Περισσότεροι από ένας στους δύο ανθρώπους στο σπαρασσόμενο από τον πόλεμο Σουδάν υποφέρουν από έλλειψη τροφής, ο λιμός «εδραιώνεται» και η σεξουαλική βία μαίνεται, δήλωσε τη Δευτέρα ο επικεφαλής ανθρωπιστικής βοήθειας του ΟΗΕ, καθώς ο διεθνής οργανισμός ξεκίνησε έκκληση για συγκέντρωση 6 δισεκατομμυρίων δολαρίων προκειμένου να αποτραπεί μια ανθρωπιστική καταστροφή στη ρημαγμένη χώρα και πέραν αυτής.
«Οι άμαχοι πληρώνουν το βαρύτερο τίμημα. Οι βομβαρδισμοί και οι αεροπορικές επιδρομές συνεχίζονται αμείωτοι, σκοτώνοντας και τραυματίζοντας πολίτες, καταστρέφοντας κρίσιμες υποδομές, συμπεριλαμβανομένων νοσοκομείων», δήλωσε ο Συντονιστής Έκτακτης Βοήθειας, Τομ Φλέτσερ.
«Μαίνεται μια επιδημία σεξουαλικής βίας», προειδοποίησε, προσθέτοντας ότι παιδιά σκοτώνονται και τραυματίζονται, καθώς αναφορές κάνουν λόγο για κλιμάκωση των συγκρούσεων στο Νότιο Κορντοφάν τις τελευταίες εβδομάδες – «μία ακόμη περιοχή όπου επιβεβαιώθηκαν συνθήκες λιμού».
Μιλώντας από τη Γενεύη, ο κ. Φλέτσερ εξήγησε ότι τα ανθρωπιστικά και προσφυγικά προγράμματα του ΟΗΕ για το 2025 στο Σουδάν στοχεύουν στην παροχή βοήθειας σε σχεδόν 26 εκατομμύρια ανθρώπους εντός της χώρας και στην ευρύτερη περιοχή, οι οποίοι βρίσκονται σε απελπιστική κατάσταση.
Μετά από σχεδόν δύο χρόνια συγκρούσεων, ο αριθμός των εκτοπισμένων ανέρχεται σε 12 εκατομμύρια ανθρώπους, τόσο εντός του Σουδάν όσο και πέρα από τα σύνορά του.
Ο επικεφαλής ανθρωπιστικής βοήθειας του ΟΗΕ εξέφρασε την ικανοποίησή του για μια πρόσφατη συνομιλία του με τον στρατηγό Αμπντέλ Φατάχ αλ-Μπουρχάν – ηγέτη των Σουδανικών Ενόπλων Δυνάμεων – σχετικά με τη διατήρηση του συνοριακού περάσματος Adre (από το Τσαντ) ανοιχτού. «Αλλά αυτό αποτελεί ένα ελάχιστο μέρος των αναγκών, και κάθε κίνηση προϋποθέτει περίπλοκες διαπραγματεύσεις και γραφειοκρατικές διαδικασίες», τόνισε.
Συνθήκες Λιμού
Σύμφωνα με το Παγκόσμιο Επισιτιστικό Πρόγραμμα του ΟΗΕ (WFP), ο λιμός έχει επιβεβαιωθεί σε περισσότερες από 10 περιοχές στο Σουδάν, ενώ άλλες 17 βρίσκονται στο χείλος της πείνας.
«Αυτή η κατάσταση αποτελεί μια συλλογική αποτυχία που ντροπιάζει τη διεθνή κοινότητα», δήλωσε μέσω βιντεοσύνδεσης στη Γενεύη η Εκτελεστική Διευθύντρια του WFP, Σίντι Μακέιν.
«Πρόκειται για μια κρίση πείνας πλήρους κλίμακας και δεν θα διστάσω να τη χαρακτηρίσω καταστροφή», συνέχισε. «Ο εμφύλιος πόλεμος έχει σκοτώσει χιλιάδες, ξεριζώσει εκατομμύρια και βυθίσει τη χώρα στο χάος, κι όμως, παραμένει ξεχασμένος».
Υπογραμμίζοντας ότι το Σουδάν αποτελεί επίσης τη μεγαλύτερη κρίση εκτοπισμού παγκοσμίως, ο επικεφαλής της Ύπατης Αρμοστείας του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες, Φιλίπο Γκράντι, καταδίκασε τη συνεχιζόμενη «στρατιωτική λογική» των αντίπαλων στρατών που πολεμούν από τον Απρίλιο του 2023.
«Η λογική είναι να επιτευχθεί η νίκη, να προχωρήσουν στρατιωτικά», είπε, αναφερόμενος στις Σουδανικές Ένοπλες Δυνάμεις υπό τον στρατηγό Αλ-Μπουρχάν και τις παραστρατιωτικές Δυνάμεις Ταχείας Υποστήριξης, υπό τον Μοχάμεντ Χαμντάν Νταγκάλο.
Οδύνη και εγκατάλειψη
«Η στρατιωτική αυτή λογική συνεχίζει να αγνοεί την πραγματικότητα των απλών Σουδανών, που σκοτώνονται, εκτοπίζονται και υφίστανται αφάνταστα δεινά».
Αντανακλώντας την παρατήρηση του κ. Φλέτσερ ότι μπορεί να είναι δύσκολο να κατανοήσει κανείς γιατί ο ΟΗΕ και οι εταίροι του απευθύνουν τόσο μεγάλη έκκληση για χρηματοδότηση σε μια περίοδο βαθιών περικοπών στην εξωτερική βοήθεια από τα κράτη-μέλη, ο επικεφαλής της Ύπατης Αρμοστείας του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες εξήγησε ότι οι ανάγκες είναι τεράστιες, καθώς ένας στους τρεις Σουδανούς έχει ξεριζωθεί λόγω της βίας.
«Τα κοινωνικά συστήματα, τα συστήματα υγείας, η εκπαίδευση – τα παιδιά δεν πηγαίνουν σχολείο, σχεδόν 13 εκατομμύρια άνθρωποι είναι εκτοπισμένοι», ανέφερε.
«Η χώρα καταστρέφεται· στα θεμέλιά της, τα πάντα καταρρέουν», επέμεινε ο κ. Γκράντι, απευθύνοντας έκκληση προς τη διεθνή κοινότητα να «εντείνει τις προσπάθειές της και να βοηθήσει», όχι μόνο για να διασφαλιστεί ότι η επείγουσα ανθρωπιστική βοήθεια και η ζωτικής σημασίας προστασία μπορούν να συνεχιστούν αδιάκοπα, αλλά και για να τερματιστεί η βία και να αποκατασταθεί η ειρήνη στο Σουδάν.
Οι κίνδυνοι μιας παλαιότατης σύγκρουσης
Σε ολόκληρο το Σουδάν, οι γυναίκες και τα κορίτσια συνεχίζουν να υποφέρουν από φρικτά μοτίβα σεξουαλικής βίας που σχετίζεται με τη σύγκρουση, ενώ οι νεαροί άνδρες στρατολογούνται δια της βίας για να πολεμήσουν, σημείωσε ο κ. Φλέτσερ. «Η κατάρρευση του εκπαιδευτικού συστήματος έχει επιδεινώσει τους κινδύνους που αντιμετωπίζουν τα Σουδανικά κορίτσια: παιδικοί γάμοι, έμφυλη βία.»
Παρότι η πρόσβαση «παραμένει εξαιρετικά περιορισμένη, ιδιαίτερα στις περιοχές όπου οι μάχες είναι πιο σφοδρές», ο επικεφαλής ανθρωπιστικής βοήθειας του ΟΗΕ επέμεινε ότι η έκκληση προσφέρει «σανίδα σωτηρίας σε εκατομμύρια ανθρώπους» μόλις σταματήσουν οι συγκρούσεις, ενώ κάλεσε για καλύτερη πρόσβαση «από ξηρά, θάλασσα και αέρα προς εκείνους που χρειάζονται βοήθεια».
Η επικεφαλής του Παγκόσμιου Επισιτιστικού Προγράμματος του ΟΗΕ (WFP), κ. ΜακΚέιν, εξήγησε ότι εκατομμύρια άμαχοι έχουν χάσει τα μέσα βιοπορισμού τους, ενώ οι ανθρωπιστικές οργανώσεις δυσκολεύονται να φτάσουν στους πληγέντες λόγω των περιορισμών.
Η γεωργική παραγωγή έχει επίσης αποδεκατιστεί, οδηγώντας σε αύξηση των τιμών κατά 500% σε ορισμένες περιοχές, με αποτέλεσμα εκατομμύρια εκτοπισμένοι να παραμένουν χωρίς πρόσβαση σε βασική τροφή.
Η κ. Μακέιν εξήγησε ότι εκατομμύρια πολίτες έχουν χάσει τα προς το ζην, ενώ οι ανθρωπιστικές οργανώσεις δυσκολεύονται να προσεγγίσουν όσους έχουν ανάγκη λόγω περιορισμών πρόσβασης.
Η αγροτική παραγωγή έχει καταστραφεί, προκαλώντας εκτίναξη των τιμών έως και 500% σε ορισμένες περιοχές, αφήνοντας εκατομμύρια εκτοπισμένους χωρίς πρόσβαση σε βασικά τρόφιμα.
Σχεδόν 16 εκατομμύρια άνθρωποι έλαβαν βοήθεια το 2024
Με 1,8 δισεκατομμύρια δολάρια προς υποστήριξη την περασμένη χρονιά, οι ανθρωπιστικές οργανώσεις παρείχαν βοήθεια σε περισσότερους από 15,6 εκατομμύρια ανθρώπους στο Σουδάν. Η βοήθεια περιλάμβανε υποστήριξη σε τρόφιμα και μέσα διαβίωσης για περισσότερους από 13 εκατομμύρια ανθρώπους, καθώς και παροχή ύδρευσης, αποχέτευσης και υγιεινής, υγείας και διατροφής, αλλά και στέγασης.
Οι ανθρωπιστικές οργανώσεις που εργάζονται σε γειτονικές χώρες προσέφεραν σωτήρια βοήθεια, παρέχοντας τρόφιμα σε πάνω από ένα εκατομμύριο ανθρώπους, ιατρική περίθαλψη σε μισό εκατομμύριο και υπηρεσίες προστασίας σε περισσότερους από 800.000.
Από την πλευρά του, το Παγκόσμιο Επισιτιστικό Πρόγραμμα του ΟΗΕ προσέφερε σωτήρια βοήθεια σε περισσότερους από οκτώ εκατομμύρια ανθρώπους το 2024, αλλά συνεχίζει να αντιμετωπίζει εκτεταμένους περιορισμούς πρόσβασης λόγω των συγκρούσεων.
Σύμφωνα με κοινό δελτίο τύπου του Γραφείου του ΟΗΕ για τον Συντονισμό των Ανθρωπιστικών Υποθέσεων (OCHA) και της Ύπατης Αρμοστείας του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες (UNHCR), συνθήκες λιμού έχουν αναφερθεί σε τουλάχιστον πέντε τοποθεσίες στο Σουδάν, συμπεριλαμβανομένων καταυλισμών εκτοπισμένων στο Νταρφούρ και στα δυτικά Όρη Νούμπα.
«Η καταστροφική πείνα αναμένεται να επιδεινωθεί έως τον Μάιο, οπότε και ξεκινά η άγονη περίοδος. Με τις συγκρούσεις να συνεχίζονται και τις βασικές υπηρεσίες να έχουν καταρρεύσει σε μεγάλο μέρος της χώρας, η κρίση αναμένεται να επιδεινωθεί περαιτέρω», ανέφερε το δελτίο τύπου.
Ομαδικοί Βιασμοί ως Όπλο Πολέμου
Η Σάζα Άχμεντ, διευθύντρια της Nada El Azhar και συντονίστρια για την έμφυλη βία (GBV) στο Σουδάν, ανέφερε ότι «οι γυναίκες και τα κορίτσια πληρώνουν βαρύ τίμημα, καθώς ο βιασμός χρησιμοποιείται ως όπλο πολέμου», επιδεινώνοντας την έλλειψη πρόσβασης σε υπηρεσίες υγείας, εκπαίδευσης και απασχόλησης.
Το 2024, περισσότερες από 50.000 ευάλωτες γυναίκες και κορίτσια έλαβαν κιτ αξιοπρέπειας, ενώ πάνω από 225.000 άτομα έλαβαν υπηρεσίες ψυχοκοινωνικής υποστήριξης.
Τη δεδομένη στιγμή, η προστασία του γυναικείου προσωπικού καθώς και η ανεπαρκής χρηματοδότηση για ανθρωπιστικές δράσεις παραμένουν οι μεγαλύτερες προκλήσεις.