25 Νοεμβρίου: Διεθνής Ημέρα για την Εξάλειψη της Βίας κατά των Γυναικών

Τι θεωρείται βία κατά των γυναικών

Η βία κατά των γυναικών και των κοριτσιών παραμένει σε μεγάλο βαθμό αδήλωτη, εξαιτίας της σιωπής, της ντροπής, του στίγματος και της ατιμωρησίας που την περιβάλλουν.

Πρόκειται για ένα πολυπρόσωπο φαινόμενο, που εκδηλώνεται με φυσική, σεξουαλική και ψυχολογική μορφή, και περιλαμβάνει:

Έμφυλη βία από σύντροφο ή σύζυγο (ξυλοδαρμοί, ψυχολογική κακοποίηση, βιασμός εντός γάμου, γυναικοκτονία),
Σεξουαλική βία και παρενόχληση (βιασμός, εξαναγκαστικές σεξουαλικές πράξεις, ανεπιθύμητες σεξουαλικές προσεγγίσεις, σεξουαλική κακοποίηση παιδιών, εξαναγκαστικός γάμος, παρενόχληση στον δρόμο, καταδίωξη, ψηφιακή παρενόχληση),
Εμπορία ανθρώπων (δουλεία, σεξουαλική εκμετάλλευση),
Ακρωτηριασμός γυναικείων γεννητικών οργάνων, και
Παιδικός γάμος.

Σύμφωνα με τη Διακήρυξη του ΟΗΕ για την Εξάλειψη της Βίας κατά των Γυναικών, η οποία υιοθετήθηκε από τη Γενική Συνέλευση το 1993, η βία κατά των γυναικών ορίζεται ως «κάθε πράξη έμφυλης βίας που έχει ως αποτέλεσμα, ή είναι πιθανό να έχει ως αποτέλεσμα, σωματική, σεξουαλική ή ψυχολογική βλάβη ή πόνο στις γυναίκες, συμπεριλαμβανομένων των απειλών για τέτοιες πράξεις, του εξαναγκασμού ή της αυθαίρετης στέρησης της ελευθερίας, είτε στο δημόσιο είτε στον ιδιωτικό βίο».

Πρόκειται για ένα φαινόμενο που στιγματίζει κάθε στάδιο της ζωής μιας γυναίκας, από την εκπαίδευση έως την εργασία και την άσκηση ίσων ευκαιριών.

Ορισμένες γυναίκες και κορίτσια διατρέχουν ακόμη μεγαλύτερο κίνδυνο: όσες ζουν σε συνθήκες ευαλωτότητας ή ανθρωπιστικής κρίσης, μετανάστριες, άτομα ΛΟΑΤΚΙ, αυτόχθονες πληθυσμοί, γυναίκες με αναπηρίες.

Η βία κατά των γυναικών εξακολουθεί να συνιστά ένα ανυπέρβλητο εμπόδιο για την ισότητα, την ανάπτυξη, την ειρήνη, αλλά και για την πλήρη άσκηση των θεμελιωδών δικαιωμάτων των γυναικών και των κοριτσιών. Εν τέλει, η ίδια η υπόσχεση των Στόχων Βιώσιμης Ανάπτυξης –να μη μείνει κανείς πίσω- δεν μπορεί να υλοποιηθεί εφόσον δεν τερματιστεί η βία κατά των γυναικών και των κοριτσιών.

Παρόλο που οι γυναίκες και τα κορίτσια αποτελούν μικρότερο ποσοστό των συνολικών ανθρωποκτονιών σε παγκόσμια κλίμακα, επωμίζονται το μεγαλύτερο βάρος των δολοφονιών από σύντροφο ή μέλος της οικογένειας. Η ανάγκη για συλλογική δράση είναι επιτακτική.
Εικονογράφηση: UN Women

Πλαίσιο

Μια παγκόσμια πληγή με βαθιές ρίζες

Παρά την υιοθέτηση της Σύμβασης για την Εξάλειψη Όλων των Μορφών Διακρίσεων κατά των Γυναικών από τη Γενική Συνέλευση των Ηνωμένων Εθνών το 1979, η βία κατά των γυναικών και των κοριτσιών παραμένει διαδεδομένη σε παγκόσμιο επίπεδο.

Με στόχο τη χάραξη μιας πιο ξεκάθαρης πορείας προς την εξάλειψη της έμφυλης βίας, η Γενική Συνέλευση εξέδωσε το ψήφισμα 48/104, θεμελιώνοντας έναν διεθνή οδικό χάρτη.

Ένα ακόμη τολμηρό βήμα προς τη σωστή κατεύθυνση ήταν η έναρξη της πρωτοβουλίας UNiTE to End Violence against Women το 2008, με στόχο να ευαισθητοποιήσει την παγκόσμια κοινή γνώμη και να ενισχύσει τόσο τη χάραξη πολιτικών όσο και τη χρηματοδότηση δράσεων που αποσκοπούν στον τερματισμό της βίας κατά των γυναικών.

Ωστόσο, παρά τις προσπάθειες, η απόσταση που απομένει να διανυθεί παραμένει σημαντική. Μόνο δύο στις τρεις χώρες παγκοσμίως έχουν λάβει μέτρα σε νομοθετικό επίπεδο κατά της ενδοοικογενειακής βίας. Σε 37 χώρες, ο δράστης βιασμού απαλλάσσεται εάν έχει παντρευτεί, ή παντρευτεί στη συνέχεια, το θύμα. Επιπλέον, 49 χώρες δεν διαθέτουν καμία νομοθεσία που να προστατεύει τις γυναίκες από την ενδοοικογενειακή βία.

Ημέρα για την Εξάλειψη της Βίας κατά των Γυναικών

Οι ακτιβίστριες για τα δικαιώματα των γυναικών καθιέρωσαν την 25η Νοεμβρίου ως ημέρα κατά της έμφυλης βίας ήδη από το 1981. Η ημερομηνία επιλέχθηκε προς τιμήν των αδελφών Μιραμπάλ, τριών πολιτικών αγωνιστριών από τη Δομινικανή Δημοκρατία που δολοφονήθηκαν βάναυσα το 1960 κατόπιν εντολής του δικτάτορα Ραφαέλ Τρουχίγιο.

Στις 20 Δεκεμβρίου 1993, η Γενική Συνέλευση υιοθέτησε το ψήφισμα 48/104, με το οποίο θεσπίζεται η Διακήρυξη για την Εξάλειψη της Βίας κατά των Γυναικών, εδραιώνοντας έναν παγκόσμιο θεσμικό μηχανισμό κινητοποίησης.

Τέλος, στις 7 Φεβρουαρίου 2000, το ψήφισμα 54/134 καθιστά επισήμως την 25η Νοεμβρίου ως Διεθνή Ημέρα για την Εξάλειψη της Βίας κατά των Γυναικών, προσκαλώντας κυβερνήσεις, διεθνείς οργανισμούς και ΜΚΟ να ενώσουν δυνάμεις και να οργανώσουν δράσεις ευαισθητοποίησης κάθε χρόνο τη συγκεκριμένη ημέρα.

Γνωρίζατε ότι…

Εκτιμάται ότι 736 εκατομμύρια γυναίκες παγκοσμίως έχουν υποστεί σωματική ή/και σεξουαλική βία. 1 στις 4 έφηβες κοπέλες πέφτει θύμα κακοποίησης από τον σύντροφό της.
Από 16% έως 58% των γυναικών σε παγκόσμιο επίπεδο έχουν υποστεί έμφυλη βία μέσω της τεχνολογίας, με τις γενιές Z και Millennials να πλήττονται περισσότερο.
Σε συνθήκες πολέμου, σύγκρουσης ή ανθρωπιστικής κρίσης, το 70% των γυναικών αντιμετωπίζει μορφές έμφυλης βίας.
Ο ακρωτηριασμός των γυναικείων γεννητικών οργάνων έχει αυξηθεί κατά 15% συγκριτικά με τα δεδομένα των τελευταίων οκτώ ετών.