Ανθρώπινα Δικαιώματα Σχετιζόμενα με την Ελευθερία Θρησκείας ή Πεποιθήσεων
Η ελευθερία θρησκείας ή πεποιθήσεων, η ελευθερία της γνώμης και της έκφρασης, το δικαίωμα στην ειρηνική συνάθροιση και το δικαίωμα στην ελευθερία του συνεταιρίζεσθαι είναι αλληλένδετα, αλληλοεξαρτώμενα και αμοιβαία ενισχυτικά. Τα εν λόγω δικαιώματα κατοχυρώνονται στα άρθρα 18, 19 και 20 της Οικουμενικής Διακήρυξης των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου. Η προάσπιση αυτών των ελευθεριών διαδραματίζει κομβικό ρόλο στην αντιμετώπιση κάθε μορφής μισαλλοδοξίας και διακρίσεων που εδράζονται στη θρησκεία ή τις πεποιθήσεις.
Ο ανοικτός, εποικοδομητικός διάλογος ιδεών με βάση τον αμοιβαίο σεβασμό, καθώς και οι διαθρησκειακές, διαπολιτισμικές και ενδοθρησκευτικές ανταλλαγές σε τοπικό, εθνικό, περιφερειακό και διεθνές επίπεδο, μπορούν να αποτελέσουν ισχυρό ανάχωμα απέναντι στο θρησκευτικό μίσος και τη βία.
Περαιτέρω, η άσκηση του δικαιώματος στην ελευθερία της γνώμης και της έκφρασης, καθώς και ο πλήρης σεβασμός στην ελευθερία αναζήτησης, λήψης και μετάδοσης πληροφοριών, δύνανται να λειτουργήσουν ενισχυτικά προς την κατεύθυνση της εμβάθυνσης της δημοκρατίας και της καταπολέμησης της θρησκευτικής μισαλλοδοξίας.
Πράξεις Βίας βάσει Θρησκείας ή Πεποιθήσεων
Παγκοσμίως, συνεχίζονται φαινόμενα μισαλλοδοξίας και πράξεις βίας που βασίζονται σε θρησκεία ή πεποιθήσεις, πλήττοντας άτομα, μεταξύ των οποίων και μέλη θρησκευτικών κοινοτήτων ή μειονοτήτων. Η συχνότητα και η σφοδρότητα τέτοιων περιστατικών –συχνά ποινικού χαρακτήρα και ενίοτε με διασυνοριακές διαστάσεις– βαίνει αυξανόμενη.
Σε αυτό το πλαίσιο, η Γενική Συνέλευση των Ηνωμένων Εθνών ενέκρινε το ψήφισμα A/RES/73/296 με τίτλο «Διεθνής Ημέρα Μνήμης των Θυμάτων Πράξεων Βίας βάσει Θρησκείας ή Πεποιθήσεων», καταδικάζοντας ρητώς τη συνεχιζόμενη βία και τις τρομοκρατικές ενέργειες που στοχοποιούν άτομα, ιδίως μέλη θρησκευτικών μειονοτήτων, με βάση ή στο όνομα κάποιας θρησκείας ή πίστης.
Τα κράτη-μέλη επανεπιβεβαίωσαν την αδιαπραγμάτευτη καταδίκη όλων των μορφών, μεθόδων και εκφάνσεων της τρομοκρατίας και του βίαιου εξτρεμισμού που ευνοεί την τρομοκρατία, οπουδήποτε και από οιονδήποτε κι αν διαπράττονται, ανεξαρτήτως των αιτίων που τις υποκινούν. Επανέλαβαν επίσης ότι η τρομοκρατία και ο βίαιος εξτρεμισμός που τη διευκολύνει δεν μπορούν –και δεν πρέπει– να συσχετιστούν με οποιαδήποτε θρησκεία, εθνικότητα, πολιτισμό ή εθνοτική ομάδα.
Η Γενική Συνέλευση όρισε την 22α Αυγούστου ως Διεθνής Ημέρα Μνήμης των Θυμάτων Πράξεων Βίας που βασίζονται στη Θρησκεία ή την Πίστη, ακριβώς μία ημέρα μετά την Διεθνή Ημέρα Μνήμης και Φόρου Τιμής στα Θύματα της Τρομοκρατίας, που τιμάται στις 21 Αυγούστου.
Ιστορικό Πλαίσιο
Η ανακήρυξη της 22ας Αυγούστου ως διεθνούς ημέρας μνήμης στο ψήφισμα A/RES/73/296 αναγνωρίζει την ανάγκη ουσιαστικής υποστήριξης και συνδρομής προς τα θύματα πράξεων βίας που βασίζονται στη θρησκεία ή τις πεποιθήσεις τους, όπως και προς τις οικογένειές τους, σύμφωνα με το ισχύον νομικό πλαίσιο.
Η Συνέλευση εξέφρασε βαθύτατη αποδοκιμασία για κάθε μορφή βίας εις βάρος προσώπων λόγω των θρησκευτικών τους πεποιθήσεων, καθώς και για επιθέσεις εναντίον κατοικιών, επιχειρήσεων, σχολείων, πολιτιστικών κέντρων και χώρων λατρείας. Ειδικότερα, καταδίκασε απερίφραστα κάθε προσβολή κατά θρησκευτικών τόπων, μνημείων και ιερών χώρων, πράξεις που παραβιάζουν το διεθνές δίκαιο.
Ήδη από προηγούμενο ψήφισμα, το A/RES/72/165, με το οποίο καθιερώθηκε η Διεθνής Ημέρα Μνήμης και Φόρου Τιμής στα Θύματα της Τρομοκρατίας, είχε επισημανθεί η σημασία της ενίσχυσης των υπαρχόντων νομικών μηχανισμών προστασίας από διακρίσεις και εγκλήματα μίσους, της προώθησης του διαθρησκειακού και διαπολιτισμικού διαλόγου, καθώς και της διεύρυνσης της εκπαίδευσης στα ανθρώπινα δικαιώματα ως αρχικού βήματος για την αντιμετώπιση φαινομένων μισαλλοδοξίας και βίας με θρησκευτικά ή ιδεολογικά κίνητρα.
Με την ανακήρυξη της εν λόγω Διεθνούς Ημέρας, η Γενική Συνέλευση υπενθύμισε ότι εναπόκειται πρωτίστως στα κράτη να προασπίζονται και να προστατεύουν τα ανθρώπινα δικαιώματα, περιλαμβανομένων εκείνων που ανήκουν σε θρησκευτικές μειονότητες, διασφαλίζοντας την απρόσκοπτη άσκηση της πίστης ή των πεποιθήσεών τους.