Συμπεριληπτική Διπλωματία
Οι γυναίκες συμμετέχουν στη διπλωματία εδώ και αιώνες, όμως οι συνεισφορές τους συχνά παραμένουν στη σκιά της ιστορίας. Δεδομένου ότι οι γυναίκες και τα κορίτσια αποτελούν το ήμισυ του παγκόσμιου πληθυσμού, ενσαρκώνουν και το ήμισυ του δυναμικού του. Η παρουσία τους στη διπλωματία προσδίδει αδιαμφισβήτητα οφέλη· το ύφος ηγεσίας, η εξειδίκευση και οι προτεραιότητές τους διευρύνουν το φάσμα των υπό εξέταση θεμάτων και βελτιώνουν την ποιότητα των αποτελεσμάτων.
Έρευνες αποδεικνύουν πως, όταν οι γυναίκες υπηρετούν σε υπουργικά συμβούλια ή κοινοβούλια, προωθούν νομοθετικές και πολιτικές πρωτοβουλίες που είναι ευνοϊκότερες για τον απλό πολίτη, το περιβάλλον και την κοινωνική συνοχή. Η ενίσχυση της συμμετοχής των γυναικών στις ειρηνευτικές και πολιτικές διαδικασίες συνιστά κρίσιμο βήμα για την εμπέδωση της πραγματικής ισότητας των φύλων σε συνθήκες βαθιάς κοινωνικής προκατάληψης.
Η εκπροσώπηση των γυναικών στα νομοθετικά σώματα καθιστά τη διακυβέρνηση πιο αποτελεσματική και διασφαλίζει ότι ένα ευρύτερο φάσμα εμπειριών και οπτικών εντάσσεται στις διαδικασίες λήψης αποφάσεων. Η εν λόγω συμμετοχικότητα δεν αντικατοπτρίζει απλώς τη δημογραφική ποικιλομορφία, αλλά συμβάλλει σε καλύτερα τεκμηριωμένες πολιτικές, που ανταποκρίνονται στις ανάγκες όλων των πολιτών.
Ωστόσο, η σκληρή πραγματικότητα είναι ότι η βία κατά των γυναικών στην πολιτική εξακολουθεί να αποτελεί μείζονα ανασταλτικό παράγοντα για την ισότητα των φύλων. Πρόκειται για κατάφωρη παραβίαση των θεμελιωδών δικαιωμάτων, που αποθαρρύνει τις γυναίκες από το να εισέλθουν στην πολιτική ή να εκφράσουν τις απόψεις τους, υπονομεύοντας τελικά τη δυνατότητά τους να συμβάλλουν πλήρως στην κοινωνική πρόοδο.
Οι γυναίκες έχουν διαδραματίσει κρίσιμο ρόλο στον ΟΗΕ ήδη από τη σύνταξη και υπογραφή του Καταστατικού Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών το 1945.
Η Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ αποτελεί τη μεγαλύτερη ετήσια σύναξη ηγετών παγκοσμίως. Παρότι αποτέλεσε τη σκηνή ιστορικών σταθμών για την ισότητα των φύλων, μένουν ακόμη να επιτευχθούν πολλά αναφορικά με την εκπροσώπηση και τη συμμετοχή των γυναικών. Χαρακτηριστικά, μόλις τέσσερις γυναίκες έχουν εκλεγεί Πρόεδροι της Γενικής Συνέλευσης στα 77 χρόνια λειτουργίας της.
Το Συμβούλιο Ασφαλείας, αποτελούμενο από 15 μέλη, φέρει την πρωταρχική ευθύνη για τη διατήρηση της διεθνούς ειρήνης και ασφάλειας. Παρότι οι γυναίκες αντιπροσωπεύουν σήμερα λίγο περισσότερο από το ένα τρίτο των μελών του, ένα ποσοστό σαφώς ανώτερο του μέσου όρου, η αντιπροσώπευσή τους παραμένει ανεπαρκής.
Η συμπεριληπτική διακυβέρνηση μπορεί να οδηγήσει στη διαμόρφωση πολιτικών με μακροπρόθεσμα θετικό κοινωνικό αντίκτυπο.
Ιστορικό Πλαίσιο
Η διπλωματία υπήρξε ιστορικά προνόμιο των ανδρών. Έχει πλέον έρθει η ώρα να αναγνωρίσουμε και να τιμήσουμε τις γυναίκες που γκρεμίζουν τα στεγανά και επιφέρουν ουσιαστική αλλαγή στο πεδίο της διεθνούς πολιτικής. Μέχρι το 2014, 143 χώρες είχαν κατοχυρώσει την ισότητα των φύλων στα συντάγματά τους· 52 χώρες, ωστόσο, δεν έχουν προβεί ακόμη σε αυτή τη θεμελιώδη δέσμευση. Η διεκδίκηση μεγαλύτερης παρουσίας των γυναικών σε θέσεις λήψης αποφάσεων αναμένεται να επηρεάσει καίρια την πορεία της πολυμερούς διπλωματίας.
Κατά την περίοδο 1992–2019, οι γυναίκες αποτελούσαν μόλις το 13% των διαπραγματευτών, το 6% των μεσολαβητών και το 6% των υπογραφόντων σε ειρηνευτικές διαδικασίες παγκοσμίως. Η ισότητα των φύλων και η ενδυνάμωση όλων των γυναικών και κοριτσιών αποτελούν καταλυτικό παράγοντα προόδου για όλους τους Στόχους Βιώσιμης Ανάπτυξης και τους επιμέρους στόχους τους. Η συστηματική ενσωμάτωση της οπτικής του φύλου στην υλοποίηση της Ατζέντας 2030 είναι ζωτικής σημασίας, ιδίως καθώς ο Στόχος 5 ζητά ισότιμη συμμετοχή των γυναικών στη διαδικασία λήψης αποφάσεων.
Κατά την 76η Σύνοδο της Γενικής Συνέλευσης, τα Ηνωμένα Έθνη αποφάσισαν ομόφωνα να καθιερώσουν την 24η Ιουνίου κάθε έτους ως Διεθνή Ημέρα Γυναικών στη Διπλωματία. Μέσω του ψηφίσματος (A/RES/76/269), η Γενική Συνέλευση προσκάλεσε όλα τα κράτη μέλη, τα όργανα του ΟΗΕ, τις μη κυβερνητικές οργανώσεις, τα ακαδημαϊκά ιδρύματα και τους συλλόγους γυναικών διπλωματών — όπου υπάρχουν — να τιμήσουν την ημέρα με τρόπο που κρίνουν προσφορότερο, μεταξύ άλλων και μέσω εκπαιδευτικών δράσεων ή εκστρατειών ευαισθητοποίησης.
Γνωρίζατε ότι…
-
Σε 31 χώρες, 34 γυναίκες κατείχαν τη θέση Αρχηγού Κράτους ή/και Κυβέρνησης έως τον Ιανουάριο 2023;
-
Από τις πέντε ειρηνευτικές διαδικασίες του 2021 υπό την αιγίδα ή συντονισμό του ΟΗΕ, δύο διευθύνθηκαν από γυναίκες μεσολαβήτριες, ενώ όλες περιλάμβαναν διαβουλεύσεις με την κοινωνία των πολιτών και παροχή έμφυλης τεχνογνωσίας;
-
Το 2022, το Συμβούλιο Ασφαλείας πραγματοποίησε για πρώτη φορά επίσημη συνεδρίαση για τις επιθέσεις εναντίον γυναικών που συμμετέχουν σε διαδικασίες ειρήνης και ασφάλειας;
-
Στα πολυμερή φόρουμ για τον αφοπλισμό, οι γυναίκες εξακολουθούν να υποεκπροσωπούνται σημαντικά, ιδίως σε τεχνικά πεδία όπως ο έλεγχος των όπλων — μόλις το 12% των Υπουργών Άμυνας παγκοσμίως είναι γυναίκες;
-
Οι χώρες με μεγαλύτερη παρουσία γυναικών στους νομοθετικούς και εκτελεστικούς βραχίονες της εξουσίας τείνουν να δαπανούν λιγότερα στον τομέα της άμυνας και περισσότερα για την κοινωνική ευημερία;