Με το ψήφισμα 42/112 της 7ης Δεκεμβρίου 1987, η Γενική Συνέλευση των Ηνωμένων Εθνών όρισε την 26η Ιουνίου ως Διεθνή Ημέρα κατά της Χρήσης και Παράνομης Διακίνησης Ναρκωτικών, εκφράζοντας με αυτόν τον τρόπο την ισχυρή της βούληση να ενισχύσει τη δράση και τη διεθνή συνεργασία με στόχο τη δημιουργία μιας κοινωνίας απαλλαγμένης από την κατάχρηση ναρκωτικών.
Η Ημέρα αυτή, που πλαισιώνεται κάθε χρόνο από πολίτες, κοινότητες και οργανισμούς σε όλο τον κόσμο, αποσκοπεί στην ευαισθητοποίηση απέναντι σε ένα πρόβλημα που εξακολουθεί να πλήττει βαθιά τον κοινωνικό ιστό και να θέτει σε κίνδυνο τη δημόσια υγεία και την κοινωνική συνοχή.
Ιστορικό Πλαίσιο
Η διακίνηση και κατάχρηση ναρκωτικών αναγνωρίστηκε ήδη από τις αρχές του 20ού αιώνα ως πρόβλημα με παγκόσμιες διαστάσεις, που απαιτούσε εξίσου παγκόσμιες λύσεις. Η πρώτη διεθνής διάσκεψη για τα ναρκωτικά πραγματοποιήθηκε στη Σαγκάη το 1909, εγκαινιάζοντας μια πορεία πολυμερούς συνεργασίας για τον έλεγχο της παραγωγής, της διακίνησης και της χρήσης. Το εν λόγω κανονιστικό οικοδόμημα ενισχύθηκε μέσα στις δεκαετίες με την υιοθέτηση τριών βασικών Συμβάσεων των Ηνωμένων Εθνών, που έχουν πλέον σχεδόν καθολική προσχώρηση: το 1961, το 1971 και το 1988.
Η Δράση των Ηνωμένων Εθνών
Η Επιτροπή για τα Ναρκωτικά (CND) ιδρύθηκε το 1946 με απόφαση του Οικονομικού και Κοινωνικού Συμβουλίου (ECOSOC), με σκοπό την εποπτεία της εφαρμογής των διεθνών συνθηκών για τον έλεγχο των ναρκωτικών.
Με την προαναφερθείσα απόφαση 42/112 του 1987, η Γενική Συνέλευση καθιέρωσε τη 26η Ιουνίου ως Διεθνή Ημέρα κατά της Χρήσης και Παράνομης Διακίνησης Ναρκωτικών, ως έκφραση συλλογικής δέσμευσης για την ενίσχυση των μέτρων πρόληψης και καταπολέμησης του φαινομένου.
Το Γραφείο των Ηνωμένων Εθνών για τα Ναρκωτικά και το Έγκλημα (UNODC) στηρίζει τα κράτη μέλη στην υιοθέτηση μιας ισορροπημένης, τεκμηριωμένης και ανθρωποκεντρικής προσέγγισης για την αντιμετώπιση του παγκόσμιου προβλήματος των ναρκωτικών, συμπεριλαμβανομένης της παροχής θεραπείας, υποστήριξης και κοινωνικής επανένταξης,
της διασφάλισης της πρόσβασης σε ελεγχόμενες ουσίες για ιατρικούς σκοπούς, της στήριξης των καλλιεργητών παράνομων φυτών προκειμένου να αναπτύξουν βιώσιμες εναλλακτικές πηγές εισοδήματος, καθώς και την καθιέρωση αποτελεσματικών νομικών και θεσμικών πλαισίων, στη βάση των διεθνών συμβάσεων.
Πρόσφατα Ορόσημα
Το 2009, τα κράτη μέλη υιοθέτησαν την Πολιτική Διακήρυξη και το Σχέδιο Δράσης για τη Διεθνή Συνεργασία προς μια Ενσωματωμένη και Ισορροπημένη Στρατηγική Αντιμετώπισης του Παγκόσμιου Προβλήματος των Ναρκωτικών, καθορίζοντας συγκεκριμένους στόχους και δείκτες για τον παγκόσμιο έλεγχο των ναρκωτικών.
Η πρόοδος που είχε επιτευχθεί αξιολογήθηκε το 2016 κατά την Ειδική Σύνοδο της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ (UNGASS), η οποία κατέληξε σε περισσότερες από 100 επιχειρησιακές συστάσεις, διαρθρωμένες σε επτά θεματικές ενότητες.
Κατά την Υπουργική Σύνοδο της Επιτροπής για τα Ναρκωτικά τον Μάρτιο του 2019, τα κράτη μέλη επανεπιβεβαίωσαν, μέσω σχετικής Διακήρυξης, τη δέσμευσή τους «να αντιμετωπίσουν και να καταπολεμήσουν το παγκόσμιο πρόβλημα των ναρκωτικών και να προαγάγουν ενεργά μια κοινωνία απαλλαγμένη από την κατάχρηση ναρκωτικών, ώστε όλοι οι άνθρωποι να μπορούν να ζουν με υγεία, αξιοπρέπεια και ειρήνη, σε ένα περιβάλλον ασφάλειας και ευημερίας», επαναλαμβάνοντας παράλληλα την πρόθεσή τους να ανταποκριθούν στις δημόσιες, υγειονομικές και κοινωνικές προκλήσεις που απορρέουν από την κατάχρηση ναρκωτικών.