Σεξουαλική εκμετάλλευση, καταναγκαστική εργασία, δουλεία…
Η εμπορία ανθρώπων συνιστά ένα ιδιαιτέρως ειδεχθές έγκλημα και μία κατάφωρη παραβίαση των θεμελιωδών ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Κάθε χρόνο, χιλιάδες άνδρες, γυναίκες και παιδιά καταλήγουν στα χέρια διακινητών – είτε εντός της ίδιας τους της χώρας, είτε πέραν των συνόρων. Σχεδόν κανένα κράτος δεν παραμένει ανεπηρέαστο: άλλα λειτουργούν ως τόποι προέλευσης, άλλα ως σημεία διέλευσης, και άλλα ως τελικοί προορισμοί των θυμάτων.
Οι γυναίκες και τα κορίτσια εξακολουθούν να βρίσκονται στο επίκεντρο της εκμετάλλευσης: η πλειοψηφία των θυμάτων σεξουαλικής εκμετάλλευσης και το 35% όσων υφίστανται καταναγκαστική εργασία είναι γυναίκες. Οι ένοπλες συγκρούσεις πολλαπλασιάζουν την ευαλωτότητα, προσφέροντας πρόσφορο έδαφος σε κυκλώματα που εκμεταλλεύονται εκτοπισμένους πληθυσμούς.
Η UNODC, ως θεματοφύλακας της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών κατά του Διασυνοριακού Οργανωμένου Εγκλήματος (UNTOC) και των σχετικών Πρωτοκόλλων, συνδράμει τα κράτη στην εφαρμογή του Πρωτοκόλλου για την Πρόληψη, Καταστολή και Τιμωρία της Εμπορίας Προσώπων.
Το εν λόγω Πρωτόκολλο ορίζει την εμπορία προσώπων ως τη στρατολόγηση, μεταφορά, μετακίνηση, υπόθαλψη ή παραλαβή προσώπων με τη χρήση απειλής ή φυσικής βίας, ή άλλων μορφών εξαναγκασμού — συμπεριλαμβανομένης της απαγωγής, της απάτης, της εξαπάτησης, της κατάχρησης εξουσίας ή εκμετάλλευσης ευάλωτης θέσης, ή της καταβολής ή λήψης χρημάτων ή ωφελημάτων για την απόκτηση της συναίνεσης εκείνου που ασκεί έλεγχο επί άλλου προσώπου — με σκοπό την εκμετάλλευση. Η εκμετάλλευση περιλαμβάνει, τουλάχιστον, την πορνεία τρίτων ή άλλες μορφές σεξουαλικής εκμετάλλευσης, την καταναγκαστική εργασία ή παροχή υπηρεσιών, τη δουλεία ή πρακτικές ανάλογες με αυτήν, την καταναγκαστική υποτέλεια και την αφαίρεση οργάνων.
Η Παγκόσμια Ημέρα κατά της Εμπορίας Ανθρώπων καθιερώθηκε από τη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ με το ψήφισμα A/RES/68/192.
Η εμπορία ανθρώπων πλήττει κάθε χώρα του κόσμου
Πρόκειται για ένα έγκλημα που εκμεταλλεύεται γυναίκες, άνδρες και παιδιά για πλήθος σκοπών, από την καταναγκαστική εργασία μέχρι τη σεξουαλική εκμετάλλευση. Από το 2003, το Γραφείο του ΟΗΕ για τα Ναρκωτικά και το Έγκλημα (UNODC) έχει συλλέξει δεδομένα για περίπου 225.000 ανιχνευμένα θύματα παγκοσμίως. Παρατηρείται αύξηση τόσο στις καταγραφές θυμάτων όσο και στις καταδίκες διακινητών – εξέλιξη που αντανακλά είτε ενίσχυση των μηχανισμών ανίχνευσης είτε αύξηση του φαινομένου.
Το 2006, κατόπιν αιτήματος του Οικονομικού και Κοινωνικού Συμβουλίου του ΟΗΕ (ECOSOC) για ενίσχυση της διεθνούς συνεργασίας στον τομέα της τεχνικής υποστήριξης κατά της εμπορίας προσώπων, η Ιαπωνία φιλοξένησε συνάντηση συντονισμού διεθνών οργανισμών. Οι συμμετέχοντες (ILO, IOM, UNICEF, UN Women, UNHCR και UNODC) εισηγήθηκαν τη δημιουργία μόνιμου συντονιστικού οργάνου. Έτσι, τον Μάρτιο του 2007 ιδρύθηκε επίσημα η Δια-Υπηρεσιακή Ομάδα Συντονισμού Κατά της Εμπορίας Ανθρώπων (ICAT).
Το 2010, η Γενική Συνέλευση ενέκρινε το Παγκόσμιο Σχέδιο Δράσης για την Καταπολέμηση της Εμπορίας Ανθρώπων, καλώντας τα κράτη να υιοθετήσουν συντονισμένα και συνεκτικά μέτρα για την εξάλειψη του φαινομένου. Το Σχέδιο προκρίνει την ενσωμάτωση της μάχης κατά της εμπορίας στους ευρύτερους στόχους του ΟΗΕ προκειμένου να ενισχύσει την ανάπτυξη και την ασφάλεια παγκοσμίως. Ένα από τα σημαντικότερα σημεία του είναι η δημιουργία Εθελοντικού Ταμείου για Θύματα Εμπορίας Ανθρώπων, με έμφαση σε γυναίκες και παιδιά.
Το Ταμείο αυτό χρηματοδοτεί δράσεις επιτόπιας στήριξης και προστασίας θυμάτων μέσω εξειδικευμένων ΜΚΟ, δίνοντας προτεραιότητα σε όσους προέρχονται από εμπόλεμες ζώνες ή εντοπίζονται εντός μαζικών προσφυγικών και μεταναστευτικών ροών.
Το 2013, η Γενική Συνέλευση προχώρησε σε αποτίμηση του Παγκόσμιου Σχεδίου και υιοθέτησε εκ νέου το ψήφισμα A/RES/68/192, καθιερώνοντας την 30ή Ιουλίου ως Παγκόσμια Ημέρα κατά της Εμπορίας Ανθρώπων, μια ημέρα αφιερωμένη στην ανάδειξη της κατάστασης των θυμάτων και την υπεράσπιση των δικαιωμάτων τους.
Τον Σεπτέμβριο του 2015, η διεθνής κοινότητα υιοθέτησε την Ατζέντα Βιώσιμης Ανάπτυξης 2030, η οποία περιλαμβάνει στόχους για την εξάλειψη της εμπορίας και της βίας κατά των παιδιών, καθώς και τη συνολική εξάλειψη κάθε μορφής βίας και εκμετάλλευσης γυναικών και κοριτσιών.
Ένα ακόμη κομβικό σημείο ήταν η Διάσκεψη Κορυφής για Πρόσφυγες και Μετανάστες των Ηνωμένων Εθνών, η οποία οδήγησε στη Διακήρυξη της Νέας Υόρκης, ένα κείμενο-ορόσημο που μεταξύ άλλων περιλαμβάνει δεσμεύσεις για την καταπολέμηση της εμπορίας και της διακίνησης ανθρώπων.
Το γνωρίζατε;
-
Ο αριθμός των ανιχνευμένων θυμάτων παγκοσμίως μειώθηκε κατά 11% το 2020 σε σύγκριση με το προηγούμενο έτος, ιδίως στις χώρες μεσαίου και χαμηλού εισοδήματος.
-
Οι άνδρες ήταν η μοναδική ομάδα των οποίων ο αριθμός αυξήθηκε, κατά περίπου 3% από το 2019.
-
Η ανίχνευση περιπτώσεων καταναγκαστικής εργασίας ισοδυναμούσε με εκείνη της σεξουαλικής εκμετάλλευσης, αμφότερες περίπου στο 40%.
-
Οι καταδίκες για εμπορία ανθρώπων μειώθηκαν παγκοσμίως κατά 27% το 2020.
Στοιχεία: UNODC