Η Παγκόσμια Ημέρα Ηπατίτιδας, που τιμάται κάθε χρόνο στις 28 Ιουλίου, αποτελεί μια κρίσιμη ευκαιρία να ενταθούν οι εθνικές και διεθνείς προσπάθειες κατά της ηπατίτιδας, ενθαρρύνοντας τη δράση και τη συμμετοχή, τόσο από πολίτες όσο και από θεσμούς, εταίρους και οργανώσεις, και αναδεικνύοντας την ανάγκη για μια πιο δυναμική παγκόσμια ανταπόκριση.
Η επιλογή της ημερομηνίας δεν είναι τυχαία: συμπίπτει με τη γενέθλια ημέρα του βραβευμένου με Νόμπελ επιστήμονα Dr. Baruch Blumberg, ο οποίος ανακάλυψε τον ιό της ηπατίτιδας B (HBV) και ανέπτυξε το διαγνωστικό τεστ και το εμβόλιο κατά του ιού.
Το πιο ανησυχητικό έλλειμμα που αναγνωρίζεται διεθνώς είναι η χαμηλή κάλυψη σε διαγνωστικές εξετάσεις και θεραπεία, καθοριστικός παράγοντας για την επίτευξη του στόχου εξάλειψης της ηπατίτιδας μέχρι το 2030.
Γενική Επισκόπηση
Η ηπατίτιδα είναι φλεγμονή του ήπατος που προκαλείται από μια ποικιλία ιογενών και μη λοιμωδών παραγόντων, και μπορεί να οδηγήσει σε μια ευρεία γκάμα προβλημάτων υγείας, αρκετά εκ των οποίων είναι δυνητικά θανατηφόρα. Υπάρχουν πέντε κύριοι τύποι ιών ηπατίτιδας, αναφερόμενοι ως (Ηπατίτιδα) A, B, Γ/C, Δ/D και E. Παρότι όλοι πλήττουν το ήπαρ, διαφέρουν ουσιωδώς όσον αφορά τον τρόπο μετάδοσης, τη σοβαρότητα της ασθένειας, τη γεωγραφική τους κατανομή και τις μεθόδους πρόληψης.
Οι τύποι B και C, ειδικότερα, προκαλούν χρόνια νόσο σε εκατοντάδες εκατομμύρια ανθρώπους και αποτελούν τη συχνότερη αιτία κίρρωσης του ήπατος, καρκίνου του ήπατος και θανάτων που σχετίζονται με ιογενή ηπατίτιδα. Υπολογίζεται ότι 354 εκατομμύρια άτομα παγκοσμίως ζουν με ηπατίτιδα B ή C, ενώ για τη μεγάλη πλειοψηφία, η διάγνωση και θεραπεία παραμένουν απρόσιτες.
Ορισμένοι τύποι ηπατίτιδας μπορούν να προληφθούν με εμβολιασμό. Μελέτη του ΠΟΥ δείχνει ότι, μέχρι το 2030, μπορούν να προληφθούν 4,5 εκατομμύρια πρόωροι θάνατοι σε χώρες χαμηλού και μεσαίου εισοδήματος μέσω εμβολίων, διαγνωστικών εξετάσεων, φαρμακευτικής αγωγής και εκπαιδευτικών εκστρατειών. Η παγκόσμια στρατηγική κατά της ηπατίτιδας του ΠΟΥ, που έχει υιοθετηθεί από όλα τα κράτη-μέλη, στοχεύει στη μείωση των νέων λοιμώξεων κατά 90% και των θανάτων κατά 65% έως το 2030.
Συμπτώματα
Παρότι πολλοί ασθενείς, ειδικά στα αρχικά στάδια, δεν εμφανίζουν συμπτώματα ή παρουσιάζουν πολύ ήπια, τα παρακάτω συμπτώματα είναι κοινά για την ηπατίτιδα Α, Β και C:
-
Πυρετός
-
Κακουχία
-
Απώλεια όρεξης
-
Ναυτία και εμετός
-
Διάρροια
-
Πόνος ή δυσφορία στην κοιλιά
-
Σκούρα ούρα και ανοιχτόχρωνα κόπρανα
-
Διόγκωση και ευαισθησία του ήπατος
-
Σπάνια, οξεία ηπατική ανεπάρκεια
Επιπλέον:
-
Η ηπατίτιδα D εμφανίζεται μόνο σε άτομα που έχουν ήδη προσβληθεί από ηπατίτιδα B. Ο συνδυασμός HBV και HDV ενδέχεται να επιφέρει ταχύτερη εξέλιξη προς την κίρρωση και βαρύτερες εκβάσεις.
-
Η χρόνια ηπατίτιδα D είναι εξαιρετικά σπάνια.
-
Η ηπατίτιδα Ε, αν και συχνά ήπια, μπορεί να επιδεινωθεί, με συμπτώματα όπως πόνος στο ήπαρ και σπάνια οξεία ανεπάρκεια του οργάνου.
Πρόληψη και Αντιμετώπιση Ιογενών Ηπατιτίδων
Ηπατίτιδα Β (HBV)
Διατίθεται ασφαλές και αποτελεσματικό εμβόλιο, το οποίο προλαμβάνει επίσης τη λοίμωξη από ηπατίτιδα D (HDV). Η χορήγηση του εμβολίου αμέσως μετά τη γέννηση μειώνει δραστικά τη μετάδοση από μητέρα σε παιδί.
Η χρόνια λοίμωξη αντιμετωπίζεται με αντιιική αγωγή, η οποία επιβραδύνει την εξέλιξη της κίρρωσης, μειώνει τον κίνδυνο καρκίνου του ήπατος και βελτιώνει τη μακροπρόθεσμη επιβίωση. Ωστόσο, δεν απαιτούν θεραπεία όλοι οι χρόνιοι φορείς.
Ηπατίτιδα D (HDV)
Δεν διατίθεται ξεχωριστό εμβόλιο· προλαμβάνεται μέσω του εμβολίου της HBV, αφού ο ιός D προσβάλλει μόνο άτομα ήδη μολυσμένα με HBV. Δεν υπάρχει ειδική θεραπεία.
Ηπατίτιδα Ε (HEV)
Υπάρχει εμβόλιο, αλλά δεν είναι ευρέως διαθέσιμο. Η λοίμωξη αντιμετωπίζεται συμπτωματικά, χωρίς ανάγκη νοσηλείας στις περισσότερες περιπτώσεις.
Ηπατίτιδα C (HCV):
Δεν υπάρχει εμβόλιο. Η λοίμωξη μπορεί να είναι οξεία ή χρόνια. Ορισμένοι αναρρώνουν φυσικά, ενώ άλλοι αναπτύσσουν σοβαρές επιπλοκές (κίρρωση, καρκίνο). Τα σύγχρονα αντιιικά φάρμακα προσφέρουν θεραπεία σε τουλάχιστον 95% των περιπτώσεων, μειώνοντας δραστικά τον κίνδυνο θανάτου. Όμως, η πρόσβαση σε διάγνωση και θεραπεία παραμένει περιορισμένη παγκοσμίως.
Ηπατίτιδα Α (HAV)
Εμφανίζεται συχνότερα σε χώρες με ελλιπή πρόσβαση σε καθαρό νερό και αυξημένο κίνδυνο μολυσμένων τροφίμων. Διατίθεται ασφαλές και αποτελεσματικό εμβόλιο.