Το Τίμημα του Οργανωμένου Διακρατικού Εγκλήματος
Το οργανωμένο έγκλημα ευδοκιμεί παγκοσμίως, υποσκάπτοντας τις δημοκρατικές διαδικασίες και το κράτος δικαίου. Περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, το λαθρεμπόριο όπλων, ναρκωτικών ουσιών, προστατευόμενων ειδών, αγαθών πολιτιστικής κληρονομιάς ή πλαστών ιατροφαρμακευτικών προϊόντων, καθώς και – στις πιο σοβαρές και αποτρόπαιες εκφάνσεις του – την εμπορία ανθρώπων και τη διακίνηση μεταναστών. Επιπροσθέτως, εμπερικλείει το ξέπλυμα χρήματος από εγκληματικές δραστηριότητες καθώς και την παρεμπόδιση της απονομής δικαιοσύνης.
Επιπλέον, με τη συνεχή στροφή όλων των μορφών οργανωμένου εγκλήματος προς τη διαδικτυακή δραστηριότητα, η οποία συχνά περιλαμβάνει τη χρήση εικονικών νομισμάτων, η εμβέλεια και οι επιπτώσεις του φαινομένου εντείνονται. Οι εγκληματικές οργανώσεις επιδεικνύουν ευελιξία, προσαρμόζοντας ή διευρύνοντας τις παράνομες δραστηριότητές τους με μοναδικό κριτήριο την κερδοφορία. Εκμεταλλεύονται ευάλωτα σημεία και περιόδους κρίσης, όπως η πανδημία COVID-19, οι οικονομικές υφέσεις, φυσικές καταστροφές ή ένοπλες συγκρούσεις, για ίδιον όφελος.
Οι παραδοσιακές, εδαφοκεντρικές εγκληματικές ομάδες έχουν εξελιχθεί ή εν μέρει αντικατασταθεί από μικρότερα και πιο ευέλικτα δίκτυα με παρουσία σε πλείστες εθνικές δικαιοδοσίες. Οι δράστες, τα θύματα, οι μάρτυρες αλλά και τα έσοδα από εγκληματικές δραστηριότητες ενδέχεται να βρίσκονται σε διαφορετικά κράτη. Είναι, επομένως, προφανές ότι απαιτείται συντονισμένη διεθνής δράση, καθώς το οργανωμένο έγκλημα δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί μεμονωμένα.
Η Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών κατά του Διασυνοριακού Οργανωμένου Εγκλήματος
Η Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών κατά του Διασυνοριακού Οργανωμένου Εγκλήματος καλύπτει όλες τις μορφές σοβαρής εγκληματικής δραστηριότητας διακρατικού χαρακτήρα που διαπράττονται από οργανωμένες εγκληματικές ομάδες. Πάνω από δύο δεκαετίες μετά την υιοθέτησή της, συγκαταλέγεται πλέον σε ένα από τα πλέον επικυρωμένα διεθνή νομικά κείμενα.
Σε συνδυασμό με τα τρία Συμπληρωματικά Πρωτόκολλα, η Σύμβαση συνιστά το βασικό παγκόσμιο εργαλείο για την πρόληψη και την αποτελεσματική αντιμετώπιση ενός ευρέος φάσματος εγκληματικών δραστηριοτήτων.
Διεθνής Ημέρα για την Πρόληψη και Καταπολέμηση όλων των Μορφών Διασυνοριακού Οργανωμένου Εγκλήματος
Τον Μάρτιο του 2024, η Γενική Συνέλευση των Ηνωμένων Εθνών ανακήρυξε την 15η Νοεμβρίου ως τη Διεθνή Ημέρα για την Πρόληψη και Καταπολέμηση όλων των Μορφών Διασυνοριακού Οργανωμένου Εγκλήματος, προκειμένου να ενισχύσει την ευαισθητοποίηση αναφορικά με τις απειλές που εγκυμονεί το οργανωμένο έγκλημα, καθώς και να ενδυναμώσει τη διεθνής συνεργασία για την αντιμετώπισή του.
Η Συνέλευση αναγνώρισε την κομβική σημασία της πρόληψης και της καταπολέμησης του διακρατικού οργανωμένου εγκλήματος για την υλοποίηση της Ατζέντας 2030 για τη Βιώσιμη Ανάπτυξη.
Παράλληλα, απέτισε φόρο τιμής σε όλα τα θύματα του οργανωμένου εγκλήματος, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που έχασαν τη ζωή τους καταπολεμώντας το, ιδίως το προσωπικό αστυνομικών και δικαστικών αρχών. Ιδιαίτερη μνεία έγινε σε εμβληματικές μορφές, όπως ο δικαστής Giovanni Falcone, των οποίων το έργο και η θυσία άνοιξαν τον δρόμο για την υιοθέτηση της Σύμβασης, επιβεβαιώνοντας ότι η κληρονομιά τους συνεχίζει να ζει μέσα από τη συλλογική παγκόσμια δέσμευση για την πρόληψη και την καταπολέμηση του οργανωμένου εγκλήματος.