Καθώς κυβερνήσεις και παγκόσμιες αγορές πασχίζουν να διαχειριστούν τις σοβαρές ανησυχίες και αναταράξεις που προκαλεί η αβεβαιότητα γύρω από τους εμπορικούς δασμούς, η Ρεμπέκα Γκρίνσπαν, επικεφαλής της Διάσκεψης των Ηνωμένων Εθνών για το Εμπόριο και την Ανάπτυξη (UNCTAD), δήλωσε την Πέμπτη στο UN News ότι οι φτωχότερες χώρες – των οποίων η συμβολή στα ελλείμματα εμπορικού ισοζυγίου είναι αμελητέα – θα πρέπει να εξαιρεθούν.
Η κα. Γκρίνσπαν μίλησε στον απόηχο της αυξανόμενης ανησυχίας εντός του ΟΗΕ σχετικά με τις επιπτώσεις που μπορεί να έχει αυτή η παρατεταμένη αβεβαιότητα στις πιο ευάλωτες αναπτυσσόμενες οικονομίες.
Ο Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ, Αντόνιο Γκουτέρες, είχε προειδοποιήσει την Τρίτη ότι «οι εμπορικοί πόλεμοι είναι εξαιρετικά επιζήμιοι» και ότι οι επιπτώσεις των δασμών ενδέχεται να είναι «καταστροφικές».
Οι δασμοί αποτελούν φόρο στις εισαγωγές που εισέρχονται σε μια χώρα, και επιβάλλονται συνήθως στον εξαγωγέα ως ποσοστό της αξίας – ένα επιπλέον κόστος που, στις περισσότερες περιπτώσεις, μετακυλίεται τελικά στον καταναλωτή.
Σε συνέντευξή της στους Financial Times που δημοσιεύτηκε την Πέμπτη το πρωί, η επικεφαλής της UNCTAD απηύθυνε έκκληση στις Ηνωμένες Πολιτείες να επανεξετάσουν τη στρατηγική τους, επισημαίνοντας ότι οι 44 Λιγότερο Ανεπτυγμένες Χώρες (ΛΑΧ) συμβάλλουν λιγότερο από το 2% στο εμπορικό έλλειμμα των ΗΠΑ, και ότι ενδεχόμενη αύξηση των δασμών θα επιδείνωνε περαιτέρω την ήδη οξυμένη κρίση χρέους τους.
Μιλώντας στο UN News, η κα. Γκρίνσπαν παρουσίασε τις πρωτοβουλίες μέσω των οποίων η UNCTAD στηρίζει τις αναπτυσσόμενες χώρες, ενώ υπογράμμισε τη σημασία της ενίσχυσης των περιφερειακών εμπορικών δεσμών, προκειμένου αυτές οι χώρες να αποκτήσουν μεγαλύτερη διαπραγματευτική ισχύ σε διεθνές επίπεδο.
UN News: Οι δύο μεγαλύτερες οικονομίες του κόσμου, οι ΗΠΑ και η Κίνα, βρίσκονται στη διαδικασία επιβολής ή απειλής επιβολής εκτεταμένων εμπορικών δασμών μεταξύ τους. Πόσο ανήσυχοι πρέπει να είμαστε;
Ρεμπέκα Γκρίνσπαν: Όταν οι δύο βασικές οικονομικές δυνάμεις του πλανήτη επιβάλλουν δασμούς, οι συνέπειες δεν περιορίζονται μόνο σε αυτές τις χώρες. Επηρεάζονται όλοι. Ήδη βρισκόμαστε σε ένα «νέο φυσιολογικό» με χαμηλή ανάπτυξη και υψηλό χρέος, και και ανησυχούμε ότι η παγκόσμια οικονομία θα επιβραδυνθεί περαιτέρω.
Η έμφασή μας εστιάζει σε όσα ενδέχεται να συμβούν στις πιο ευάλωτες χώρες, όπως οι Λιγότερο Ανεπτυγμένες Χώρες και τα μικρά νησιωτικά αναπτυσσόμενα κράτη. Αυτές μας ανησυχούν περισσότερο.
UN News: Ορισμένοι ειδικοί προειδοποιούν ότι βρισκόμαστε στο τέλος του διεθνούς χρηματοπιστωτικού συστήματος που οικοδομήθηκε μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο. Είναι αυτές οι ανησυχίες δικαιολογημένες;
Ρεμπέκα Γκρίνσπαν: Ακόμα δε γνωρίζουμε πού θα οδηγηθούμε. Ένα από τα καθήκοντά μας είναι να παρέχουμε στο κοινό μια ρεαλιστική εικόνα του τι πραγματικά συμβαίνει και τι παραμένει σε επίπεδο απειλών ή δηλώσεων.
Το πιο κρίσιμο ζήτημα είναι η αβεβαιότητα. Αν γνωρίζαμε ποια θα είναι η τελική κατάληξη, θα μπορούσαμε να προσαρμοστούμε, να διαμορφώσουμε στρατηγικές και να σχεδιάσουμε τη διαχείριση της αλλαγής. Όμως όταν η αβεβαιότητα παρατείνεται και οι εξελίξεις αλλάζουν διαρκώς, η κατάσταση γίνεται επιζήμια, γιατί κανείς δεν ξέρει πώς να αντιδράσει. Οι επενδύσεις παγώνουν, καθώς οι διευθύνοντες σύμβουλοι προτιμούν να περιμένουν, κάτι που σημαίνει ότι οι επενδύσεις δεν επιστρέφουν στον βαθμό που έχει ανάγκη η παγκόσμια οικονομία.
Η πρώτη μας έκκληση είναι να ληφθούν λογικές και προβλέψιμες αποφάσεις, ώστε να υπάρξει οργάνωση, σχεδιασμός και προσαρμογή στην αλλαγή – αλλά ακόμη δεν γνωρίζουμε ποια θα είναι αυτή η κατεύθυνση.
UN News: Έχετε υποστηρίξει ότι οι φτωχότερες χώρες θα πρέπει να εξαιρεθούν από την επιβολή δασμών από την κυβέρνηση των ΗΠΑ. Ακούγεται η φωνή σας;
Ρεμπέκα Γκρίνσπαν: Δεν έχω δει κανέναν να παρουσιάζει την ανάλυση που έχουμε κάνει εμείς, αποδεικνύοντας ότι αυτές οι χώρες δε συμβάλλουν καθόλου στο εμπορικό έλλειμμα των ΗΠΑ. Οι περισσότερες εξαγωγές τους προς τις ΗΠΑ είναι πρώτες ύλες, και πολλές από αυτές εξαιρούνται ήδη από δασμούς βάσει των νέων κανονισμών. Οι εν λόγω πρώτες ύλες δεν ανταγωνίζονται τις ΗΠΑ· αντίθετα, ενισχύουν τις παραγωγικές τους διαδικασίες.
Το ουσιώδες είναι πως πρόκειται για χώρες που δεν συμβάλλουν ουσιαστικά στο έλλειμμα, δεν αποφέρουν σημαντικά φορολογικά έσοδα μέσω των δασμών και δεν αποτελούν ανταγωνισμό ή απειλή για την εθνική ασφάλεια των ΗΠΑ.
Ίσως, λοιπόν, θα μπορούσαμε να αποφύγουμε νέες διμερείς συμφωνίες και διαπραγματεύσεις, και να τις απαλλάξουμε από τον πόνο που συνεπάγονται οι δασμοί.
UN News: Τι θα συμβουλεύατε έναν εργαζόμενο στον κλάδο της μεταποίησης σε μια αναπτυσσόμενη χώρα όπως το Βιετνάμ ή η Μαδαγασκάρη;
Ρεμπέκα Γκρίνσπαν: Είναι δύσκολο να πει κανείς, διότι ορισμένες χώρες επιβαρύνονται με υψηλότερους δασμούς από άλλες, και συνεπώς η ανταγωνιστική επίπτωση δεν είναι ενιαία.
Η Μαδαγασκάρη αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα: το κύριο εξαγώγιμο προϊόν της προς τις ΗΠΑ είναι η βανίλια. Η συμβολή της στο αμερικανικό εμπορικό έλλειμμα είναι τόσο μικρή που δεν καταγράφεται καν. Δεν έχει, επομένως, κανένα νόημα να τιμωρείται μια χώρα όπως αυτή.
UN News: Ποιος είναι ο ρόλος της UNCTAD στη στήριξη των αναπτυσσόμενων χωρών;
Ρεμπέκα Γκρίνσπαν: Ως οργανισμός, αναλύουμε το εμπόριο, τις επενδύσεις, τη χρηματοδότηση και την τεχνολογία υπό το πρίσμα της ανάπτυξης. Βοηθάμε δηλαδή τις χώρες να αξιοποιήσουν τις ευκαιρίες που προσφέρει το διεθνές εμπόριο.
Δεν συμμετέχουμε άμεσα στις εμπορικές διαπραγματεύσεις – αυτές διεξάγονται στον Παγκόσμιο Οργανισμό Εμπορίου – αλλά συνδράμουμε τις αναπτυσσόμενες χώρες ώστε να επιτύχουν πιο ευνοϊκές συμφωνίες και να ενισχύσουν τις οικονομικές τους επιδόσεις σε παγκόσμιο επίπεδο.
UN News: Έχετε προτείνει ότι οι αναπτυσσόμενες χώρες θα πρέπει να ενισχύσουν το εμπόριο εντός των περιφερειών τους, ώστε να ενδυναμωθούν στις διαπραγματεύσεις με πλουσιότερες χώρες. Είναι αυτή μια χρήσιμη στρατηγική;
Ρεμπέκα Γκρίνσπαν: Η Αφρική διαθέτει μια τεράστια ευκαιρία μέσω της Αφρικανικής Ζώνης Ελευθέρου Εμπορίου. Σύμφωνα με τα δικά μας στοιχεία, αυτό θα μπορούσε να προσθέσει περίπου 3 τρισεκατομμύρια δολάρια στην αφρικανική οικονομία.
Είναι μια σημαντική ευκαιρία, και αν επιταχυνθεί η υλοποίησή της, μπορεί να δημιουργηθεί μια μεγαλύτερη ενιαία αγορά με οικονομίες κλίμακας. Οι αφρικανικές χώρες πρέπει να διαφοροποιήσουν τις οικονομίες τους, διότι όσο εξαρτώνται από τις πρώτες ύλες, δεν θα μπορούν να προσφέρουν στους πολίτες τους το εισόδημα και τις υπηρεσίες που τους αξίζουν.
Παρατηρείται επίσης εμβάθυνση των εμπορικών σχέσεων στη Νοτιοανατολική Ασία μέσω της ASEAN (Ένωση Χωρών της Νοτιοανατολικής Ασίας), καθώς και σε ορισμένα μέρη της Λατινικής Αμερικής με την Mercosur (Κοινή Αγορά του Νότου).
Αυτές οι περιφερειακές συμμαχίες θα μπορούσαν να αποδειχθούν εξαιρετικά σημαντικές, ιδιαίτερα στη σημερινή συγκυρία.