Η επιβίωση των μελισσών μάς αφορά όλους
Οι μέλισσες και άλλοι επικονιαστές, όπως οι πεταλούδες, οι νυχτερίδες και τα κολιμπρί, απειλούνται όλο και περισσότερο από τις ανθρώπινες δραστηριότητες.
Ωστόσο, η επικονίαση αποτελεί μια θεμελιώδης διαδικασία για τη διατήρηση των οικοσυστημάτων μας. Σχεδόν το 90% των άγριων ανθοφόρων φυτών σε παγκόσμιο επίπεδο, πάνω από το 75% των καλλιεργειών που προορίζονται για τρόφιμα και το 35% της συνολικής γεωργικής γης εξαρτώνται –εν μέρει ή εξ ολοκλήρου– από την επικονίαση μέσω ζώων.
Εκτός από τη συμβολή τους στην επισιτιστική ασφάλεια, οι επικονιαστές παίζουν καθοριστικό ρόλο στη διατήρηση της βιοποικιλότητας.
Για να αναδείξει τη σημασία τους, τους κινδύνους που αντιμετωπίζουν και τη συμβολή τους στη βιώσιμη ανάπτυξη, ο ΟΗΕ ανακήρυξε την 20ή Μαΐου ως Παγκόσμια Ημέρα Μέλισσας.
Ο στόχος είναι να ενισχυθούν τα μέτρα προστασίας των μελισσών και των υπόλοιπων επικονιαστών, συμβάλλοντας έτσι στην αντιμετώπιση της παγκόσμιας επισιτιστικής κρίσης και στην εξάλειψη της πείνας στις αναπτυσσόμενες χώρες.
Η επιβίωσή μας εξαρτάται από τους επικονιαστές και είναι κρίσιμο να παρακολουθούμε την πληθυσμιακή τους μείωση και να ανακόψουμε την απώλεια της βιοποικιλότητας.
Γιατί η 20ή Μαΐου;
Η ημερομηνία αυτή τιμά τον Anton Janša, πρωτοπόρο της σύγχρονης μελισσοκομίας τον 18ο αιώνα στη Σλοβενία. Ο ίδιος εκθείαζε τις μέλισσες για την ακούραστη εργασία τους, παρόλο που απαιτούσαν ελάχιστη ανθρώπινη παρέμβαση.
Ο χρόνος πιέζει – Πρέπει να δράσουμε τώρα
Οι μέλισσες απειλούνται σοβαρά. Οι ρυθμοί εξαφάνισης ειδών είναι 100 έως 1.000 φορές υψηλότεροι από το φυσιολογικό, κυρίως λόγω ανθρώπινων δραστηριοτήτων. Περίπου το 35% των επικονιαστών ασπόνδυλων, όπως οι μέλισσες και οι πεταλούδες, και το 17% των σπονδυλωτών επικονιαστών, όπως οι νυχτερίδες, βρίσκονται αντιμέτωποι με εξαφάνιση.
Εάν αυτή η τάση συνεχιστεί, πολύτιμες θρεπτικές καλλιέργειες όπως τα φρούτα, οι ξηροί καρποί και πολλά λαχανικά θα αντικατασταθούν σταδιακά από βασικά δημητριακά, όπως το ρύζι, το καλαμπόκι και οι πατάτες. Αυτό θα οδηγήσει σε διατροφική ανισορροπία.
Αιτίες όπως η εντατική γεωργία, οι μονοκαλλιέργειες, η αλλαγή χρήσης γης, τα φυτοφάρμακα και η κλιματική αλλαγή απειλούν τις μέλισσες και, κατά συνέπεια, την ποιότητα της διατροφής μας.
Διεθνείς πρωτοβουλίες προστασίας
Η Σύμβαση για τη Βιοποικιλότητα έχει αναγνωρίσει τη σημασία της επικονίασης για τα οικοσυστήματα και την ανθρώπινη διαβίωση, θέτοντας ως προτεραιότητα τη διατήρηση και βιώσιμη χρήση των επικονιαστών.
Το Διεθνές Πρόγραμμα για τους Επικονιαστές (IPI), που υιοθετήθηκε το 2000, στοχεύει στη:
- Παρακολούθηση της μείωσης των επικονιαστών
- Αντιμετώπιση του ελλείμματος επιστημονικών δεδομένων
- Αξιολόγηση της οικονομικής σημασίας της επικονίασης
- Προστασία της βιοποικιλότητας των επικονιαστών
Η Οργάνωση Τροφίμων και Γεωργίας του ΟΗΕ (FAO), εκτός από τον συντονισμό του Προγράμματος, παρέχει τεχνική υποστήριξη σε θέματα όπως η εκτροφή βασιλισσών, η τεχνητή γονιμοποίηση και οι βιώσιμες πρακτικές παραγωγής μελιού.
🔎 Ανακαλύψτε και άλλες πρωτοβουλίες σε εθνικό και διεθνές επίπεδο για την προστασία των επικονιαστών.
Τι μπορούμε να κάνουμε;
🌿 Ατομικά:
✔️ Φυτεύουμε ποικιλία ντόπιων φυτών που ανθίζουν διαφορετικές εποχές του χρόνου
✔️ Επιλέγουμε ντόπιο, ανεπεξέργαστο μέλι από μικρούς παραγωγούς
✔️ Προτιμούμε προϊόντα από βιώσιμες γεωργικές πρακτικές
✔️ Αποφεύγουμε φυτοφάρμακα, μυκητοκτόνα και ζιζανιοκτόνα
✔️ Προστατεύουμε άγριες κυψέλες όταν είναι δυνατό
✔️ Τοποθετούμε δοχεία νερού στον κήπο για τις μέλισσες
✔️ Ενισχύουμε τα δάση και τα φυσικά οικοσυστήματα
✔️ Ενημερώνουμε και ευαισθητοποιούμε τις κοινότητές μας
🐝 Ως μελισσοκόμοι ή αγρότες:
✔️ Μειώνουμε ή αλλάζουμε τη χρήση φυτοφαρμάκων
✔️ Εμπλουτίζουμε τις καλλιέργειες και φυτεύουμε ελκυστικά φυτά γύρω από τις καλλιέργειες
✔️ Δημιουργούμε ζώνες πρασίνου και φράκτες
🏛️ Ως κυβερνήσεις και φορείς χάραξης πολιτικής:
✔️ Ενισχύουμε τη συμμετοχή των τοπικών κοινωνιών στη λήψη αποφάσεων
✔️ Προστατεύουμε τις γνώσεις και τις πρακτικές των ιθαγενών λαών
✔️ Θεσπίζουμε κίνητρα για βιώσιμες πρακτικές
✔️ Διευρύνουμε τη συνεργασία μεταξύ κυβερνήσεων, ερευνητικών ιδρυμάτων και διεθνών οργανισμών
📌 Μάθετε περισσότερους τρόπους για να βοηθήσετε τις μέλισσες και τους επικονιαστές!