Η καθιέρωση της Διεθνούς Ημέρας για την Εξάλειψη της Φτώχειας ανάγεται στην 17η Οκτωβρίου 1987, όταν περισσότεροι από εκατό χιλιάδες άνθρωποι συγκεντρώθηκαν στην πλατεία Τροκαντερό του Παρισιού, εκεί όπου το 1948 υπογράφηκε η Οικουμενική Διακήρυξη των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, για να αποτίσουν φόρο τιμής στα θύματα της ακραίας φτώχειας, της βίας και της πείνας. Στην εκδήλωση αυτή διακηρύχθηκε ότι η φτώχεια συνιστά παραβίαση των θεμελιωδών ανθρωπίνων δικαιωμάτων και υπογραμμίστηκε η αναγκαιότητα συλλογικής δράσης, προκειμένου να διασφαλιστεί ο πλήρης σεβασμός αυτών των δικαιωμάτων. Οι εν λόγω αξίες αποτυπώθηκαν σε μια αναμνηστική πλάκα, η οποία αποκαλύφθηκε εκείνη την ημέρα και έκτοτε αποτελεί σύμβολο δέσμευσης και υπενθύμισης.
Από τότε, κάθε χρόνο στις 17 Οκτωβρίου, άνθρωποι από κάθε κοινωνική τάξη, πολιτισμική καταγωγή και θρησκευτική πίστη συγκεντρώνονται για να ανανεώσουν τη δέσμευσή τους και να εκφράσουν την αλληλεγγύη τους προς όσους ζουν υπό το βάρος της φτώχειας. Αντίγραφα της αναμνηστικής πλάκας έχουν τοποθετηθεί σε διάφορα σημεία του κόσμου και λειτουργούν ως τόποι μνήμης και εορτασμού αυτής της Ημέρας. Ένα από αυτά δεσπόζει στον κήπο της Έδρας των Ηνωμένων Εθνών, στη Νέα Υόρκη, αποτελώντας επίκεντρο των ετήσιων εκδηλώσεων που διοργανώνονται από τη Γραμματεία του ΟΗΕ.
Με το ψήφισμα 47/196 της 22ας Δεκεμβρίου 1992, η Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ αναγνώρισε επισήμως την 17η Οκτωβρίου ως Διεθνή Ημέρα για την Εξάλειψη της Φτώχειας. Παρότρυνε όλα τα κράτη μέλη να αφιερώσουν την ημέρα αυτή στην προώθηση, στο πλαίσιο των εθνικών τους πολιτικών, στοχευμένων δράσεων για την εξάλειψη της φτώχειας και της ένδειας. Παράλληλα, κάλεσε διακυβερνητικούς και μη κυβερνητικούς φορείς να στηρίξουν τις χώρες, κατόπιν αιτήματός τους, στην οργάνωση σχετικών δραστηριοτήτων, ενώ ζήτησε από τον Γενικό Γραμματέα να λάβει τα αναγκαία μέτρα, στο πλαίσιο των διαθέσιμων πόρων, για τη διασφάλιση της επιτυχίας των εορτασμών των Ηνωμένων Εθνών.
Η 17η Οκτωβρίου αποτελεί μια ευκαιρία να αναγνωριστούν οι προσπάθειες και οι αγώνες των ανθρώπων που ζουν σε συνθήκες φτώχειας, μια στιγμή για να ακουστούν οι ανησυχίες τους, και μια αναγνώριση του γεγονότος ότι οι ίδιοι οι φτωχοί είναι οι πρώτοι που μάχονται ενάντια στη φτώχεια. Η συμμετοχή των ίδιων των ανθρώπων που βιώνουν τη φτώχεια υπήρξε από την αρχή στο επίκεντρο του εορτασμού της Ημέρας. Η τιμητική αυτή ημέρα αντανακλά επίσης τη θέληση των ανθρώπων που ζουν σε συνθήκες φτώχειας να αξιοποιήσουν τη γνώση και την εμπειρία τους για να συμβάλουν στην εξάλειψή της.
Φωτογραφία: UN Photo/John Isaac
Η οικοδόμηση ενός βιώσιμου και δίκαιου για όλους μέλλοντος προϋποθέτει την εντατικοποίηση των προσπαθειών για την εξάλειψη της ακραίας φτώχειας και των διακρίσεων, διασφαλίζοντας ότι όλοι οι άνθρωποι μπορούν να ασκούν πλήρως τα ανθρώπινα δικαιώματά τους. Η καθολική και ουσιαστική συμμετοχή όσων ζουν σε συνθήκες φτώχειας, ιδιαίτερα στις αποφάσεις που επηρεάζουν τη ζωή και την κοινότητά τους, πρέπει να καταστεί ακρογωνιαίος λίθος κάθε πολιτικής ή στρατηγικής που αποσκοπεί σε έναν κόσμο χωρίς αποκλεισμούς. Μόνον μέσα από μια τέτοια προσέγγιση μπορούμε να διασφαλίσουμε ότι οι κοινωνίες μας και ο πλανήτης ανταποκρίνονται στις ανάγκες και στις ελπίδες όλων, και όχι μόνο των προνομιούχων, για το παρόν και τις μελλοντικές γενιές.
Για τον λόγο αυτό, είναι εύλογο το γεγονός ότι το θέμα της Ημέρας, όπως επιλέγεται από τα Ηνωμένα Έθνη σε διαβούλευση με ανθρώπους που ζουν σε συνθήκες φτώχειας και με οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών, αναγνωρίζει ότι όλοι οι άνθρωποι πρέπει να ενωθούν για να τερματιστεί η φτώχεια και οι διακρίσεις, ώστε να οικοδομηθεί ένα βιώσιμο μέλλον στο οποίο οι ανάγκες του παρόντος θα καλύπτονται χωρίς να τίθεται σε κίνδυνο η δυνατότητα των μελλοντικών γενεών να καλύψουν τις δικές τους.
Επιτάχυνση των παγκόσμιων δράσεων για έναν κόσμο χωρίς φτώχεια
Με το ψήφισμα 72/233, η Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ εγκαινίασε την Τρίτη Δεκαετία των Ηνωμένων Εθνών για την Εξάλειψη της Φτώχειας (2018-2027), εντάσσοντάς την στο πλαίσιο της Ατζέντας 2030 για τη Βιώσιμη Ανάπτυξη. Κατά την 73η σύνοδό της, όρισε ως θεματική της Δεκαετίας την «Επιτάχυνση των παγκόσμιων δράσεων για έναν κόσμο χωρίς φτώχεια», ενσωματώνοντας ένα σχέδιο δράσης σε επίπεδο συστήματος και οργανισμών του ΟΗΕ που αποσκοπεί στον συντονισμό των πολυμερών προσπαθειών για την εξάλειψη της φτώχειας και συνοδεύεται από συγκεκριμένες προτάσεις για την αποτελεσματική υλοποίηση της Δεκαετίας.