Σύμφωνα με την Παγκόσμια Ομοσπονδία των Κωφών, υπάρχουν περισσότεροι από 70 εκατομμύρια κωφοί άνθρωποι παγκοσμίως. Πάνω από το 80% εξ αυτών διαβιεί σε αναπτυσσόμενες χώρες. Συλλογικά, χρησιμοποιούν περισσότερες από 300 διαφορετικές νοηματικές γλώσσες.
Οι νοηματικές γλώσσες είναι πλήρεις φυσικές γλώσσες, με εσωτερική δομή που διαφέρει ριζικά από εκείνη των προφορικών γλωσσών. Παράλληλα, υπάρχει και μια διεθνής νοηματική γλώσσα, η οποία χρησιμοποιείται από κωφά άτομα κατά τη διάρκεια διεθνών συναντήσεων, αλλά και ανεπίσημα σε ταξίδια και κοινωνικές περιστάσεις. Η γλώσσα αυτή θεωρείται απλοποιημένη (pidgin) μορφή νοηματικής, λιγότερο σύνθετη από τις φυσικές νοηματικές γλώσσες και με περιορισμένο λεξιλόγιο.
Η Σύμβαση για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρία αναγνωρίζει και προάγει τη χρήση των νοηματικών γλωσσών. Διακηρύσσει ρητά ότι οι νοηματικές γλώσσες είναι ισότιμες με τις προφορικές, και υποχρεώνει τα συμβαλλόμενα κράτη να διευκολύνουν τη μάθησή τους και να προάγουν τη γλωσσική ταυτότητα της κοινότητας των Κωφών.
Η Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ ανακήρυξε την 23η Σεπτεμβρίου ως Διεθνή Ημέρα Νοηματικών Γλωσσών, με σκοπό να αναδείξει τη σημασία τους για την πλήρη άσκηση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων των κωφών ατόμων.
Το ψήφισμα που καθιερώνει την Ημέρα αναγνωρίζει ότι η πρώιμη πρόσβαση σε νοηματική γλώσσα και σε σχετικές υπηρεσίες, συμπεριλαμβανομένης της ποιοτικής εκπαίδευσης στη νοηματική, είναι ζωτικής σημασίας για την ανάπτυξη και την αυτονομία του κωφού ατόμου, καθώς και κρίσιμη για την επίτευξη των διεθνώς συμφωνημένων αναπτυξιακών στόχων. Το ψήφισμα αναγνωρίζει επίσης τη σημασία της διατήρησης των νοηματικών γλωσσών ως αναπόσπαστου μέρους της γλωσσικής και πολιτισμικής πολυμορφίας. Επίσης, τονίζει την εφαρμογή της αρχής «τίποτα για εμάς χωρίς εμάς», όσον αφορά τη συνεργασία με τις κοινότητες των Κωφών.
Ιστορικό
Η πρόταση για την καθιέρωση της Ημέρας προήλθε από την Παγκόσμια Ομοσπονδία των Κωφών (WFD), η οποία απαρτίζεται από 135 εθνικές ενώσεις κωφών, εκπροσωπώντας περίπου 70 εκατομμύρια κωφά άτομα και τα ανθρώπινα δικαιώματά τους σε παγκόσμιο επίπεδο.
Το ψήφισμα A/RES/72/161 υποστηρίχθηκε από τη Μόνιμη Αντιπροσωπεία της Αντίγκουα και Μπαρμπούντα στα Ηνωμένα Έθνη, έλαβε τη συνυπογραφή 97 κρατών μελών του ΟΗΕ και υιοθετήθηκε ομόφωνα στις 19 Δεκεμβρίου 2017.
Η 23η Σεπτεμβρίου επελέγη διότι συμπίπτει με την ημερομηνία ίδρυσης της Παγκόσμιας Ομοσπονδίας των Κωφών το 1951. Πρόκειται για ημέρα συμβολική, που σηματοδοτεί τη γέννηση ενός φορέα υπεράσπισης δικαιωμάτων με βασικό σκοπό τη διατήρηση των νοηματικών γλωσσών και του πολιτισμού των Κωφών ως αναγκαίων προϋποθέσεων για την άσκηση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων των κωφών ανθρώπων.
Η Διεθνής Ημέρα Νοηματικών Γλωσσών γιορτάστηκε για πρώτη φορά το 2018, στο πλαίσιο της Διεθνούς Εβδομάδας των Κωφών.