Η Διεθνής Ημέρα
Με την απόφασή της 69/323 στις 29 Σεπτεμβρίου 2015, η Γενική Συνέλευση των Ηνωμένων Εθνών καθιέρωσε την 9η Δεκεμβρίου ως Διεθνή Ημέρα Μνήμης και Αξιοπρέπειας των Θυμάτων Εγκλημάτων Γενοκτονίας και της Πρόληψης του Εγκλήματος αυτού.
Η 9η Δεκεμβρίου σηματοδοτεί τηνεπέτειο της Σύμβασης του 1948 για την Πρόληψη και Καταστολή του Εγκλήματος της Γενοκτονίας, της πρώτης διεθνούς συνθήκης για τα ανθρώπινα δικαιώματα που υιοθέτησε η Γενική Συνέλευση.
Η Σύμβαση εκφράζει τη δέσμευση της διεθνούς κοινότητας στο «ποτέ ξανά» και ορίζει για πρώτη φορά νομικά τι συνιστά γενοκτονία, ορισμός που έχει υιοθετηθεί ευρέως τόσο σε εθνικό όσο και σε διεθνές επίπεδο. Παράλληλα, θεσπίζει την υποχρέωση των Κρατών Μερών να προλαμβάνουν και να τιμωρούν το έγκλημα της γενοκτονίας.
Η Σύμβαση
Σύμφωνα με το άρθρο 2 της Σύμβασης, ως γενοκτονία ορίζεται «κάθε μία από τις ακόλουθες πράξεις που τελείται με σκοπό την ολική ή μερική καταστροφή μιας εθνικής, εθνοτικής, φυλετικής ή θρησκευτικής ομάδας…», μεταξύ άλλων:
-
Η θανάτωση μελών της ομάδας·
-
Η πρόκληση σοβαρής σωματικής ή ψυχικής βλάβης·
-
Η εσκεμμένη επιβολή συνθηκών διαβίωσης που αποσκοπούν στη φυσική καταστροφή της ομάδας, εν όλω ή εν μέρει·
-
Η επιβολή μέτρων που αποσκοπούν στην παρεμπόδιση γεννήσεων·
-
Η εξαναγκαστική μεταφορά παιδιών της ομάδας σε άλλη ομάδα.
Η Σύμβαση επιβεβαιώνει ότι η γενοκτονία, είτε τελείται σε καιρό ειρήνης είτε σε περίοδο πολέμου, συνιστά έγκλημα διεθνούς δικαίου, και τα Συμβαλλόμενα Κράτη υποχρεούνται «να την προλαμβάνουν και να την τιμωρούν» (άρθρο 1). Η πρωταρχική ευθύνη για την πρόληψη και τον τερματισμό της γενοκτονίας ανήκει στα κράτη.
Φωτογραφία: UN Photo/Eskinder Debebe
Η πρόληψη περιλαμβάνει την αναγνώριση εκείνων των παραγόντων (όπως διακρίσεις και αποκλεισμοί) που οδηγούν σε έντονες ανισότητες εντός μιας ποικιλόμορφης κοινωνίας και την ανάπτυξη στρατηγικών για την άρση και εξάλειψή τους. Καθώς κανένα κράτος δεν είναι απολύτως ομοιογενές, η γενοκτονία συνιστά παγκόσμια πρόκληση.
Οι Ειδικοί Σύμβουλοι για την Πρόληψη της Γενοκτονίας και την Ευθύνη Προστασίας
Οι Ειδικοί Σύμβουλοι για την Πρόληψη της Γενοκτονίας και για την Ευθύνη Προστασίας συνεργάζονται για την προώθηση εθνικών και διεθνών προσπαθειών προστασίας των πληθυσμών από γενοκτονία, εγκλήματα πολέμου, εθνοκάθαρση και εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας, καθώς και από την υποκίνηση τέτοιων εγκλημάτων.
Ένα από τα κύρια καθήκοντά τους είναι η συλλογή πληροφοριών για καταστάσεις στις οποίες ενδέχεται να υπάρχει κίνδυνος τέλεσης εγκλημάτων μαζικών θηριωδιών, με βάση τους παράγοντες κινδύνου που καθορίζονται στο Πλαίσιο Ανάλυσης Εγκλημάτων Θηριωδίας.
Λόγω της ευαίσθητης φύσης της αποστολής τους, μεγάλο μέρος του έργου τους πραγματοποιείται εκτός δημοσιότητας. Ωστόσο, όταν εκτιμούν ότι η δημοσιοποίηση των ανησυχιών τους μπορεί να μειώσει τον κίνδυνο τέλεσης εγκλημάτων σε μια συγκεκριμένη περίπτωση, προβαίνουν σε δημόσιες δηλώσεις ή/και ενημερώνουν, κατόπιν αιτήματος, το Συμβούλιο Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών.