Υγιείς Λιβάδια, Υγιής Πλανήτης
Τον Μάιο του 2022, η Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ υιοθέτησε το ψήφισμα A/RES/76/265, ανακηρύσσοντας την 1η Μαρτίου ως Παγκόσμια Ημέρα Θαλάσσιων Λιβαδιών. Το ψήφισμα υπογραμμίζει την επείγουσα ανάγκη ευαισθητοποίησης σε όλα τα επίπεδα και προώθησης δράσεων για τη διατήρηση αυτών των οικοσυστημάτων, λαμβάνοντας υπόψη ότι η ενίσχυση των οικοσυστημικών υπηρεσιών είναι απαραίτητη για την επίτευξη των Στόχων Βιώσιμης Ανάπτυξης.
Η Σημασία των Θαλάσσιων Λιβαδιών
Τα θαλάσσια αγγειόσπερμα είναι φυτά που αναπτύσσονται σε ρηχά ύδατα από τις τροπικές περιοχές έως τον Αρκτικό Κύκλο, σχηματίζοντας εκτεταμένα υποθαλάσσια λιβάδια υψηλής παραγωγικότητας και βιοποικιλότητας.
Λειτουργούν επίσης ως φυσικά φράγματα έναντι της οξίνισης των ωκεανών, ενισχύοντας την ανθεκτικότητα των πιο ευάλωτων οικοσυστημάτων, όπως οι κοραλλιογενείς ύφαλοι. Για τις παράκτιες κοινότητες, τα θαλάσσια λιβάδια παρέχουν ζωτικής σημασίας προστασία από τη διάβρωση και τα ακραία καιρικά φαινόμενα, μειώνοντας την ένταση των κυμάτων και τον κίνδυνο πλημμυρών.
Ένας Φυσικός Πόρος σε Κίνδυνο
Παρά τη σημασία τους στη βιώσιμη ανάπτυξη και την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή, τα θαλάσσια λιβάδια βρίσκονται σε κρίσιμη κατάσταση, με μόλις το ένα τέταρτο εμπίπτει σε θαλάσσιες προστατευόμενες περιοχές.
Από τη δεκαετία του 1930, τα θαλάσσια λιβάδια μειώνονται σταθερά, με την πιο πρόσφατη απογραφή να εκτιμά ότι το 7% του βασικού αυτού θαλάσσιου ενδιαιτήματος χάνεται σε ετήσια βάση παγκοσμίως. Σήμερα, το 21% των ειδών της ποσειδωνίας κατατάσσονται ως Σχεδόν Απειλούμενα, Ευάλωτα και Απειλούμενα Είδη σύμφωνα με την Κόκκινη Λίστα Απειλούμενων Ειδών της Διεθνούς Ένωσης για τη Διατήρηση της Φύσης (IUCN).
Η παράκτια ανάπτυξη, η ρύπανση, συμπεριλαμβανομένης της ρύπανσης από χερσαίες απορροές, η κλιματική αλλαγή, η βυθοκόρηση, καθώς και η ανεξέλεγκτη αλιεία και ναυσιπλοΐα αποτελούν τους κύριους παράγοντες που ευθύνονται για την υποβάθμιση των θαλάσσιων λιβαδιών και των σχετικών οικοσυστημάτων.
Η Προστασία Αποδίδει
Παρά τη γενική τάση απώλειας, ορισμένες περιοχές παρουσιάζουν σταθεροποίηση ή ακόμα και σημαντική ανάκαμψη των θαλάσσιων λιβαδιών, κυρίως λόγω στοχευμένων ανθρώπινων παρεμβάσεων που μείωσαν τις επιπτώσεις ανθρωπογενών πιέσεων.
Η προστασία και αποκατάσταση των εν λόγω οικοσυστημάτων είναι ζωτικής σημασίας όχι μόνο για τη θαλάσσια ζωή, αλλά και για τη βελτίωση της ευημερίας των ανθρώπων. Η ευαισθητοποίηση σχετικά με τον ρόλο τους στην κοινωνική ευημερία – μέσω της επισιτιστικής ασφάλειας από την ιχθυοκαλλιέργεια, της βελτίωσης της ποιότητας του νερού, της προστασίας των ακτών από διάβρωση, καταιγίδες και πλημμύρες ή μέσω της δέσμευσης και αποθήκευσης άνθρακα – θα ενισχύσει τις παγκόσμιες προσπάθειες για τη διατήρηση, την καλύτερη διαχείριση και την αποκατάσταση των οικοσυστημάτων.
Σε ένα ευρύτερο πλαίσιο, η διατήρηση και η αποκατάσταση των θαλάσσιων λιβαδιών μπορεί να συμβάλει σημαντικά στην επίτευξη πολλαπλών οικονομικών, κοινωνικών και διατροφικών στόχων, ευθυγραμμιζόμενη με και υποστηριζόμενη από πολιτικές που εφαρμόζονται σε εθνικό, περιφερειακό και παγκόσμιο επίπεδο:
- Τα οφέλη από τη διατήρηση και αποκατάσταση των θαλάσσιων λιβαδιών μπορούν να βοηθήσουν τις χώρες να επιτύχουν 26 στόχους και δείκτες που συνδέονται με 10 Στόχους Βιώσιμης Ανάπτυξης.
- Λόγω της υψηλής ικανότητας αποθήκευσης άνθρακα, η ενσωμάτωσή τους στις εθνικά καθορισμένες συνεισφορές μπορεί να υποστηρίξει τη συμμόρφωση με τη Συμφωνία του Παρισιού και τη Σύμβαση-Πλαίσιο των Ηνωμένων Εθνών για την Κλιματική Αλλαγή (UNFCCC).
- Η ένταξη των θαλάσσιων οικοσυστημάτων στο παγκόσμιο πλαίσιο βιοποικιλότητας μετά το 2020 και στη Σύμβαση για τη Βιολογική Ποικιλότητα είναι κρίσιμη για την προστασία της ακεραιότητας των θαλάσσιων οικοσυστημάτων.
- Η αποκατάσταση των θαλάσσιων λιβαδιών ενισχύει επίσης τις δεσμεύσεις των κρατών στο πλαίσιο της Δεκαετίας των Ηνωμένων Εθνών για την Αποκατάσταση των Οικοσυστημάτων.
Η διαχείριση, προστασία και αποκατάσταση των θαλάσσιων λιβαδιών θα πρέπει να αποτελεί αναπόσπαστο μέρος των στρατηγικών βιώσιμης, γαλάζιας οικονομίας. Ήδη, σε διάφορες χώρες, βρίσκονται σε εξέλιξη έργα αποκατάστασης, με ορισμένα να έχουν αναγνωριστεί ως Πρωτοβουλίες-Ορόσημα για την Αποκατάσταση του Πλανήτη, καθώς εφαρμόζουν με επιτυχία μεγάλης κλίμακας και μακροπρόθεσμες δράσεις αποκατάστασης οικοσυστημάτων, ενσωματώνοντας παράλληλα τις 10 αρχές αποκατάστασης της Δεκαετίας του ΟΗΕ για την Αποκατάσταση των Οικοσυστημάτων.
Γνωρίζατε ότι…
- Τα θαλάσσια λιβάδια υπάρχουν σε 159 χώρες και στις έξι ηπείρους, καλύπτοντας πάνω από 300.000 τετραγωνικά χιλιόμετρα, καθιστώντας τα έναν από τους πιο εκτεταμένους παράκτιους οικοτόπους στη Γη;
- Σχεδόν το 30% της παγκόσμιας έκτασης των θαλάσσιων λιβαδιών έχει χαθεί από τα τέλη του 19ου αιώνα και τουλάχιστον 22 από τα 72 είδη παγκοσμίως βρίσκονται σε μείωση;
- Ως μέρος του θαλάσσιου οικοσυστήματος, τα θαλάσσια λιβάδια αποθηκεύουν έως και το 18% του ωκεάνιου άνθρακα του πλανήτη;
- Η διατήρηση και η αποκατάσταση των θαλάσσιων λιβαδιών μπορεί επίσης να βοηθήσει τις χώρες να επιτύχουν 26 στόχους και δείκτες που σχετίζονται με δέκα Στόχους Βιώσιμης Ανάπτυξης;
Δεκαετία του ΟΗΕ για την Αποκατάσταση των Οικοσυστημάτων
Η ανάγκη για την αποκατάσταση των υποβαθμισμένων οικοσυστημάτων είναι πιο επιτακτική από ποτέ. Τα οικοσυστήματα αποτελούν τη βάση της ζωής στη Γη, και όσο πιο υγιή είναι, τόσο πιο υγιής είναι ο πλανήτης και οι άνθρωποι που τον κατοικούν. Η Δεκαετία των Ηνωμένων Εθνών για την Αποκατάσταση των Οικοσυστημάτων (2021-2030) στοχεύει στην πρόληψη, αναστολή και αντιστροφή της υποβάθμισης των οικοσυστημάτων σε κάθε ήπειρο και ωκεανό, συμβάλλοντας στον τερματισμό της φτώχειας, την καταπολέμηση της κλιματικής αλλαγής και την αποτροπή μαζικής εξαφάνισης ειδών.
Η επιτυχία αυτής της πρωτοβουλίας εξαρτάται από τη συλλογική δράση όλων μας.
Σχετικές Παγκόσμιες Ημέρες
Μερικές από τις σχετικές παγκόσμιες ημέρες περιλαμβάνουν:
- Παγκόσμια Ημέρα Βιοποικιλότητας (22 Μαΐου)
- Παγκόσμια Ημέρα Περιβάλλοντος (5 Ιουνίου)
- Παγκόσμια Ημέρα των Ωκεανών (8 Ιουνίου)
Κάθε παγκόσμια ημέρα αποτελεί μια ευκαιρία για την ενημέρωση του κοινού σχετικά με σημαντικά ζητήματα, όπως τα ανθρώπινα δικαιώματα, η βιώσιμη ανάπτυξη και η υγεία.
Αυτές οι ημέρες επιτρέπουν στα Ηνωμένα Έθνη, τις κυβερνήσεις και την κοινωνία των πολιτών να διοργανώνουν εκστρατείες ευαισθητοποίησης και να κινητοποιούν πόρους για τη στήριξη αυτών των θεμάτων.