14 Ιουνίου – Παγκόσμια Ημέρα Αιμοδοσίας
Κάθε χρόνο, χώρες από όλο τον κόσμο τιμούν την Παγκόσμια Ημέρα Εθελοντή Αιμοδοσίας, ημέρα αφιερωμένη στην ευαισθητοποίηση για την ανάγκη ασφαλούς αίματος και παραγώγων του, καθώς και στην έκφραση ευγνωμοσύνης προς τους εθελοντές, μη αμειβόμενους αιμοδότες για τη σωτήρια προσφορά τους.
Η ύπαρξη αιμοδοτικής υπηρεσίας που εξασφαλίζει πρόσβαση σε ασφαλές και επαρκές αίμα αποτελεί βασικό πυλώνα ενός αποτελεσματικού συστήματος υγείας. Κάθε χρόνο, το παγκόσμιο θέμα της ημέρας τιμά τους ανώνυμους και ανιδιοτελείς εθελοντές που δωρίζουν αίμα για άγνωστους σε αυτούς συνανθρώπους.
Ποιος μπορεί να δώσει αίμα
Οι περισσότεροι άνθρωποι μπορούν να δώσουν αίμα, εφόσον βρίσκονται σε καλή κατάσταση υγείας. Υπάρχουν, ωστόσο, ορισμένα βασικά κριτήρια επιλεξιμότητας:
Ηλικία
Ηλικία από 18 έως 65 ετών.
Σε ορισμένες χώρες, η εθνική νομοθεσία επιτρέπει σε άτομα 16–17 ετών να αιμοδοτήσουν, εφόσον πληρούν τα απαιτούμενα σωματικά και αιματολογικά κριτήρια και έχει δοθεί η απαραίτητη συναίνεση.
Σε άλλες περιπτώσεις, τακτικοί αιμοδότες άνω των 65 ετών μπορούν να γίνουν δεκτοί κατά την κρίση του υπεύθυνου ιατρού. Σε ορισμένες χώρες, το ανώτατο όριο ηλικίας είναι τα 60 έτη.
Βάρος
Ελάχιστο βάρος: 50 κιλά.
Σε ορισμένες χώρες, απαιτείται ελάχιστο βάρος 45 κιλών για τη δωρεά 350 ml αίματος (±10%).
Υγεία
Πρέπει να είστε σε καλή κατάσταση υγείας κατά τη στιγμή της αιμοδοσίας.
Δεν μπορείτε να δώσετε αίμα εάν έχετε κρυολόγημα, γρίπη, πονόλαιμο, επιχείλιο έρπητα, γαστρεντερίτιδα ή οποιαδήποτε άλλη λοίμωξη.
Αν κάνατε πρόσφατα τατουάζ ή piercing, δεν μπορείτε να δώσετε αίμα για 6 μήνες από την ημερομηνία της διαδικασίας. Αν το piercing έγινε από επαγγελματία υγείας και έχει υποχωρήσει πλήρως η φλεγμονή, μπορείτε να δώσετε αίμα μετά από 12 ώρες.
Μετά από μικρές οδοντιατρικές εργασίες, απαιτείται αναμονή 24 ωρών· για πιο εκτεταμένες παρεμβάσεις, η αναμονή ανέρχεται σε έναν μήνα.
Η αιμοδοσία δεν επιτρέπεται εάν δεν πληροίτε την ελάχιστη απαιτούμενη τιμή αιμοσφαιρίνης: στο κέντρο αιμοδοσίας διενεργείται σχετική εξέταση. Σε πολλές χώρες, το ελάχιστο όριο αιμοσφαιρίνης είναι 12,0 g/dl για γυναίκες και 13,0 g/dl για άνδρες.
Ταξίδια
Ταξίδια σε περιοχές όπου ενδημούν νοσήματα που μεταδίδονται με τα κουνούπια (όπως ελονοσία, δάγκειος πυρετός ή ιός Zika) μπορεί να οδηγήσουν σε προσωρινό αποκλεισμό από την αιμοδοσία.
Πολλές χώρες επίσης εφαρμόζουν πολιτικές αποκλεισμού αιμοδοτών με ιστορικό ταξιδιών ή διαμονής σε περιοχές με σωρευτική έκθεση στον κίνδυνο μετάδοσης της παραλλαγής της νόσου Creutzfeldt-Jakob (vCJD), προκειμένου να περιοριστεί ο κίνδυνος μετάδοσης μέσω μετάγγισης.
Τρόπος Ζωής
Δεν πρέπει να αιμοδοτήσετε εάν εμπλακήκατε σε «σεξουαλική δραστηριότητα υψηλού κινδύνου» τους τελευταίους 12 μήνες.
Άτομα με τις ακόλουθες συμπεριφορές αποκλείονται μόνιμα από την αιμοδοσία:
-
Όσοι έχουν διαγνωστεί θετικοί στον ιό HIV (AIDS).
-
Όσοι έχουν κάνει χρήση ενδοφλέβιων ναρκωτικών ουσιών.
Οι εθνικές κατευθυντήριες γραμμές για την επιλογή αιμοδοτών περιλαμβάνουν επιπλέον κριτήρια συμπεριφοράς, τα οποία διαφέρουν από χώρα σε χώρα.
Κύηση και θηλασμός
Μετά την εγκυμοσύνη, η αποχή από αιμοδοσία πρέπει να διαρκέσει όσους μήνες διήρκεσε και η κύηση.
Δε συνιστάται η αιμοδοσία κατά τον θηλασμό. Μετά τον τοκετό, απαιτείται αναμονή τουλάχιστον 9 μηνών (όπως και κατά την εγκυμοσύνη) και επιπλέον 3 μηνών από τη στιγμή που το βρέφος αρχίσει να σιτίζεται κυρίως με στερεές τροφές ή με υποκατάστατο μητρικού γάλακτος.
Περισσότερες πληροφορίες για την επιλεξιμότητα
Οι εθνικές κατευθυντήριες γραμμές πρέπει να τηρούνται κατά την αιμοδοσία. Για να μάθετε εάν τυχόν προβλήματα υγείας, φαρμακευτική αγωγή, επαγγελματική δραστηριότητα ή ταξιδιωτικό ιστορικό επηρεάζουν την ικανότητά σας να αιμοδοτήσετε, αναζητήστε πληροφορίες στην αρμόδια εθνική ή τοπική υπηρεσία αιμοδοσίας.
Βασικά στοιχεία
-
Από τα 118,5 εκατομμύρια αιμοδοσίες που συλλέγονται παγκοσμίως, το 40% προέρχεται από χώρες υψηλού εισοδήματος, οι οποίες αντιστοιχούν μόλις στο 16% του παγκόσμιου πληθυσμού.
-
Σε χώρες χαμηλού εισοδήματος, έως και το 54% των μεταγγίσεων προορίζονται για παιδιά κάτω των 5 ετών, ενώ στις χώρες υψηλού εισοδήματος, η πλειονότητα των μεταγγίσεων (έως 76%) αφορά άτομα άνω των 60 ετών.
-
Ο δείκτης αιμοδοσίας (ανά 1000 άτομα) είναι: 31,5 σε χώρες υψηλού εισοδήματος, 16,4 σε ανώτερου-μεσαίου, 6,6 σε κατώτερου-μεσαίου εισοδήματος και 5,0 σε χώρες χαμηλού εισοδήματος.
-
Από το 2008 έως το 2018 σημειώθηκε αύξηση 10,7 εκατομμυρίων αιμοδοσιών από εθελοντές μη αμειβόμενους αιμοδότες. Συνολικά, 79 χώρες συγκεντρώνουν πάνω από το 90% των αποθεμάτων τους από τέτοιους αιμοδότες, ενώ 54 χώρες εξακολουθούν να βασίζονται σε συγγενικά πρόσωπα ή επί πληρωμή αιμοδότες.
-
Μόνο 56 από τις 171 χώρες που ανέφεραν στοιχεία παράγουν φαρμακευτικά προϊόντα από πλάσμα (PDMP) μέσω κλασματοποίησης του συλλεγμένου πλάσματος. Συνολικά, 91 χώρες δήλωσαν ότι όλα τα φαρμακευτικά προϊόντα είναι εισαγόμενα, 16 ότι δεν χρησιμοποιήθηκαν καθόλου και 8 δεν απάντησαν.
-
Ο όγκος πλάσματος για κλασματοποίηση ανά 1000 κατοίκους κυμαίνεται μεταξύ 0,1 και 52,6 λίτρων, με διάμεση τιμή τα 5,2 λίτρα, σύμφωνα με στοιχεία από 45 χώρες.