Η απαρχή της της ανθρώπινης παρουσίας στο διάστημα
Η Γενική Συνέλευση, με το ψήφισμα A/RES/65/271 της 7ης Απριλίου 2011, ανακήρυξε την 12η Απριλίου ως Διεθνή Ημέρα της Πτήσης του Ανθρώπου στο Διάστημα, «για να τιμάται κάθε χρόνο σε διεθνές επίπεδο η απαρχή της διαστημικής εποχής για την ανθρωπότητα, επιβεβαιώνοντας τη σημαντική συμβολή της διαστημικής επιστήμης και τεχνολογίας στην επίτευξη των Στόχων Βιώσιμης Ανάπτυξης, τη βελτίωση της ευημερίας των κρατών και των λαών, καθώς και τη διατήρηση του διαστήματος ως χώρου ειρήνης».
Στις 12 Απριλίου 1961, πραγματοποιήθηκε η πρώτη επανδρωμένη αποστολή στο διάστημα από τον Γιούρι Γκαγκάριν, Σοβιετικό πολίτη. Το ιστορικό αυτό γεγονός άνοιξε το δρόμο για την εξερεύνηση του διαστήματος προς όφελος ολόκληρης της ανθρωπότητας.
Η Γενική Συνέλευση εξέφρασε τη βαθιά πεποίθησή της για το κοινό συμφέρον της ανθρωπότητας στην προώθηση και διεύρυνση της εξερεύνησης και χρήσης του διαστήματος, ως κτήματος όλης της ανθρωπότητας, για ειρηνικούς σκοπούς, καθώς και την αδιάκοπη προσπάθεια να επεκταθούν τα οφέλη που απορρέουν από αυτήν σε όλα τα κράτη.
Ιστορικό Πλαίσιο
Στις 4 Οκτωβρίου 1957, εκτοξεύθηκε στο διάστημα ο Sputnik I, ο πρώτος τεχνητός δορυφόρος της Γης, ανοίγοντας το δρόμο για τη διαστημική εξερεύνηση. Στις 12 Απριλίου 1961, ο Γιούρι Γκαγκάριν έγινε ο πρώτος άνθρωπος που τέθηκε σε τροχιά γύρω από τη Γη, σηματοδοτώντας την απαρχή μιας νέας εποχής ανθρώπινων επιτευγμάτων στο διάστημα.
Η Διακήρυξη υπενθυμίζει, επίσης, το εντυπωσιακό ταξίδι της ανθρωπότητας στο διάστημα και τα αξιοσημείωτα επιτεύγματα που ακολούθησαν την πρώτη επανδρωμένη διαστημική πτήση. Μεταξύ αυτών, η Βαλεντίνα Τερέσκοβα έγινε η πρώτη γυναίκα που ταξίδεψε στο διάστημα, στις 16 Ιουνίου 1963, ενώ ο Νιλ Άρμστρονγκ έγινε ο πρώτος άνθρωπος που πάτησε στη Σελήνη, στις 20 Ιουλίου 1969. Στις 17 Ιουλίου 1975, η σύζευξη των διαστημικών σκαφών Apollo και Soyuz αποτέλεσε την πρώτη διεθνή επανδρωμένη αποστολή στο διάστημα. Παράλληλα, η Διακήρυξη υπενθυμίζει ότι την τελευταία δεκαετία η ανθρωπότητα διατηρεί μια πολυεθνική, μόνιμη ανθρώπινη παρουσία στο διάστημα μέσω του Διεθνούς Διαστημικού Σταθμού (ISS).
Ο ΟΗΕ και το Διάστημα
Από την αυγή της Διαστημικής Εποχής, τα Ηνωμένα Έθνη αναγνώρισαν ότι το διάστημα προσέθεσε μια νέα διάσταση στην ανθρώπινη ύπαρξη, ανοίγοντας νέους δρόμους στην κατανόηση του κόσμου μας. Ο ΟΗΕ και οι εξειδικευμένοι οργανισμοί του εργάζονται αδιάλειπτα για να αξιοποιήσουν τα μοναδικά οφέλη του διαστήματος προς όφελος ολόκληρης της ανθρωπότητας.
Αναγνωρίζοντας το κοινό ενδιαφέρον της ανθρωπότητας για το διάστημα και επιδιώκοντας να απαντήσει στο ερώτημα του πώς η διαστημική τεχνολογία μπορεί να συμβάλει στη βελτίωση της ζωής στη Γη, η Γενική Συνέλευση υιοθέτησε το πρώτο της ψήφισμα για το διάστημα, το 1348 (XIII), με τίτλο «Ζήτημα της Ειρηνικής Χρήσης του Διαστήματος».
Στις 10 Οκτωβρίου 1967, τέθηκε σε ισχύ η «Μάγκνα Κάρτα του Διαστήματος», γνωστή ως Συνθήκη για το Εξωτερικό Διάστημα ή επισήμως Συνθήκη για τις Αρχές που Διέπουν τις Δραστηριότητες των Κρατών στην Εξερεύνηση και Χρήση του Εξωτερικού Διαστήματος, συμπεριλαμβανομένης της Σελήνης και άλλων Ουράνιων Σωμάτων.
Σήμερα, το Γραφείο των Ηνωμένων Εθνών για Υποθέσεις Διαστήματος (UNOOSA) είναι υπεύθυνο για την προώθηση της διεθνούς συνεργασίας στην ειρηνική χρήση και εξερεύνηση του διαστήματος. Το Γραφείο λειτουργεί ως γραμματεία της Επιτροπής των Ηνωμένων Εθνών για την Ειρηνική Χρήση του Διαστήματος (COPUOS), της μοναδικής επιτροπής της Γενικής Συνέλευσης που ασχολείται αποκλειστικά με το ζήτημα.
Επιπλέον, το UNOOSA είναι αρμόδιο για την εφαρμογή των αρμοδιοτήτων του Γενικού Γραμματέα στο πλαίσιο του διεθνούς διαστημικού δικαίου, καθώς και για τη διατήρηση του Μητρώου των Αντικειμένων που Εκτοξεύθηκαν στο Διάστημα, το οποίο τηρεί ο ΟΗΕ.