Η Παγκόσμια Ημέρα κατά της Ελονοσίας αποτελεί ευκαιρία για την ανάδειξη της ανάγκης για συνεχή επένδυση και διαρκή πολιτική δέσμευση στην πρόληψη και τον έλεγχο της νόσου. Καθιερώθηκε από τα κράτη-μέλη του ΠΟΥ κατά τη διάρκεια της Παγκόσμιας Συνέλευσης Υγείας το 2007.
Βασικά Στοιχεία
- Το 2023, παγκοσμίως καταγράφηκαν περίπου 263 εκατομμύρια κρούσματα ελονοσίας και 597.000 θάνατοι σε 83 χώρες.
- Η Αφρικανική Περιφέρεια του ΠΟΥ επωμίζεται δυσανάλογα μεγάλο βάρος της παγκόσμιας επιδημιολογίας της ελονοσίας.
- Το 2023, το 94% των κρουσμάτων (246 εκατομμύρια) και το 95% των θανάτων (569.000) προήλθαν από την Αφρική.
- Τα παιδιά κάτω των 5 ετών αντιπροσώπευαν περίπου το 76% των θανάτων από ελονοσία στην περιοχή.
Γενική Επισκόπηση
Η ελονοσία είναι μια δυνητικά θανατηφόρα ασθένεια που μεταδίδεται στον άνθρωπο μέσω συγκεκριμένων ειδών κουνουπιών. Είναι ευρέως διαδεδομένη σε τροπικές χώρες, αλλά μπορεί να προληφθεί και να θεραπευτεί.
Η λοίμωξη προκαλείται από παράσιτο και δε μεταδίδεται από άνθρωπο σε άνθρωπο.
Τα συμπτώματα μπορεί να κυμαίνονται από ήπια έως απειλητικά για τη ζωή. Σε ήπιες περιπτώσεις συνοδεύεται από πυρετό, ρίγη και πονοκέφαλο, ενώ σοβαρά συμπτώματα που μπορούν να εμφανιστούν περιλαμβάνουν έντονη κόπωση, σύγχυση, σπασμούς και αναπνευστική δυσχέρεια.
Ορισμένες ομάδες διατρέχουν υψηλότερο κίνδυνο σοβαρής λοίμωξης, μεταξύ αυτών βρέφη και παιδιά κάτω των 5 ετών, έγκυες γυναίκες και κορίτσια, ταξιδιώτες σε ενδημικές περιοχές και άτομα που ζουν με HIV ή AIDS.
Η ελονοσία μπορεί να προληφθεί αποφεύγοντας τα τσιμπήματα κουνουπιών και με τη χρήση προληπτικών φαρμάκων. Οι διαθέσιμες θεραπείες μπορούν να αποτρέψουν την επιδείνωση ήπιων περιπτώσεων.
Η μετάδοση της ελονοσίας γίνεται κυρίως μέσω των τσιμπημάτων μολυσμένων θηλυκών κουνουπιών του γένους Anopheles. Σε σπάνιες περιπτώσεις, μπορεί επίσης να μεταδοθεί μέσω μεταγγίσεων αίματος ή μολυσμένων βελονών. Τα πρώτα συμπτώματα είναι συχνά ήπια και μοιάζουν με άλλες εμπύρετες ασθένειες, γεγονός που καθιστά δύσκολη την άμεση διάγνωσή της. Αν δεν αντιμετωπιστεί εγκαίρως, η ελονοσία από P. falciparum μπορεί να εξελιχθεί σε σοβαρή νόσο και να οδηγήσει σε θάνατο μέσα σε 24 ώρες.
Υπάρχουν πέντε είδη του παρασίτου Plasmodium που μπορούν να προκαλέσουν ελονοσία στον άνθρωπο. Τα δύο πιο επικίνδυνα είναι το P. falciparum και το P. vivax, με το πρώτο να είναι το πλέον θανατηφόρο και κυριαρχεί στην αφρικανική ήπειρο, ενώ το P. vivax είναι το κυρίαρχο παράσιτο σε πολλές περιοχές εκτός της υποσαχάριας Αφρικής. Τα υπόλοιπα είδη που μπορούν να μολύνουν τον άνθρωπο είναι τα P. malariae, P. ovale και P. knowlesi.