνητής Νοημοσύνης στην εκπαίδευση στην UNESCO (τον οργανισμό του ΟΗΕ για την εκπαίδευση, την επιστήμη και τον πολιτισμό). «Πιστεύουμε ότι είναι λάθος να υποστηρίζουμε ότι πρέπει να επενδύσουμε περισσότερο σε τεχνολογίες Τεχνητής Νοημοσύνης αντί να επενδύσουμε σε εκπαιδευτικούς. Η Τεχνητή Νοημοσύνη μπορεί να διαχειριστεί τη μεταφορά δεδομένων, αλλά δεν μπορεί να διαχειριστεί την ανθρώπινη ανάπτυξη. Η εκπαίδευση είναι ουσιαστικά μια κοινωνική, ανθρώπινη και πολιτιστική εμπειρία και όχι μια τεχνική λήψη » .
2. Ναι στην αλλαγή
Πολλοί άνθρωποι σε όλο τον κόσμο ανησυχούν για την απώλεια των θέσεων εργασίας τους στην εποχή της Τεχνητής Νοημοσύνης. Το Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ εκτίμησε το 2025 ότι περίπου το 41% των εργοδοτών σχεδίαζαν να μειώσουν το εργατικό δυναμικό τους λόγω της Τεχνητής Νοημοσύνης.
Ταυτόχρονα, είναι πιθανό να αναδυθούν νέοι ρόλοι που να συνδυάζουν τα ανθρώπινα δυνατά σημεία με τις δυνατότητες των μηχανών, επειδή, παρόλο που οι μηχανές είναι εξαιρετικές στην αναγνώριση μοτίβων και επαναλαμβανόμενων εργασιών, η δημιουργικότητα, η κρίση, η ηθική συλλογιστική και οι πολύπλοκες διαπροσωπικές αλληλεπιδράσεις απαιτούν ανθρώπινη επαφή.
Σε συνεργασία με παγκόσμιους ερευνητικούς εταίρους, ο Διεθνής Οργανισμός Εργασίας έχει προβλέψει ότι ενώ μία στις τέσσερις θέσεις εργασίας είναι πιθανό να μεταμορφωθεί από την Τεχνητή Νοημοσύνη, αυτό δεν σημαίνει απαραίτητα καθαρές απώλειες θέσεων εργασίας .
Ωστόσο, ο τρόπος με τον οποίο εκτελείται η εργασία είναι πιθανό να αλλάξει σημαντικά, με αποτέλεσμα οι εργαζόμενοι να είναι ιδιαίτερα προσαρμόσιμοι και ανοιχτοί στην ιδέα της συνεχούς εκμάθησης νέων δεξιοτήτων και εκπαίδευσης καθ’ όλη τη διάρκεια του εργασιακού τους βίου.
3. Τεχνητή Νοημοσύνη διαθέσιμη σε όλους
Μια χούφτα τεχνολογικοί κολοσσοί προωθούν την έρευνα για την Τεχνητή Νοημοσύνη και κυριαρχούν στη δημιουργία νέων εργαλείων. Ο ΟΗΕ ανησυχεί ότι, εκτός εάν διευρυνθεί η πρόσβαση στην τεχνολογία, η ανισότητα μεταξύ των χωρών και εντός των κοινωνιών θα αυξηθεί.
Οι στρατηγικές που αναπτύσσονται από τον ΟΗΕ τονίζουν ότι οι εκπαιδευτικές, οικονομικές και διακυβερνητικές πολιτικές θα πρέπει να διασφαλίζουν ότι τα οφέλη της Τεχνητής Νοημοσύνης είναι ευρέως διαδεδομένα και όχι περιορισμένα στους προνομιούχους ή τους τεχνολογικά προηγμένους.
4. Τα ανθρώπινα δικαιώματα πάνω απ’ όλα
Ο ΟΗΕ έχει επανειλημμένα τονίσει ότι η ανάπτυξη της Τεχνητής Νοημοσύνης πρέπει να σέβεται τα ανθρώπινα δικαιώματα, την αξιοπρέπεια και την ένταξη, και έχει προειδοποιήσει ότι ο ανεξέλεγκτος αυτοματισμός θα έχει εκτεταμένες κοινωνικές συνέπειες.
Το 2021, μετά από εκτεταμένες διαβουλεύσεις με παγκόσμιους εμπειρογνώμονες, η UNESCO δημοσίευσε τη Σύσταση για την Ηθική της Τεχνητής Νοημοσύνης, η οποία υποστηρίζει ότι τα ανθρώπινα δικαιώματα δεν μπορούν να είναι προαιρετικά – πρέπει να αποτελούν τη δεσμευτική βάση για βιώσιμα συστήματα Τεχνητής Νοημοσύνης.
Το έγγραφο υποστηρίζει ότι τα εργαλεία που απειλούν την αξιοπρέπεια, την ισότητα ή την ελευθερία θα πρέπει να περιορίζονται ή να απαγορεύονται και ότι οι κυβερνήσεις πρέπει να ρυθμίζουν και να επιβάλλουν ενεργά αυτά τα πρότυπα.
5. Πορεία προς τα εμπρός
Αυτό δεν είναι ένα ζήτημα που μπορεί να αντιμετωπίσει μόνο του μια μεμονωμένη κυβέρνηση, ο ιδιωτικός τομέας ή η κοινωνία των πολιτών, και ο ΟΗΕ ζητά πολύ μεγαλύτερη διεθνή συνεργασία για τη διαχείριση των κινδύνων και των ευκαιριών της Τεχνητής Νοημοσύνης.
Αυτό θα μπορούσε να λάβει τη μορφή διαλόγων σχετικά με τη διακυβέρνηση και την ηθική, πλατφορμών συντονισμού που υποστηρίζονται από τον ΟΗΕ και συνεργασιών μεταξύ του δημόσιου και του ιδιωτικού τομέα για τη χρηματοδότηση της εκπαίδευσης και της ανάπτυξης του εργατικού δυναμικού.