17 Σεπτεμβρίου – Διεθνής Ημέρα Ασφάλειας Ασθενών
Η Διεθνής Ημέρα Ασφάλειας Ασθενών αποτελεί κάλεσμα για παγκόσμια αλληλεγγύη και συντονισμένη δράση από όλες τις χώρες και τους διεθνείς εταίρους, με στόχο τη βελτίωση της ασφάλειας των ασθενών.
Η Ημέρα φέρνει κοντά ασθενείς, οικογένειες, φροντιστές, κοινότητες, επαγγελματίες υγείας, διοικητικά στελέχη και υπεύθυνους χάραξης πολιτικής, προκειμένου να επιδείξουν την κοινή τους δέσμευση στην προάσπιση της ασφάλειας των ασθενών.
Με το ψήφισμα WHA 72.6 για την παγκόσμια δράση για την ασφάλεια των ασθενών, ο ΠΟΥ αναγνωρίζει την ασφάλεια των ασθενών ως προτεραιότητα δημόσιας υγείας σε παγκόσμιο επίπεδο και εγκρίνει την καθιέρωση της Διεθνούς Ημέρας για την Ασφάλειας Ασθενών, η οποία τιμάται κάθε χρόνο στις 17 Σεπτεμβρίου.
Βασικά στοιχεία
-
Περίπου 1 στους 10 ασθενείς υφίσταται βλάβη στο πλαίσιο της παρεχόμενης φροντίδας υγείας, ενώ περισσότεροι από 3 εκατομμύρια θάνατοι καταγράφονται ετησίως εξαιτίας μη ασφαλούς περίθαλψης. Στις χώρες χαμηλού και μεσαίου εισοδήματος, έως και 4 στους 100 ασθενείς χάνουν τη ζωή τους εξαιτίας μη ασφαλούς φροντίδας (1).
-
Πάνω από το 50% αυτής της βλάβης (δηλαδή 1 στους 20 ασθενείς) μπορεί να προβλεφθεί. Το ήμισυ αποδίδεται σε σφάλματα φαρμακευτικής αγωγής (2,3).
-
Ορισμένες εκτιμήσεις αναφέρουν ότι μέχρι και 4 στους 10 ασθενείς υφίστανται βλάβη σε πρωτοβάθμια ή εξωνοσοκομειακή φροντίδα, εκ των οποίων έως και το 80% (23,6–85%) είναι δυνητικά αποτρέψιμο (4).
-
Συνήθη ανεπιθύμητα συμβάντα που οδηγούν σε αποτρέψιμη βλάβη είναι: φαρμακευτικά σφάλματα, μη ασφαλείς χειρουργικές πρακτικές, λοιμώξεις σχετιζόμενες με την παροχή υγειονομικής περίθαλψης, διαγνωστικά σφάλματα, πτώσεις ασθενών, κατακλίσεις, λανθασμένη ταυτοποίηση ασθενών, μη ασφαλείς μεταγγίσεις αίματος και φλεβική θρομβοεμβολή.
-
Η βλάβη των ασθενών μπορεί να μειώσει την παγκόσμια οικονομική ανάπτυξη κατά 0,7% ετησίως. Σε παγκόσμια κλίμακα, το έμμεσο οικονομικό κόστος ανέρχεται σε τρισεκατομμύρια δολάρια κάθε χρόνο (1).
-
Η επένδυση στην πρόληψη της βλάβης όχι μόνο εξοικονομεί πόρους αλλά κυρίως οδηγεί σε καλύτερα αποτελέσματα για τους ασθενείς (5). Ενδεικτικά, η ενεργή εμπλοκή των ασθενών, όταν εφαρμόζεται σωστά, μπορεί να μειώσει τη βλάβη έως και κατά 15% (4).
Επισκόπηση
Η ρήση «Primum non nocere» — «Πρώτα απ’ όλα, να μην προξενείς βλάβη» ή, στα αρχαία ελληνικά, «ὠφελέειν, ἢ μὴ βλάπτειν» — αποτελεί τον θεμελιώδη άξονα κάθε συστήματος υγειονομικής φροντίδας. Κανείς δεν θα έπρεπε να υφίσταται βλάβη κατά τη λήψη ιατρικής φροντίδας· ωστόσο, υπάρχει αδιάσειστη τεκμηρίωση που καταδεικνύει τη βαριά επιβάρυνση από αποτρέψιμη βλάβη ασθενών παγκοσμίως, τόσο σε αναπτυγμένα όσο και σε αναπτυσσόμενα συστήματα υγείας. Οι συνέπειες αυτής της πραγματικότητας είναι ανθρωπιστικές, ηθικές, δεοντολογικές και οικονομικές.
Η ασφάλεια των ασθενών ορίζεται ως «η απουσία αποτρέψιμης βλάβης στους ασθενείς και η μείωση του κινδύνου περιττής βλάβης που συνδέεται με την παροχή υγειονομικής φροντίδας στο ελάχιστο αποδεκτό επίπεδο». Σε ένα ευρύτερο σύστημα υγείας, νοείται ως ένα πλαίσιο οργανωμένων δραστηριοτήτων, το οποίο διαμορφώνει κουλτούρες, διαδικασίες, συμπεριφορές, τεχνολογίες και περιβάλλοντα, τα οποία συστηματικά και με διάρκεια περιορίζουν τους κινδύνους, μειώνουν τη συχνότητα αποτρέψιμων βλαβών, καθιστούν τα σφάλματα λιγότερο πιθανά και ελαχιστοποιούν τις επιπτώσεις τους όταν τελικά συμβούν.
Βιβλιογραφία
1. Slawomirski L, Klazinga N. The economics of patient safety: from analysis to action. Paris: Organisation for Economic Co-operation and Development; 2020 (http://www.oecd.org/health/health-systems/Economics-of-Patient-Safety-October-2020.pdf, accessed 6 September 2023).
2. Panagioti M, Khan K, Keers RN, Abuzour A, Phipps D, Kontopantelis E et al. Prevalence, severity, and nature of preventable patient harm across medical care settings: systematic review and meta-analysis. BMJ. 2019;366:l4185. doi:10.1136/bmj.l4185.
3. Hodkinson A, Tyler N, Ashcroft DM, Keers RN, Khan K, Phipps D et al. Preventable medication harm across health care settings: a systematic review and meta-analysis. BMC Med. 2020;18(1):1–3.
4. Slawomirski L, Auraaen A, Klazinga N. The economics of patient safety in primary and ambulatory care: flying blind. OECD Health Working Papers No. 106. Paris: Organisation for Economic Co-operation and Development; 2018 (https://doi.org/10.1787/baf425ad-en, accessed 6 September 2023).
5. Slawomirski L, Auraaen A, Klazinga N. The economics of patient safety: strengthening a value-based approach to reducing patient harm at national level. OECD Health Working Papers No. 96. Paris: Organisation for Economic Co operation and Development; 2017 (https://doi.org/10.1787/5a9858cd-en, accessed 6 September 2023).
Πηγή: ΠΟΥ