9 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2026 – ΠΡΩΤΟΣ ΕΟΡΤΑΣΜΟΣ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑΣ ΗΜΕΡΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ.
Το 2025 η UNESCO, μετά από πρωτοβουλία της Μόνιμης Αντιπροσωπείας της Ελλάδος στη Unesco, ανακήρυξε την 9η Φεβρουαρίου ως Παγκόσμια Ημέρα Ελληνικής Γλώσσας αναγνωρίζοντας:
- Τον ρόλο και τη συμβολή της ελληνικής γλώσσας στην προστασία και διάδοση του ανθρώπινου πολιτισμού.
- Το γεγονός ότι τα ελληνικά είναι μια ζωντανή γλώσσα που ομιλείται και γράφεται για το μεγαλύτερο διάστημα στην Ευρώπη. Ομιλείται επί 40 αιώνες και γράφεται επί 28 αιώνες χωρίς διακοπή.
- Ότι διδάσκεται διεθνώς στην αρχαία, βυζαντινή και μοντέρνα μορφή της.
ΓΙΑΤΙ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΗΜΕΡΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ – Η ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΗΣ UNESCO.
Η Ελληνική Γλώσσα στην Ιστορία
1. Η γλώσσα είναι φορέας πολιτισμού, κιβωτός αξιών, εννοιών, ταυτότητας, όργανο έκφρασης και δημιουργίας και γέφυρα επικοινωνίας, κατανόησης και συναίνεσης. Ανάμεσα στις χιλιάδες γλώσσες, τα ελληνικά συνδυάζουν τέσσερα ιδιαίτερα σημαντικά χαρακτηριστικά:
α) Μια αδιάσπαστη συνέχεια 40 αιώνων προφορικής παράδοσης και 35 αιώνων γραπτής παράδοσης, αν λάβουμε υπόψη τη Γραμμική Β γραφή, ή τουλάχιστον 28 αιώνες γραπτής παράδοσης, αν περιοριστούμε στην αλφαβητική γραφή, η οποία καθιστά την ελληνική τη μακροβιότερη συνεχώς ομιλούμενη και γραπτή γλώσσα στην Ευρώπη. Όπως είπε ο ποιητής Γιώργος Σεφέρης στην ομιλία του για το Νόμπελ το 1963: «Η ελληνική γλώσσα δεν έπαψε ποτέ να μιλιέται. Έχει υποστεί τις αλλαγές που βιώνουν όλα τα έμβια όντα, αλλά ποτέ δεν υπήρξε κενό».
β) Μια εξαιρετικά επεξεργασμένη δομή ως γλώσσα (λεξιλόγιο, γραμματική και σύνταξη), λόγω της χρήσης της από απαράμιλλες ιστορικές προσωπικότητες της λογοτεχνίας, της ποίησης, του θεάτρου, της φιλοσοφίας, της πολιτικής και της επιστήμης, όπως ο Όμηρος, ο Πλάτωνας, ο Αριστοτέλης, ο Αισχύλος, ο Θουκυδίδης, ο Ιπποκράτης, ο Αρχιμήδης και οι Πατέρες της Εκκλησίας.
γ) Ευρεία παρουσία σε πολλές γλώσσες, καθώς, διαχρονικά, η ελληνική υπήρξε μια από τις σημαντικότερες γλώσσες ως προς την επιρροή της σε όλες τις άλλες ευρωπαϊκές γλώσσες και, μέσω αυτών, στον κόσμο των γλωσσών. Επιπλέον, η ιδιαίτερη σημασία της ελληνικής γλώσσας επιβεβαιώνεται σαφώς από το γεγονός ότι διδάσκεται διεθνώς τόσο στην αρχαία της μορφή σε έδρες Κλασικών Σπουδών σε όλο τον κόσμο όσο και στη μεσαιωνική (βυζαντινή) και σύγχρονη μορφή της σε έδρες Μεσαιωνικής και Νέας Ελληνικής Γλώσσας παγκοσμίως.
δ) Η ελληνική γλώσσα ήταν και παραμένει μέχρι σήμερα μια ανεξάντλητη πηγή διεθνούς επιστημονικής ορολογίας, ιδιαίτερα στην ιατρική, αλλά και στα μαθηματικά, τη φυσική, τη χημεία, τη μηχανική, την αστρονομία, την κβαντομηχανική, τις κοινωνικές και ανθρωπιστικές επιστήμες. Πρόκειται για ένα διεθνώς αναγνωρισμένο χαρακτηριστικό της ελληνικής, το οποίο τεκμηριώνεται σαφώς, με βάση εμπειρικά και ιστορικά δεδομένα.
2. Ως γλωσσικό λίκνο βασικών εννοιών του πολιτισμού, της επιστήμης και της φιλοσοφίας, η ελληνική κατέχει, με ιστορικά και αντικειμενικά κριτήρια, μια ξεχωριστή θέση μεταξύ των γλωσσών του κόσμου.
3. Η επίγνωση της φωνολογικής δομής της ελληνικής γλώσσας οδήγησε τους Έλληνες του όγδοου αιώνα π.Χ. να καινοτομήσουν στο φοινικικό αλφάβητο με βάση τα σύμφωνα, εφευρίσκοντας φωνήεντα, επιτυγχάνοντας έτσι τη δημιουργία ενός νέου φωνητικού αλφαβήτου μέσω της μετάβασης από ένα σύστημα γραφής βασισμένο σε σύμφωνα σε ένα σύστημα όπου κάθε ήχος, κάθε φώνημα αντιπροσωπεύεται από ένα γράμμα. Με άλλα λόγια, υπάρχει συσχέτιση ένα προς ένα. Με αυτόν τον τρόπο, με λίγα μόνο γράμματα (24) μπορεί να δηλωθεί γραπτώς ένας άπειρος αριθμός λέξεων.
4. Η ανακάλυψη του αλφαβήτου πριν από 2.800 χρόνια αντιπροσωπεύει μια πραγματική πολιτιστική επανάσταση που επηρέασε καθοριστικά την πορεία του ανθρώπινου πολιτισμού και της ιστορίας. Αυτό εξηγεί γιατί ένας από τους μεγαλύτερους στοχαστές του κόσμου, ο Ιταλός Galileo Galilei, θεώρησε το ελληνικό αλφάβητο ως «τη μεγαλύτερη ανακάλυψη του ανθρώπου».
5. Κατά τη μετακλασική ελληνιστική περίοδο, η ελληνική υπήρξε για έξι ολόκληρους αιώνες η πρώτη διεθνής γλώσσα, η συναλλακτική γλώσσα πολλών διαφορετικών λαών (lingua franca) και, ταυτόχρονα, μια γλώσσα πολιτισμού (Πολιτιστική γλώσσα). Η ελληνική γλώσσα άνθισε κατά τη διάρκεια της βασιλείας του Μεγάλου Αλεξάνδρου, έγινε αποδεκτή και αγκαλιάστηκε από τον ρωμαϊκό πολιτισμό που υιοθέτησε την ελληνική γραφή με τη μορφή του λατινικού αλφαβήτου, παγκοσμιοποιήθηκε μέσω της γλώσσας των Ευαγγελίων, ανακαλύφθηκε και προβλήθηκε από την Αναγέννηση και αξιοποιήθηκε στο μέγιστο βαθμό από τον Διαφωτισμό.
6. Ο ηλεκτρονικός Θησαυρός Linguae Graecae (TLG), ο οποίος περιλαμβάνει κείμενα γραμμένα στα ελληνικά από τον Όμηρο έως τους ιστορικούς του 15ου αιώνα, περιλαμβάνει 12.000 ελληνικά κείμενα τεσσάρων χιλιάδων (4.000) συγγραφέων, αποτελούμενα από 105.000.000 λέξεις (σε όλους τους τύπους λέξεων που εμφανίζονται στα κείμενα).
7. Ιστορικά, η ελληνική γλώσσα κατέχει καίρια θέση στη διανοητική σκέψη, στη γλωσσική έκφραση και διατύπωση θεμελιωδών εννοιών και λέξεων-κλειδιών της ευρωπαϊκής και ευρύτερης, σχεδόν καθολικής διανοητικής σκέψης που μεταφέρονται, κατανοούνται ή ανιχνεύονται σε λέξεις/έννοιες της ελληνικής γλώσσας. Μερικοί Ενδεικτικά παραδείγματα είναι:
Αλφάβητο (alphabet), διάλογος (dialogue), διπλωματία (diplomacy), δημοκρατία (democracy), ιδέα (idea), ιστορία (history), φιλοσοφία (philosophy), θεωρία (theory), πολιτική (policy/politics), κρίση (crisis), θέση (thesis), σύνθεση (synthesis), συμφωνία (symphony), συνέργεια (synergy), συμβίωση (symbiosis), αρμονία (harmony), μουσική (music), ποίηση (poetry), ραψωδία (rhapsody), μελωδία (melody), μονόλογος (monologue), δράμα (drama), ρυθμός (rhythm), ορχήστρα (orchestra), θέατρο (theatre), τραγωδία (tragedy), πάθος (pathos), ήθος (ethos), σχολείο (school), πλανήτης (planet), σφαίρα (sphere) ατμόσφαιρα (atmosphere), κλίμα (climate), σύστημα (system), οικοσύστημα (ecosystem), ωκεανός (ocean), ωκεανογραφία (oceanography), συμπτώματα (symptoms), διάγνωση (diagnosis), πρόβλημα (problem), θεραπεία (therapy), καταστροφή (catastrophe), αρχαιολογία (archeology), αρχαιολόγος (archeologist), μουσείο (museum), γεωμετρία (geometry), μαθηματικά (mathematics), αριθμητική (arithmetic), τεχνολογία (technology), μηχανή (machine), ενέργεια (energy), οικονομία (economy), μέθοδος (method), λογική (logic), υπόθεση (hypothesis), κριτήρια (criteria), συνώνυμο (synonym), ιεραρχία (hierarchy), κατηγορία (category), ανάλυση (analysis), θέμα (theme), ενθουσιασμός (enthusiasm), μυστήριο (mystery), μαγεία (magic), εμπειρική (empirical), πρακτική (practical), οργάνωση (organisation), τύπος (type), αναλογία (analogy), φάση (phase), πρόγραμμα (programme), συμμετρία (symmetry), περίοδος (period), εποχή (epoch), τόνος (tone), Ατλαντικός (Atlantic), Ευρώπη (Europe).
8. Η 9η Φεβρουαρίου προτείνεται ως «Παγκόσμια Ημέρα Ελληνικής Γλώσσας». Την ημερομηνία αυτή το 1857 έφυγε από τη ζωή ο Έλληνας εθνικός ποιητής, Διονύσιος Σολωμός.
Ελληνική Γλώσσα και UNESCO
9. Η πολυγλωσσία, βασική αξία των Ηνωμένων Εθνών, αποτελεί ουσιαστικό παράγοντα για την αρμονική επικοινωνία μεταξύ των λαών, η οποία προάγει την ενότητα στην πολυμορφία και τη διεθνή κατανόηση, την ανεκτικότητα και τον διάλογο. Η Γενική Συνέλευση των Ηνωμένων Εθνών, μέσω του ψηφίσματός της 71/328 της 11ης Σεπτεμβρίου 2017 σχετικά με την πολυγλωσσία, χαιρέτισε την καθιέρωση μιας ημέρας αφιερωμένης σε καθεμία από τις επίσημες γλώσσες της με σκοπό την ενημέρωση και την ευαισθητοποίηση σχετικά με την ιστορία, τον πολιτισμό και τη χρήση τους, και ενθάρρυνε τον Γενικό Γραμματέα και ιδρύματα όπως η UNESCO να εξετάσουν το ενδεχόμενο επέκτασης αυτής της σημαντικής πρωτοβουλίας σε άλλες μη επίσημες γλώσσες που ομιλούνται σε όλο τον κόσμο.
10. Η UNESCO έχει ήδη αναγνωρίσει διάφορα αντικείμενα που συνδέονται με την Ελληνική Γλώσσα. Δύο στοιχεία της τεκμηριωτικής κληρονομιάς, Οι μολύβδινες πινακίδες του Μαντείου της Δωδώνης και Ο Πάπυρος του Δερβενίου: Το αρχαιότερο βιβλίο της Ευρώπης, εγγράφηκε στο Διεθνές Μητρώο Μνήμης του Κόσμου το 2023 και το 2015 αντίστοιχα. Δύο στοιχεία της άυλης πολιτιστικής κληρονομιάς, Πολυφωνικό Καραβάνι, έρευνα, διαφύλαξη και προβολή του ηπειρώτικου πολυφωνικού τραγουδιού, που επιλέχθηκε το 2020 στο μητρώο ορθών πρακτικών διασφάλισης και Βυζαντινή ψαλμωδία, εγγράφηκε το 2019 στον Αντιπροσωπευτικό Κατάλογο της Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς της Ανθρωπότητας.
11. Η ανακήρυξη της Παγκόσμιας Ημέρας Ελληνικής Γλώσσας δεν θα έχει καμία οικονομική επίπτωση στην UNESCO. Οι δραστηριότητες που συνδέονται με τον εορτασμό της Παγκόσμιας Ημέρας Ελληνικής Γλώσσας στην UNESCO θα αναληφθούν από την Ελλάδα.
Προτεινόμενο σχέδιο απόφασης
12. Υπό το πρίσμα των ανωτέρω, η Εκτελεστική Επιτροπή μπορεί να επιθυμεί να εκδώσει απόφαση σύμφωνα με τις ακόλουθες κατευθυντήριες γραμμές:
Η Εκτελεστική Επιτροπή,
1. Αφού εξέτασε έγγραφο 221 EX/39,
2. Αναγνώριση ότι η γλώσσα είναι αναμφισβήτητα δείκτης ατομικής, συλλογικής και πολιτιστικής ταυτότητας, φορέας ενός ολόκληρου πλέγματος πολιτιστικών εκφράσεων, που μεταφέρει αξίες και οράματα για τον κόσμο, και ένα δοχείο που περιέχει την πολιτιστική πολυμορφία και τον διάλογο μεταξύ των πολιτισμών,
3. Υπενθυμίζοντας Ψήφισμα 71/328 της Γενικής Συνέλευσης των Ηνωμένων Εθνών για την πολυγλωσσία, που εγκρίθηκε στις 11 Σεπτεμβρίου 2017, με το οποίο ενθαρρύνεται η επέκταση της πρωτοβουλίας μιας ημέρας αφιερωμένης σε καθεμία από τις επίσημες γλώσσες των Ηνωμένων Εθνών σε άλλες γλώσσες που ομιλούνται σε ολόκληρο τον κόσμο, προκειμένου να ενημερωθεί και να αυξηθεί η ευαισθητοποίηση σχετικά με την ιστορία, τον πολιτισμό και τη χρήση τους,
4. Υπενθυμίζοντας επίσης ότι ότι η γλωσσική πολυμορφία αποτελεί σημαντικό στοιχείο της πολιτιστικής πολυμορφίας, και τονίζοντας την ιδιαίτερη σημασία της σύμβασης για την προστασία και την προώθηση της πολυμορφίας της πολιτιστικής έκφρασης, η οποία τέθηκε σε ισχύ στις 18 Μαρτίου 2007,
5. Σημειώνοντας την ανάγκη προώθησης της πολυγλωσσίας και της γλωσσικής πολυμορφίας ως βασικών αξιών των Ηνωμένων Εθνών και βασικών παραγόντων για την αρμονική επικοινωνία μεταξύ των λαών, η οποία προάγει την ενότητα στην πολυμορφία και τη διεθνή κατανόηση, την ανεκτικότητα και τον διάλογο,
6. Αναγνωρίζοντας ο ρόλος και η συμβολή της ελληνικής γλώσσας στη διατήρηση και διάδοση του ανθρώπινου πολιτισμού και της κουλτούρας ανά τους αιώνες,
7. Εκτιμώντας ότι τα ελληνικά είναι η ζωντανή γλώσσα που ομιλείται και γράφεται συνεχώς για το μεγαλύτερο χρονικό διάστημα στην Ευρώπη, όπως ομιλείται εδώ και 40 αιώνες και γράφεται εδώ και 28 αιώνες χωρίς διακοπή, αν εστιάσουμε στην αλφαβητική γραφή,
8. Λαμβάνοντας υπόψη ότι πολλές γλώσσες έχουν αντλήσει και συνεχίζουν να αντλούν εκτενώς από τα ελληνικά για να εμπλουτίσουν την επιστημονική τους ορολογία και το λεξιλόγιό τους γενικότερα,
9. Αναγνωρίζοντας επίσης ότι τα ελληνικά διδάσκονται διεθνώς τόσο στην αρχαία τους μορφή σε σχολές κλασικών σπουδών σε όλο τον κόσμο όσο και στη μεσαιωνική (βυζαντινή) και σύγχρονη μορφή τους σε μεσαιωνικές και νεοελληνικές σχολές παγκοσμίως,
10. Υπενθυμίζεται περαιτέρω ότι η ελληνική γλώσσα, η οποία είναι η επίσημη γλώσσα σε δύο κράτη μέλη της UNESCO, είναι επίσης μία από τις επίσημες γλώσσες της Ευρωπαϊκής Ένωσης,
11. Σημειώνοντας ότι με κύριο φορέα τη μεγάλη ελληνική διασπορά, η ελληνική γλώσσα ομιλείται τόσο στον ευρύτερο γεωγραφικό χώρο της Νοτιοανατολικής Ευρώπης και της Μεσογείου, όσο και στην Αυστραλία, τις Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής, τον Καναδά, την Αφρική και τη Λατινική Αμερική,
12. Σημειώνεται επίσης ότι η ότι η ανακήρυξη της Παγκόσμιας Ημέρας Ελληνικής Γλώσσας δεν θα έχει καμία οικονομική επίπτωση στον τακτικό προϋπολογισμό του Οργανισμού, και Καλωσόρισμα τη δέσμευση της Ελλάδας να παρέχει εθελοντικές συνεισφορές για τους εορτασμούς της ημέρας,
13. Προσκαλεί τον Γενικό Διευθυντή να προωθήσει τον εορτασμό μιας παγκόσμιας ημέρας ελληνικής γλώσσας στις 9 Φεβρουαρίου κάθε έτους ως μία από τις διεθνείς ημέρες που σηματοδοτούνται από την UNESCO.
14. Συνιστά ότι η Γενική Συνέλευση, στην 43η συνεδρίασή της, ανακηρύσσει την 9η Φεβρουαρίου κάθε έτους παγκόσμια ημέρα ελληνικής γλώσσας.
