Αντιμετωπίζοντας την Κακοποίηση Ηλικιωμένων
Μέχρι και το 2030, ο αριθμός των ατόμων ηλικίας 60 ετών και άνω αναμένεται να αυξηθεί κατά 38%, από 1 δισεκατομμύριο σε 1,4 δισεκατομμύρια, ξεπερνώντας αριθμητικά τη νεολαία παγκοσμίως. Η εν λόγω αύξηση θα είναι εντονότερη και ταχύτερη στον αναπτυσσόμενο κόσμο, γεγονός που υπογραμμίζει την ανάγκη για ενισχυμένη προσοχή στις ιδιαίτερες προκλήσεις που αντιμετωπίζουν οι ηλικιωμένοι, συμπεριλαμβανομένων των ζητημάτων που αφορούν τα ανθρώπινα δικαιώματα.
Η κακοποίηση ηλικιωμένων αποτελεί υπαρκτό πρόβλημα τόσο στις αναπτυγμένες όσο και στις αναπτυσσόμενες χώρες, ωστόσο, παραμένει συχνά στο περιθώριο του δημόσιου διαλόγου. Υπάρχουν στοιχεία για την έκτασή του μόνο σε ορισμένες ανεπτυγμένες χώρες, με εκτιμώμενα ποσοστά από 1% έως 10%. Αν και η πλήρης έκταση της κακομεταχείρισης των ηλικιωμένων παραμένει άγνωστη, η κοινωνική και ηθική της σημασία είναι προφανής. Καθίσταται, επομένως, επιτακτική η ανάγκη για μια πολυδιάστατη παγκόσμια ανταπόκριση, επικεντρωμένη στην προστασία των δικαιωμάτων των ηλικιωμένων.
Οι προσεγγίσεις για τον ορισμό, την ανίχνευση και την αντιμετώπιση της κακοποίησης ηλικιωμένων πρέπει να τοποθετούνται στο πλαίσιο του εκάστοτε πολιτισμικού περιβάλλοντος και να λαμβάνουν υπόψη πολιτισμικά συγκεκριμένους παράγοντες κινδύνου. Για παράδειγμα, σε ορισμένες παραδοσιακές κοινωνίες, οι ηλικιωμένες χήρες εξαναγκάζονται σε γάμο, ενώ σε άλλες, οι απομονωμένες ηλικιωμένες γυναίκες κατηγορούνται για μαγεία. Από την πλευρά της υγείας και της κοινωνικής μέριμνας, εάν οι τομείς της πρωτοβάθμιας φροντίδας υγείας και των κοινωνικών υπηρεσιών δεν είναι κατάλληλα εξοπλισμένοι ώστε να αναγνωρίζουν και να διαχειρίζονται το πρόβλημα, η κακοποίηση ηλικιωμένων θα συνεχίσει να παραμένει αδιάγνωστη και αόρατη.
Ιστορικό
Προέλευση
Η Παγκόσμια Ημέρα Ενημέρωσης για την Κακοποίηση των Ηλικιωμένων, η οποία καθιερώθηκε στις 15 Ιουνίου, ξεκίνησε από το Διεθνές Δίκτυο για την Πρόληψη της Κακοποίησης Ηλικιωμένων (INPEA) το 2006 και αναγνωρίστηκε ως Ημέρα των Ηνωμένων Εθνών με ψήφισμα της Γενικής Συνέλευσης (A/RES/66/127) το 2011.
Το ψήφισμα προσκαλεί όλα τα κράτη μέλη, τους οργανισμούς του συστήματος των Ηνωμένων Εθνών, άλλους διεθνείς και περιφερειακούς οργανισμούς, καθώς και την κοινωνία των πολιτών (συμπεριλαμβανομένων ΜΚΟ και ιδιωτών) να τιμούν την ημέρα με τον προσήκοντα τρόπο.
Παραβίαση των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων των Ηλικιωμένων
Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, η κακοποίηση ηλικιωμένων ορίζεται ως «μία μεμονωμένη ή επαναλαμβανόμενη πράξη ή παράλειψη κατάλληλης ενέργειας, εντός κάθε σχέσης εμπιστοσύνης, που προκαλεί βλάβη ή αγωνία σε ένα ηλικιωμένο άτομο». Η κακοποίηση μπορεί να λάβει διάφορες μορφές -σωματική, ψυχολογική ή συναισθηματική, σεξουαλική και οικονομική- και μπορεί να προέρχεται από εκούσια ή ακούσια παραμέληση.
Σε πολλές περιοχές του κόσμου, η κακοποίηση ηλικιωμένων λαμβάνει χώρα χωρίς την παραμικρή αναγνώριση ή αντίδραση. Μέχρι πρόσφατα, αυτό το σοβαρό κοινωνικό πρόβλημα ήταν κρυμμένο από τη δημόσια σφαίρα και θεωρούνταν κατά κύριο λόγο ιδιωτική υπόθεση. Ακόμα και σήμερα, παραμένει ταμπού, σε μεγάλο βαθμό υποτιμημένο και αγνοημένο από τις κοινωνίες παγκοσμίως. Ωστόσο, τα στοιχεία που συσσωρεύονται δείχνουν ότι αποτελεί σημαντικό πρόβλημα δημόσιας υγείας και κοινωνικής συνοχής.
Έκταση του προβλήματος
Μια μελέτη του 2017, βασισμένη στα καλύτερα διαθέσιμα δεδομένα από 52 έρευνες σε 28 χώρες -συμπεριλαμβανομένων 12 χαμηλού και μεσαίου εισοδήματος- εκτίμησε ότι, κατά το προηγούμενο έτος, το 15,7% των ατόμων ηλικίας 60 ετών και άνω υπέστη κάποια μορφή κακοποίησης. Το ποσοστό αυτό πιθανόν να είναι υποεκτιμημένο, καθώς μόνο 1 στις 24 περιπτώσεις αναφέρεται, εν μέρει επειδή οι ηλικιωμένοι φοβούνται να μιλήσουν σε συγγενείς, φίλους ή στις αρχές.
Η μελέτη παρέχει συγκεντρωτικές εκτιμήσεις για τα είδη της κακοποίησης:
-
Ψυχολογική κακοποίηση: 11,6%
-
Οικονομική εκμετάλλευση: 6,8%
-
Παραμέληση: 4,2%
-
Σωματική κακοποίηση: 2,6%
-
Σεξουαλική κακοποίηση: 0,9%
Σε παγκόσμια κλίμακα, ο αριθμός των περιστατικών κακοποίησης ηλικιωμένων προβλέπεται να αυξηθεί, καθώς πολλές χώρες αντιμετωπίζουν ταχεία δημογραφική γήρανση και ενδεχόμενα ελλείμματα στους απαραίτητους πόρους για την κάλυψη των αναγκών τους. Υπολογίζεται ότι έως το 2050, ο πληθυσμός των ατόμων άνω των 60 ετών θα υπερδιπλασιαστεί, από 900 εκατομμύρια το 2015 σε περίπου 2 δισεκατομμύρια, με την πλειονότητα να ζει σε χώρες χαμηλού και μεσαίου εισοδήματος. Εάν το ποσοστό των θυμάτων παραμείνει σταθερό, ο αριθμός τους θα αυξηθεί ραγδαία, αγγίζοντας τα 320 εκατομμύρια έως το 2050.
Γνωρίζατε ότι…
-
Έως το 2050, εκτιμάται ότι 1 στους 6 ανθρώπους θα είναι ηλικίας 65 ετών και άνω, γεγονός που αυξάνει την ευαλωτότητα τους απέναντι στη βία.
-
Περίπου 1 στους 6 ανθρώπους ηλικίας 60 ετών και άνω υπέστη κάποια μορφή κακοποίησης σε κοινοτικό περιβάλλον τον τελευταίο χρόνο.
-
Η κακοποίηση ηλικιωμένων μπορεί να οδηγήσει σε σοβαρούς σωματικούς τραυματισμούς και μακροπρόθεσμες ψυχολογικές συνέπειες.
-
Η κακοποίηση προβλέπεται να αυξηθεί καθώς οι χώρες γερνούν δημογραφικά.
-
Παγκοσμίως, το 82% των εκτιμώμενων θανάτων από την πανδημία COVID-19 σημειώθηκε σε άτομα ηλικίας 60 ετών και άνω.