Η Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες (UNHCR) εξέφρασε την Πέμπτη σοβαρή ανησυχία για την απόφαση της Ελλάδας να αναστείλει την υποβολή αιτήσεων ασύλου από άτομα που φθάνουν δια θαλάσσης από τη Βόρεια Αφρική, προειδοποιώντας ότι η κίνηση αυτή ενδέχεται να παραβιάζει το διεθνές δίκαιο και να υπονομεύει τη μακροχρόνια δέσμευση της χώρας στην προστασία προσώπων που διαφεύγουν από συγκρούσεις και διώξεις.
Το μέτρο, το οποίο βρίσκεται υπό συζήτηση στο Ελληνικό Κοινοβούλιο, προβλέπει την αναστολή καταγραφής αιτήσεων ασύλου για τρεις μήνες και επιτρέπει την επιστροφή νέων αφίξεων χωρίς την εξέταση των αιτημάτων τους. Η πρόταση έρχεται ως απάντηση στην πρόσφατη αύξηση των αποβιβάσεων στη Γαύδο και την Κρήτη.
Αναγνωρίζοντας τις προκλήσεις που συνδέονται με τη διαχείριση των νέων αφίξεων, η UNHCR υπογράμμισε ότι τέτοια μέτρα οφείλουν να παραμένουν εντός των ορίων του διεθνούς και ευρωπαϊκού δικαίου.
«Τα κράτη έχουν το δικαίωμα να διαχειρίζονται τα σύνορά τους και να αντιμετωπίζουν τη μη νόμιμη μετανάστευση», αναφέρεται σε σχετική ανακοίνωση της Ύπατης Αρμοστείας. «Ωστόσο, ο έλεγχος των συνόρων πρέπει να συνάδει με το διεθνές και ευρωπαϊκό δίκαιο».
Θεμελιώδες δικαίωμα
Η Ύπατη Αρμοστεία τόνισε ότι το δικαίωμα στην αναζήτηση ασύλου αποτελεί «θεμελιώδες ανθρώπινο δικαίωμα, κατοχυρωμένο στο διεθνές, ευρωπαϊκό και εθνικό δίκαιο – και ισχύει για όλους, ανεξαρτήτως του τρόπου ή του σημείου εισόδου σε μια χώρα».
«Ακόμη και σε περιόδους μεταναστευτικής πίεσης», συνεχίζει η ανακοίνωση, «τα κράτη οφείλουν να διασφαλίζουν την πρόσβαση σε διαδικασίες ασύλου για όσους ζητούν προστασία».
Το προτεινόμενο ελληνικό νομοσχέδιο προβλέπει την αποστέρηση των αιτούντων άσυλο από τη δυνατότητα υποβολής αιτήσεων και, αντ’ αυτού, τη διαδικασία επιστροφής τους, γεγονός που έχει εγείρει ανησυχίες για ενδεχόμενη παραβίαση της αρχής της μη επαναπροώθησης (refoulement) – δηλαδή την αναγκαστική επιστροφή προσώπων σε χώρες όπου ενδέχεται να αντιμετωπίσουν απειλές για τη ζωή ή την ελευθερία τους.