Το θεμέλιο της ζωής κάτω από τα πόδια μας
Η Παγκόσμια Ημέρα Εδάφους τιμάται κάθε χρόνο στις 5 Δεκεμβρίου, με σκοπό την ανάδειξη της καθοριστικής σημασίας των υγιών εδαφών για την επιβίωση του πλανήτη και την ευημερία των ανθρώπων. Η ημέρα στοχεύει στην ευαισθητοποίηση της παγκόσμιας κοινότητας σχετικά με την ανάγκη βιώσιμης διαχείρισης των εδαφικών πόρων, οι οποίοι βρίσκονται υπό αυξανόμενη πίεση από την κλιματική αλλαγή, την υποβάθμιση του περιβάλλοντος και τις εντατικές γεωργικές πρακτικές.
Η ιδέα για την καθιέρωση διεθνούς ημέρας αφιερωμένης στο έδαφος προτάθηκε το 2002 από τη Διεθνή Ένωση Εδαφικών Επιστημών (International Union of Soil Sciences – IUSS). Υπό την ηγεσία του Βασιλείου της Ταϊλάνδης και στο πλαίσιο της Παγκόσμιας Εταιρικής Σχέσης για το Έδαφος (Global Soil Partnership), ο Οργανισμός Τροφίμων και Γεωργίας του ΟΗΕ (FAO) στήριξε ενεργά την πρόταση για την επίσημη καθιέρωση της Παγκόσμιας Ημέρας Εδάφους ως πλατφόρμα ενημέρωσης και κινητοποίησης της κοινωνίας. Τον Ιούνιο του 2013, η Διάσκεψη του FAO ενέκρινε ομόφωνα την πρόταση και την υπέβαλε στη 68η Γενική Συνέλευση των Ηνωμένων Εθνών, η οποία, τον Δεκέμβριο του ίδιου έτους, όρισε την 5η Δεκεμβρίου 2014 ως την πρώτη επίσημη Παγκόσμια Ημέρα Εδάφους.
Γιατί το έδαφος μας αφορά όλους;
Το έδαφος αποτελεί τη βάση της ζωής στη Γη. Από αυτό εξαρτάται η παραγωγή τροφής, η διαχείριση του νερού, η βιοποικιλότητα, η ρύθμιση του κλίματος και η προστασία από φυσικές καταστροφές. Ωστόσο, οι φυσικές διαδικασίες σχηματισμού του εδάφους είναι εξαιρετικά αργές, καθώς μπορεί να χρειαστούν έως και 1.000 χρόνια για να σχηματιστούν μόλις 2-3 εκατοστά γόνιμου εδάφους.
Η κακή διαχείριση, η υπερβόσκηση, η αποψίλωση και η ρύπανση οδηγούν σε υποβάθμιση και διάβρωση των εδαφών. Υπολογίζεται ότι πάνω από το 33% των παγκόσμιων εδαφών βρίσκεται ήδη σε μέτρια έως σοβαρή υποβάθμιση, απειλώντας την επισιτιστική ασφάλεια, την αγροτική παραγωγή, αλλά και τη βιοποικιλότητα.
Σύμφωνα με στοιχεία του Οργανισμού Τροφίμων και Γεωργίας του ΟΗΕ , μέσω της βιώσιμης διαχείρισης του εδάφους θα μπορούσε να παραχθεί έως και 58% περισσότερη τροφή, ενώ για την κάλυψη των διατροφικών αναγκών του αυξανόμενου παγκόσμιου πληθυσμού έως το 2050, η γεωργική παραγωγή θα πρέπει να αυξηθεί κατά 60%. Αυτοί οι στόχοι δεν μπορούν να επιτευχθούν χωρίς υγιή, παραγωγικά εδάφη.
Το έδαφος χρειάζεται φροντίδα – τώρα
Η Παγκόσμια Ημέρα Εδάφους είναι μια ευκαιρία για συλλογική δράση. Καλεί κυβερνήσεις, επιστήμονες, γεωργούς, πολίτες και φορείς σε διάλογο και συνεργασία, με στόχο τη λήψη μέτρων για την προστασία, αποκατάσταση και ορθολογική διαχείριση των εδαφών σε εθνικό και παγκόσμιο επίπεδο.