30 Ιουνίου: Διεθνής Ημέρα Αστεροειδών

Γιατί Ημέρα των Αστεροειδών;

Τον Δεκέμβριο του 2016, η Γενική Συνέλευση των Ηνωμένων Εθνών υιοθέτησε το ψήφισμα A/RES/71/90, ανακηρύσσοντας την 30ή Ιουνίου ως Παγκόσμια Ημέρα Αστεροειδών, με σκοπό να τιμηθεί ετησίως, σε διεθνές επίπεδο, η επέτειος της πρόσκρουσης στην Τουνγκούσκα της Σιβηρίας, Ρωσική Ομοσπονδία, στις 30 Ιουνίου 1908, και να ενισχυθεί η ευαισθητοποίηση της κοινής γνώμης για τον κίνδυνο πρόσκρουσης αστεροειδών.

Η Παγκόσμια Ημέρα των Αστεροειδών αποσκοπεί στην ανάδειξη της απειλής που συνιστούν οι αστεροειδείς και στην ενημέρωση του κοινού για τις ενδεδειγμένες πρακτικές επικοινωνίας και διαχείρισης κρίσεων, σε περίπτωση αξιόπιστης απειλής από αντικείμενο κοντινό στη Γη.

Η απόφαση της Γενικής Συνέλευσης στηρίχθηκε σε πρόταση της Ένωσης Εξερευνητών του Διαστήματος (Association of Space Explorers), η οποία είχε εγκριθεί από την Επιτροπή για τις Ειρηνικές Χρήσεις του Εξωδιαστήματος (COPUOS).

2029 — Διεθνές Έτος Ευαισθητοποίησης για τους Αστεροειδείς και την Πλανητική Άμυνα

Στις 13 Απριλίου 2029, ο αστεροειδής 99942 Apophis θα διέλθει με ασφάλεια σε απόσταση περίπου 32.000 χιλιομέτρων από την επιφάνεια της Γης — εντός της γεωστατικής τροχιάς — χωρίς να εγκυμονεί καμία απειλή για τον πλανήτη. Η ασυνήθιστα κοντινή αυτή προσέγγιση θα καταστήσει τον αστεροειδή ορατό με γυμνό μάτι από δισεκατομμύρια ανθρώπους, υπό καθαρό ουρανό.

Πρόκειται για ένα γεγονός που εμφανίζεται μία φορά στη χιλιετία — μια μοναδική ευκαιρία για παγκόσμια εκστρατεία ενημέρωσης σχετικά με τους αστεροειδείς, την επιστημονική και οικονομική τους αξία, καθώς και τον πιθανό κίνδυνο που ενέχουν.

Το 2024, η Γενική Συνέλευση ανακήρυξε το 2029 ως Διεθνές Έτος Ευαισθητοποίησης για τους Αστεροειδείς και την Πλανητική Άμυνα, με στόχο την αξιοποίηση αυτής της συγκυρίας για την ευρύτερη διάχυση γνώσης.

Η πρωτοβουλία αυτή στοχεύει να προβάλει τον συντονισμένο ρόλο της COPUOS στην αντιμετώπιση των απειλών από διαστημικά αντικείμενα κοντά στη Γη, και να λειτουργήσει ως πλαίσιο για μια παγκόσμια εκπαιδευτική εκστρατεία.

Πλαίσιο

Τα γεωπλήσια αντικείμενα (Near-Earth Objects – NEOs) είναι αστεροειδείς και κομήτες των οποίων η τροχιά τούς φέρνει σε απόσταση μικρότερη των 1,3 αστρονομικών μονάδων (περίπου 195 εκατομμύρια χιλιόμετρα) από τον Ήλιο. Όσα εξ αυτών βρίσκονται σε απόσταση μικρότερη των 0,05 αστρονομικών μονάδων από τη Γη (περίπου 7,5 εκατομμύρια χιλιόμετρα) και έχουν διάμετρο άνω των 140 μέτρων, θεωρούνται δυνητικά καταστροφικά για τον πλανήτη.

Σύμφωνα με το Κέντρο Μελετών NEO της NASA, έχουν ήδη εντοπιστεί πάνω από 36.000 τέτοιοι αστεροειδείς. Η πρόσκρουση της Τουνγκούσκας, το 1908, αποτελεί το μεγαλύτερο γεγονός πρόσκρουσης αστεροειδούς στη σύγχρονη καταγεγραμμένη ιστορία.

Στις 15 Φεβρουαρίου 2013, ένα μεγάλο πυροφαινόμενο (τεχνικά αποκαλούμενο superbolide), με ταχύτητα 18,6 χιλιομέτρων ανά δευτερόλεπτο, εισήλθε στην ατμόσφαιρα και διαλύθηκε πάνω από το Τσελιαμπίνσκ. Κατά τη NASA, η διάμετρος του αστεροειδούς εκτιμήθηκε στα 18 μέτρα, με μάζα περίπου 11.000 τόνων. Η συνολική ενέργεια της πρόσκρουσης ισοδυναμούσε με περίπου 440 κιλοτόνους ΤΝΤ — η ισχυρότερη καταγεγραμμένη πρόσκρουση μετά την Τουνγκούσκα.

Το Γραφείο των Ηνωμένων Εθνών για Θέματα του Εξωδιαστήματος (UNOOSA) ασχολείται επί σειρά ετών με τα γεωπλήσια αντικείμενα, αναγνωρίζοντας τον αντίστοιχο κίνδυνο ως παγκόσμιο ζήτημα που απαιτεί διεθνή συνεργασία. Ο εντοπισμός, η αξιολόγηση και η αντιμετώπιση πιθανής πρόσκρουσης απαιτούν συντονισμένη δράση με γνώμονα τη δημόσια ασφάλεια.

Ακολουθώντας τις συστάσεις για μια παγκόσμια στρατηγική αντίδρασης, που εγκρίθηκαν από την COPUOS το 2013, ιδρύθηκαν το Διεθνές Δίκτυο Προειδοποίησης για Αστεροειδείς (IAWN) και η Συμβουλευτική Ομάδα Σχεδιασμού Διαστημικών Αποστολών (SMPAG) το 2014.

Το Διεθνές Δίκτυο Προειδοποίησης για Αστεροειδείς αναπτύσσει σαφώς καθορισμένα πρωτόκολλα επικοινωνίας για να υποστηρίξει τις κυβερνήσεις στην αξιολόγηση των συνεπειών από πιθανή πρόσκρουση και στον σχεδιασμό αντίστοιχων μέτρων μετριασμού.

Η Συμβουλευτική Ομάδα Σχεδιασμού Διαστημικών Αποστολών, από την άλλη, λειτουργεί ως φόρουμ διαστημικών υπηρεσιών για την αναγνώριση τεχνολογιών που απαιτούνται για την εκτροπή γεωπλήσιων αντικειμένων, επιδιώκοντας την οικοδόμηση συναίνεσης για στρατηγικές πλανητικής άμυνας.