Ενίσχυση μιας Δίκαιης Μετάβασης για ένα Βιώσιμο Μέλλον
Η ενίσχυση μιας δίκαιης μετάβασης προς ένα βιώσιμο μέλλον σημαίνει ότι η πορεία μας προς χαμηλότερες εκπομπές άνθρακα πρέπει να ωφελεί όλους, και ιδιαίτερα τους πιο ευάλωτους. Απαιτεί μια ολιστική προσέγγιση η οποία συνδυάζει την περιβαλλοντική βιωσιμότητα με την κοινωνική δικαιοσύνη, διασφαλίζοντας ότι οι εργαζόμενοι, οι αυτόχθονες πληθυσμοί και οι περιθωριοποιημένες κοινότητες λαμβάνουν την υποστήριξη που χρειάζονται — μέσω προγραμμάτων επανεκπαίδευσης, δημιουργίας θέσεων εργασίας και ισχυρών μέτρων κοινωνικής προστασίας. Με άλλα λόγια, η απανθρακοποίηση και η οικονομική αναδιάρθρωση πρέπει να συνοδεύονται από πολιτικές που καταπολεμούν τη φτώχεια, μειώνουν τις ανισότητες και ανοίγουν ευκαιρίες για όλους.
Στην καρδιά αυτού του οράματος βρίσκεται η ενσωμάτωση των αρχών της «δίκαιης μετάβασης» στις παγκόσμιες και εθνικές πολιτικές. Όταν αυτές εντάσσονται στις ατζέντες βιώσιμης ανάπτυξης -όπως αυτές που συζητούνται στη Δεύτερη Παγκόσμια Σύνοδο για την Κοινωνική Ανάπτυξη (WSSD2)- οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής μπορούν να δημιουργήσουν ένα δικαιότερο περιβάλλον, όπου το κόστος των αλλαγών κατανέμεται δίκαια. Για παράδειγμα, η στοχευμένη κατάρτιση σε πράσινες δεξιότητες, η ολοκληρωμένη κοινωνική προστασία και η οικονομική διαφοροποίηση υπό την καθοδήγηση των τοπικών κοινοτήτων μπορούν να διασφαλίσουν ότι η σταδιακή κατάργηση των βιομηχανιών ορυκτών καυσίμων δεν θα οδηγήσει σε μακροχρόνια ανεργία ή σε αυξανόμενες κοινωνικές ανισότητες. Αντίθετα, αυτά τα μέτρα μπορούν να ανακατευθύνουν τις επενδύσεις προς αναδυόμενους πράσινους τομείς, δημιουργώντας ένα ανθεκτικό εργατικό δυναμικό και μια πιο δίκαιη κοινωνία.
Η ενίσχυση μιας δίκαιης μετάβασης αφορά τον επαναπροσδιορισμό των οικονομικών και περιβαλλοντικών μας συστημάτων, ώστε να δίνεται προτεραιότητα τόσο στους ανθρώπους όσο και στον πλανήτη. Είναι ένα κάλεσμα να στραφούμε όχι μόνο στην απανθρακοποίηση, αλλά και στην αναδιανομή των ευκαιριών και πόρων, ώστε η βιώσιμη ανάπτυξη να ωφελεί τους πάντες. Μέσα από συλλογική δράση και χωρίς αποκλεισμούς πολιτικές, μπορούμε να δημιουργήσουμε ένα μέλλον όπου η περιβαλλοντική ακεραιότητα και η κοινωνική δικαιοσύνη συμβαδίζουν, αποτελώντας τη βάση μιας πραγματικά βιώσιμης παγκόσμιας οικονομίας.
Παγκόσμιες Τάσεις στην Απασχόληση και την Κοινωνική Προοπτική (2025 – Διεθνής Οργάνωση Εργασίας)
Η Διεθνής Οργάνωση Εργασίας (ΔΟΕ/ILO) προειδοποιεί ότι η παγκόσμια οικονομία επιβραδύνεται, καθιστώντας δυσκολότερη την πλήρη ανάκαμψη των αγορών εργασίας.
Το 2024, η παγκόσμια απασχόληση αυξήθηκε παράλληλα με το εργατικό δυναμικό, διατηρώντας το ποσοστό ανεργίας σταθερό στο 5%. Ωστόσο, η ανεργία των νέων παρουσίασε ελάχιστη βελτίωση, παραμένοντας υψηλή στο 12,6%. Η άτυπη εργασία και η εργασιακή φτώχεια επέστρεψαν στα προ της πανδημίας επίπεδα, με τις χώρες χαμηλού εισοδήματος να αντιμετωπίζουν τις μεγαλύτερες προκλήσεις στη δημιουργία αξιοπρεπών θέσεων εργασίας.
Ιστορικό
Στις 10 Ιουνίου 2008, η Διεθνής Οργάνωση Εργασίας (ΔΟΕ/ILO) υιοθέτησε ομόφωνα τη Διακήρυξη της ΔΟΕ για την Κοινωνική Δικαιοσύνη υπέρ μιας Δίκαιης Παγκοσμιοποίησης. Αυτή είναι η τρίτη σημαντική διακήρυξη αρχών και πολιτικών που εγκρίθηκε από τη Διεθνή Διάσκεψη Εργασίας από την ίδρυση της ΔΟΕ το 1919. Η Διακήρυξη του 2008 βασίζεται στη Διακήρυξη της Φιλαδέλφειας (1944) και στη Διακήρυξη για τις Θεμελιώδεις Αρχές και Δικαιώματα στην Εργασία (1998), εκφράζοντας το σύγχρονο όραμα της ΔΟΕ στην εποχή της παγκοσμιοποίησης.
Η εν λόγω ιστορική Διακήρυξη αποτελεί ισχυρή επιβεβαίωση των αξιών της ΔΟΕ, ούσα το αποτέλεσμα τριμερών διαβουλεύσεων που ξεκίνησαν μετά την Έκθεση της Παγκόσμιας Επιτροπής για την Κοινωνική Διάσταση της Παγκοσμιοποίησης. Με την υιοθέτησή της, οι εκπρόσωποι κυβερνήσεων, εργοδοτών και εργαζομένων από 182 κράτη-μέλη τόνισαν τον καίριο ρόλο της ΔΟΕ στην προώθηση της κοινωνικής δικαιοσύνης και της προόδου στο πλαίσιο της παγκοσμιοποίησης. Μαζί, δεσμεύονται να ενισχύσουν την ικανότητα της ΔΟΕ να προωθήσει τους παραπάνω στόχους, μέσω της Ατζέντας Αξιοπρεπούς Εργασίας. Η Διακήρυξη θεσμοθετεί την έννοια της Αξιοπρεπούς Εργασίας (Decent Work), που αναπτύχθηκε από την ΔΟΕ από το 1999, τοποθετώντας την στον πυρήνα των πολιτικών της Οργάνωσης για την επίτευξη των συνταγματικών της στόχων.
Η Διακήρυξη έρχεται σε μια κρίσιμη πολιτική συγκυρία, αντανακλώντας τη γενική συναίνεση για την ανάγκη ενίσχυσης της κοινωνικής διάστασης της παγκοσμιοποίησης, ώστε να επιτευχθούν δικαιότερα και πιο βιώσιμα αποτελέσματα για όλους. Λειτουργεί ως οδηγός για την προώθηση μιας δίκαιης παγκοσμιοποίησης που βασίζεται στην αξιοπρεπή εργασία, ενώ αποτελεί και ένα πρακτικό εργαλείο για την επιτάχυνση της εφαρμογής της Ατζέντας Αξιοπρεπούς Εργασίας σε εθνικό επίπεδο. Παράλληλα, η Διακήρυξη αναγνωρίζει τον ρόλο των βιώσιμων επιχειρήσεων στη δημιουργία περισσότερων θέσεων εργασίας και ευκαιριών εισοδήματος για όλους.
Η Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ αναγνωρίζει ότι η κοινωνική ανάπτυξη και η κοινωνική δικαιοσύνη είναι απαραίτητες για την εδραίωση της ειρήνης και της ασφάλειας σε εθνικό και διεθνές επίπεδο. Αντίστοιχα, η κοινωνική ανάπτυξη και η κοινωνική δικαιοσύνη δεν μπορούν να επιτευχθούν χωρίς ειρήνη, ασφάλεια και σεβασμό όλων των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και θεμελιωδών ελευθεριών.
Αναγνωρίζει περαιτέρω ότι η παγκοσμιοποίηση και η αλληλεξάρτηση δημιουργούν νέες ευκαιρίες μέσω του εμπορίου, των επενδύσεων, των ροών κεφαλαίων και των τεχνολογικών προόδων, συμπεριλαμβανομένης της πληροφορικής, συμβάλλοντας στην ανάπτυξη της παγκόσμιας οικονομίας και στη βελτίωση του βιοτικού επιπέδου παγκοσμίως. Ωστόσο, εξακολουθούν να υπάρχουν σοβαρές προκλήσεις, όπως χρηματοπιστωτικές κρίσεις, ανασφάλεια, φτώχεια, κοινωνικός αποκλεισμός και ανισότητες τόσο εντός όσο και μεταξύ των κοινωνιών. Επιπλέον, σημαντικά εμπόδια εξακολουθούν να παρεμποδίζουν την περαιτέρω ενσωμάτωση και την πλήρη συμμετοχή των αναπτυσσόμενων χωρών, καθώς και ορισμένων χωρών με μεταβατικές οικονομίες, στην παγκόσμια οικονομία.
Στις 26 Νοεμβρίου 2007, η Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ όρισε την 20ή Φεβρουαρίου ως την Παγκόσμια Ημέρα Κοινωνικής Δικαιοσύνης, η οποία γιορτάζεται ετησίως από την 63η Σύνοδο της Γενικής Συνέλευσης και έπειτα.
Τι είναι η Αξιοπρεπής Εργασία;
Η σημασία της αξιοπρεπούς εργασίας για την επίτευξη της Ατζέντας 2030 για τη Βιώσιμη Ανάπτυξη υπογραμμίζεται από το Στόχο 8, ο οποίος στοχεύει στην «προώθηση της διαρκούς, χωρίς αποκλεισμούς και βιώσιμης οικονομικής ανάπτυξης, της πλήρους και παραγωγικής απασχόλησης και της αξιοπρεπούς εργασίας για όλους».