Επένδυσε στον καθαρό αέρα τώρα
Η ατμοσφαιρική ρύπανση συνιστά τη μεγαλύτερη περιβαλλοντική απειλή για την ανθρώπινη υγεία στην εποχή μας. Παράλληλα, επιδεινώνει την κλιματική κρίση, επιφέρει οικονομικές απώλειες και υποσκάπτει τη γεωργική παραγωγικότητα. Δεν γνωρίζει σύνορα — η ευθύνη προστασίας της ατμόσφαιρας και διασφάλισης καθαρού αέρα για όλους είναι κοινή και αδιαίρετη. Μέσα από διακρατική, διατομεακή και διεπιστημονική συνεργασία, μπορούμε να περιορίσουμε την ατμοσφαιρική ρύπανση με συλλογικές επενδύσεις χρόνου, πόρων και βούλησης. Αντιμετωπίζοντας προληπτικά την ατμοσφαιρική ρύπανση, μπορούμε να επιτύχουμε βαθιές μεταμορφώσεις και να εξασφαλίσουμε ένα μέλλον με καθαρό αέρα για όλους.
Διττή απειλή
Επίπτωση στην υγεία
Μικροσκοπικά, αόρατα σωματίδια ρύπων διεισδύουν βαθιά στους πνεύμονες, το αίμα και το σώμα μας. Οι ρύποι αυτοί ευθύνονται για περίπου το ένα τρίτο των θανάτων από εγκεφαλικά επεισόδια, χρόνιες αναπνευστικές παθήσεις και καρκίνο του πνεύμονα, καθώς και για το ένα τέταρτο των θανάτων από καρδιακές προσβολές. Το τροποσφαιρικό όζον, που δημιουργείται από τη χημική αντίδραση πολλών ρύπων στο ηλιακό φως, αποτελεί επίσης σημαντική αιτία άσθματος και αναπνευστικών χρόνιων παθήσεων.
Επίπτωση στο κλίμα
Οι λεγόμενοι βραχυχρόνιας διάρκειας κλιματικοί ρύποι (SLCPs) έχουν ιδιαίτερα επιζήμιες συνέπειες τόσο για την υγεία όσο και για την επιτάχυνση της υπερθέρμανσης του πλανήτη. Επειδή παραμένουν στην ατμόσφαιρα από λίγες ημέρες έως μερικές δεκαετίες, ο περιορισμός τους μπορεί να αποφέρει άμεσα οφέλη στην υγεία και στο κλίμα, ιδίως για εκείνους που ζουν σε περιοχές με υψηλές συγκεντρώσεις.
Πρόληψη και μείωση της ρύπανσης για τη βελτίωση της ποιότητας του αέρα παγκοσμίως
Η ατμοσφαιρική ρύπανση αποτελεί τη σημαντικότερη περιβαλλοντική απειλή για την ανθρώπινη υγεία και μία από τις πλέον αποτρέψιμες αιτίες πρόωρων θανάτων και ασθενειών. Υπολογίζεται ότι 6,5 εκατομμύρια πρόωροι θάνατοι (το 2016) παγκοσμίως οφείλονται στην εξωτερική και εσωτερική ατμοσφαιρική ρύπανση.
Στις αναπτυσσόμενες χώρες, η κατάσταση επιδεινώνεται: γυναίκες, παιδιά και ηλικιωμένοι πλήττονται δυσανάλογα, ιδίως σε φτωχά νοικοκυριά που εκτίθενται τόσο στη ρύπανση της ατμόσφαιρας όσο και στην εσωτερική ρύπανση από καύση ξύλου ή κηροζίνης για μαγείρεμα και θέρμανση.
Η ρύπανση του αέρα, μεταφερόμενη σε μεγάλες αποστάσεις, δεν περιορίζεται τοπικά, καθιστώντας την παγκόσμιο πρόβλημα με αλυσιδωτές επιπτώσεις. Χωρίς αποφασιστικές παρεμβάσεις, εκτιμάται ότι οι πρόωροι θάνατοι εξαιτίας της ρύπανσης του αέρα θα αυξηθούν πάνω από 50% έως το 2050.
Το κόστος για την κοινωνία είναι υψηλό: οικονομικές απώλειες, μείωση παραγωγικότητας, αυξημένα έξοδα υγειονομικής περίθαλψης, ακόμη και πλήγμα στον τουρισμό. Τα οικονομικά οφέλη από τον περιορισμό της ρύπανσης είναι ανεκτίμητα — και οι λύσεις υπάρχουν, είναι εφικτές και, σημαντικότερο, είναι οικονομικά αποδοτικές.
Η χαμηλή ποιότητα του αέρα αποτελεί εμπόδιο στην επίτευξη βιώσιμης ανάπτυξης, ιδίως σε αστικές περιοχές των αναπτυσσόμενων χωρών, όπου τα επίπεδα ρύπων υπερβαίνουν τα όρια που έχει θέσει ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας.
Ορισμένοι ρύποι, όπως ο μαύρος άνθρακας, το μεθάνιο και το τροποσφαιρικό όζον όχι μόνο επιβαρύνουν την υγεία, αλλά προκαλούν και ζημιές στις καλλιέργειες, υπονομεύοντας την επισιτιστική ασφάλεια. Η μείωσή τους προσφέρει συνεπώς διπλό όφελος: για το κλίμα και για την υγεία.
Διεθνής Ημέρα Καθαρού Αέρα για Γαλάζιους Ουρανούς
Τα κράτη μέλη του ΟΗΕ έχουν δεσμευτεί να μειώσουν δραστικά έως το 2030 τους θανάτους και τις ασθένειες που σχετίζονται με επικίνδυνες χημικές ουσίες και με τη ρύπανση του αέρα, του νερού και του εδάφους. Στόχος είναι επίσης η μείωση του περιβαλλοντικού αποτυπώματος ανά άτομο, με έμφαση στην ποιότητα του αέρα και τη διαχείριση αποβλήτων, ιδίως σε αστικά περιβάλλοντα.
Ο καθαρός αέρας είναι θεμελιώδης για την υγεία και την καθημερινή ζωή όλων. Η ατμοσφαιρική ρύπανση δεν πλήττει μόνο τον άνθρωπο, αλλά και ολόκληρα οικοσυστήματα.
Η διεθνής κοινότητα αναγνωρίζει πλέον ότι η βελτίωση της ποιότητας του αέρα μπορεί να ενισχύσει και την αντιμετώπιση της κλιματικής κρίσης αλλά και το αντίστροφο: η μείωση των εκπομπών θερμοκηπίου μπορεί να βελτιώσει την ποιότητα του αέρα.
Ενθαρρυμένος από το αυξανόμενο παγκόσμιο ενδιαφέρον για το ζήτημα, ο ΟΗΕ όρισε την 7η Σεπτεμβρίου ως Διεθνή Ημέρα Καθαρού Αέρα για Γαλάζιους Ουρανούς.
Καθαρός αέρας και Στόχοι Βιώσιμης Ανάπτυξης (SDGs)
Στο τελικό κείμενο της Διάσκεψης των Ηνωμένων Εθνών για τη Βιώσιμη Ανάπτυξη με τίτλο «Το μέλλον που θέλουμε», τα κράτη δεσμεύτηκαν να προωθήσουν πολιτικές που ενισχύουν την ποιότητα του αέρα στο πλαίσιο βιώσιμων πόλεων και ανθρώπινων οικισμών. Το ίδιο το Ατζέντα του 2030 για τη Βιώσιμη Ανάπτυξη αναγνωρίζει ρητά ότι η καταπολέμηση της ατμοσφαιρικής ρύπανσης είναι ουσιώδης προϋπόθεση για την επίτευξη των Στόχων Βιώσιμης Ανάπτυξης.