Το τίμημα της παράνομης, λαθραίας και ανεξέλεγκτης αλιείας
Η αλιεία αποτελεί ζωτικής σημασίας πηγή τροφής, απασχόλησης, ψυχαγωγίας, εμπορίου και οικονομικής ευημερίας σε ολόκληρο τον κόσμο. Σε έναν κόσμο όπου ο πληθυσμός αυξάνεται διαρκώς και η πείνα παραμένει επίμονη, το ψάρι αναδεικνύεται σε καθοριστικό αγαθό για την επίτευξη της επισιτιστικής ασφάλειας. Ωστόσο, οι διεθνείς προσπάθειες για τη διασφάλιση της βιωσιμότητας των ιχθυαποθεμάτων υπονομεύονται σοβαρά από την παράνομη, λαθραία και ανεξέλεγκτη αλιεία.
Σύμφωνα με την Οργάνωση Τροφίμων και Γεωργίας των Ηνωμένων Εθνών (FAO), η παράνομη, λαθραία και ανεξέλεγκτη αλιεία προκαλεί την απώλεια 11 έως 26 εκατομμυρίων τόνων ψαριών ετησίως, ζημία που αποτιμάται σε οικονομική αξία 10 έως 23 δισεκατομμύρια δολάρια ΗΠΑ. Για την αντιμετώπιση αυτής της απειλής, ο τέταρτος υποστόχος του Στόχου 14 της Ατζέντας για τη Βιώσιμη Ανάπτυξη που υιοθετήθηκε το 2015 από τη Γενική Συνέλευση των Ηνωμένων Εθνών, καλεί τη διεθνή κοινότητα να «ρυθμίσει αποτελεσματικά την αλιεία και να τερματίσει την υπεραλίευση, την παράνομη, λαθραία και ανεξέλεγκτη αλιεία και τις καταστροφικές αλιευτικές πρακτικές» έως το 2020.
Η επίτευξη αυτού του φιλόδοξου στόχου απαιτεί εντατικές δράσεις ευαισθητοποίησης, ώστε το ευρύ κοινό να συνειδητοποιήσει τις καταστροφικές συνέπειες της παράνομης αλιείας, μια προσπάθεια στην οποία η Οργάνωση Τροφίμων και Γεωργίας έχει εμπλακεί ενεργά.
Για την προώθηση της μακροπρόθεσμης διατήρησης και βιώσιμης χρήσης των αλιευτικών πόρων, η Διάσκεψη της Οργάνωσης Τροφίμων και Γεωργίας το 1995 ενέκρινε τον Κώδικα Δεοντολογίας για την Υπεύθυνη Αλιεία. Ο Κώδικας αυτός είναι εθελοντικός και ορίζει αρχές και διεθνή πρότυπα συμπεριφοράς για υπεύθυνες πρακτικές, αποσκοπώντας στην αποτελεσματική διατήρηση, διαχείριση και ανάπτυξη των υδρόβιων ζωντανών πόρων, με σεβασμό προς το οικοσύστημα και τη βιοποικιλότητα.
Το 2009, η Διάσκεψη της Οργάνωσης Τροφίμων και Γεωργίας ενέκρινε τη Συμφωνία σχετικά με τα μέτρα που λαμβάνει το κράτος λιμένα για την πρόληψη, αποτροπή και εξάλειψη της
παράνομης, λαθραίας και ανεξέλεγκτης αλιείας. Η συμφωνία αυτή, δεσμευτικού χαρακτήρα, προβλέπει ελάχιστα μέτρα που οφείλουν να λαμβάνουν τα κράτη-λιμένες για την καταπολέμηση της παράνομης αλιείας. Τέθηκε σε ισχύ στις 5 Ιουνίου 2016.
Η βιώσιμη αλιεία ξεκινά από εμάς
Υπολογίζεται ότι 1 στα 5 ψάρια που αλιεύονται παγκοσμίως προέρχεται από παράνομη αλιεία. Όταν τέτοια ψάρια φτάνουν στο πιάτο μας, άθελά μας γινόμαστε συνεργοί σε μη βιώσιμες, και συχνά εγκληματικές, πρακτικές που υπονομεύουν το μέλλον μας και τη βιωσιμότητα του πλανήτη. Όμως μπορούμε να αλλάξουμε αυτή την πραγματικότητα.
Τι είναι η παράνομη, λαθραία και ανεξέλεγκτη αλιεία;
Η παράνομη, λαθραία και ανεξέλεγκτη αλιεία αποτελεί έναν ευρύ όρο που περιλαμβάνει μια μεγάλη ποικιλία αλιευτικών δραστηριοτήτων. Eντοπίζεται σε όλους τους τύπους και τα επίπεδα της αλιείας, ενώ εκδηλώνεται τόσο σε διεθνή ύδατα όσο και σε περιοχές εντός εθνικής δικαιοδοσίας. Αφορά κάθε πτυχή και στάδιο της σύλληψης και αξιοποίησης των ιχθυαποθεμάτων και, σε ορισμένες περιπτώσεις, συνδέεται ακόμη και με το οργανωμένο έγκλημα. Η παράνομη, λαθραία και ανεξέλεγκτη αλιεία υπονομεύει τις εθνικές και περιφερειακές προσπάθειες για τη διατήρηση και διαχείριση των αλιευτικών πόρων και, κατά συνέπεια, παρεμποδίζει την πρόοδο προς την επίτευξη των στόχων της μακροπρόθεσμης βιωσιμότητας και υπεύθυνης αλιείας.
Ιστορικό
Το 2015, η Γενική Επιτροπή Αλιείας για τη Μεσόγειο της Οργάνωσης Τροφίμων και Γεωργίας πρότεινε την έναρξη πρωτοβουλίας για την καθιέρωση Διεθνούς Ημέρας για την καταπολέμηση της Παράνομης, Λαθραίας και Ανεξέλεγκτης Αλιείας. Μετά από εκτενείς διαβουλεύσεις, η πρόταση υποβλήθηκε στην 32η σύνοδο της Επιτροπής Αλιείας του FAO.
Η Επιτροπή ενέκρινε την πρόταση για την καθιέρωση της 5ης Ιουνίου ως Διεθνούς Ημέρας για την καταπολέμηση της Παράνομης, Λαθραίας και Ανεξέλεγκτης Αλιείας, ημερομηνία που σηματοδοτεί την επίσημη έναρξη ισχύος της Συμφωνίας σχετικά με τα μέτρα που λαμβάνει το κράτος λιμένα ως διεθνούς συνθήκης. Η θέσπιση αυτής της συμφωνίας συνιστά ιστορικό γεγονός, καθώς αποτελεί το πρώτο διεθνές νομικά δεσμευτικό μέσο που εστιάζει αποκλειστικά στην καταπολέμηση της παράνομης, λαθραίας και ανεξέλεγκτης αλιείας.
Το σχέδιο ψηφίσματος υποβλήθηκε στην 40ή Σύνοδο της Διάσκεψης του FAO (Ιούλιος 2017) προς έγκριση. Τον Δεκέμβριο του 2017, η Γενική Συνέλευση των Ηνωμένων Εθνών, στο ετήσιο ψήφισμά της για τη βιώσιμη αλιεία, ανακήρυξε επισήμως την 5η Ιουνίου ως «Διεθνή Ημέρα για την Καταπολέμηση της Παράνομης, Λαθραίας και Ανεξέλεγκτης Αλιείας». Στο ίδιο ψήφισμα, τα Ηνωμένα Έθνη ανακήρυξαν επίσης το έτος 2022 ως Διεθνές Έτος της Μικρής Κλίμακας Αλιείας και Υδατοκαλλιέργειας, εστιάζοντας έτσι στην αναγνώριση των μικρής κλίμακας ψαράδων και ψαράδων-γυναικών που αποτελούν το 90% του παγκόσμιου εργατικού δυναμικού στον τομέα της αλιείας.