Ιστορικό
Η Διεθνής Ημέρα Κοινοβουλευτισμού τιμάται κάθε χρόνο στις 30 Ιουνίου, ημερομηνία ίδρυσης της Διακοινοβουλευτικής Ένωσης το 1889. Η καθιέρωση της ημέρας αυτής έγινε το 2018, κατόπιν Ψηφίσματος της Γενικής Συνέλευσης των Ηνωμένων Εθνών.
Η θεσμοθέτηση μιας διεθνούς ημέρας αφιερωμένης στα κοινοβούλια αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα σε αυτή την κρίσιμη συγκυρία για τη δημοκρατία, κατά την οποία η εμπιστοσύνη των πολιτών στους θεσμούς φθίνει και η ίδια η δημοκρατική διαδικασία απειλείται από λαϊκιστικά και εθνικιστικά κινήματα. Αν η δημοκρατία πρόκειται να ανθίσει, τότε τα κοινοβούλια, ως θεμέλιοι λίθοι των δημοκρατικών πολιτευμάτων, οφείλουν να είναι ισχυρά, διαφανή, υπόλογα και αντιπροσωπευτικά.
Η Διεθνής Ημέρα Κοινοβουλευτισμού προσφέρει την ευκαιρία αναστοχασμού πάνω στην πρόοδο που έχουν σημειώσει τα κοινοβούλια για την επίτευξη θεμελιωδών στόχων, όπως η ενίσχυση της αντιπροσωπευτικότητας, η προσαρμογή στις σύγχρονες εξελίξεις, η ενσωμάτωση περισσότερων γυναικών και νέων βουλευτών, καθώς και η αξιοποίηση νέων τεχνολογιών.
Η Γενική Συνέλευση των Ηνωμένων Εθνών, με το ψήφισμα A/RES/72/278, αναγνώρισε το ρόλο των κοινοβουλίων στην υλοποίηση εθνικών στρατηγικών και την ενίσχυση της διαφάνειας και της λογοδοσίας σε εθνικό και παγκόσμιο επίπεδο.
Βουλευτική διπλωματία: Χτίζοντας γέφυρες για την ειρήνη και την αμοιβαία κατανόηση
Η βουλευτική διπλωματία αποτελεί έναν ιδιαίτερο μηχανισμό καλλιέργειας σχέσεων και ενίσχυσης της συνεργασίας μεταξύ εθνικών κοινοβουλίων. Πολλές κοινοβουλευτικές αρχές ενθαρρύνουν τα μέλη τους να συμμετέχουν σε διακοινοβουλευτικούς οργανισμούς, διμερείς ανταλλαγές και άλλες σχετικές πρωτοβουλίες. Μέσα από αυτές τις διαδικασίες, οι βουλευτές εκπροσωπούν τα εθνικά τους συμφέροντα, προάγουν τον διάλογο με ομολόγους τους από άλλες χώρες και επιδιώκουν τη σύγκλιση απόψεων σε ζητήματα διεθνούς σημασίας.
Η Διακοινοβουλευτική Ένωση (IPU), η οποία ιδρύθηκε το 1889, κατέχει τη διάκριση του πρώτου πολυμερούς πολιτικού οργανισμού που αποσκοπούσε στην προώθηση της διεθνούς συνεργασίας και στην ειρηνική επίλυση συγκρούσεων μέσω διαλόγου αντί πολέμου. Στην πορεία της ιστορίας της, έχει λειτουργήσει ως κομβική πλατφόρμα βουλευτικής διπλωματίας, επιτρέποντας στα κράτη να συμμετέχουν σε ουσιαστικό διάλογο και διαμεσολαβητικές διαδικασίες. Η επιρροή της αποτυπώνεται χαρακτηριστικά στο γεγονός ότι οι ιδρυτές της, καθώς και άλλα εξέχοντα μέλη, έχουν τιμηθεί με το Βραβείο Νόμπελ Ειρήνης, υπογραμμίζοντας έτσι τη συμβολή τους στις παγκόσμιες προσπάθειες ειρήνευσης.
Σε χώρες που εξέρχονται από συγκρούσεις ή μεταβαίνουν προς τη δημοκρατία, η Διακοινοβουλευτική Ένωση διαδραματίζει κρίσιμο ρόλο στην οικοδόμηση ισχυρών και δημοκρατικών κοινοβουλευτικών θεσμών, ικανών να γεφυρώσουν κοινωνικούς διχασμούς. Η αφοσίωσή της στην ειρήνη εκδηλώνεται και μέσα από τη δραστήρια υποστήριξη του αφοπλισμού. Ασκεί, επίσης, ενεργό πίεση για έναν κόσμο απαλλαγμένο από πυρηνικά όπλα και στηρίζει την πλήρη εφαρμογή του ψηφίσματος 1540 του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών, το οποίο αποσκοπεί στην αποτροπή απόκτησης όπλων μαζικής καταστροφής από μη κρατικούς φορείς.
Αναγνωρίζοντας ότι οι πόλεμοι πλήττουν δυσανάλογα τις γυναίκες και τους νέους, η Διακοινοβουλευτική Ένωση δίνει ιδιαίτερη έμφαση στην ειρήνη και την ασφάλεια για αυτές τις κοινωνικές ομάδες. Η στοχοθεσία αυτή καθοδηγείται από τα ψηφίσματα 1325 και 2250 του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ, τα οποία εστιάζουν στους ρόλους και την προστασία γυναικών και νέων σε συγκρουσιακά περιβάλλοντα.