Καθαρή ενέργεια: για όλους…
Η ενέργεια βρίσκεται στο επίκεντρο μιας διπλής πρόκλησης: να μην μείνει κανείς πίσω και ταυτόχρονα να προστατευθεί ο πλανήτης. Και η καθαρή ενέργεια είναι ζωτικής σημασίας για την επίλυσή της.
Σε έναν κόσμο που παλεύει με την κλιματική αλλαγή, η καθαρή ενέργεια διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο στη μείωση των εκπομπών, ενώ μπορεί επίσης να ωφελήσει κοινότητες που στερούνται αξιόπιστων πηγών ηλεκτροδότησης. Ωστόσο, ακόμη και σήμερα, 685 εκατομμύρια άνθρωποι ζουν στο σκοτάδι – πάνω από το 80% αυτών βρίσκονται στην Υποσαχάρια Αφρική.
Η σύνδεση μεταξύ καθαρής ενέργειας, κοινωνικοοικονομικής ανάπτυξης και περιβαλλοντικής βιωσιμότητας είναι καθοριστική για την αντιμετώπιση των προβλημάτων που πλήττουν τις ευάλωτες κοινότητες παγκοσμίως.
Για τους πληθυσμούς που δεν έχουν πρόσβαση σε καθαρή ενέργεια, η έλλειψη αξιόπιστης ηλεκτροδότησης αποτελεί τροχοπέδη στην εκπαίδευση, την υγειονομική περίθαλψη και τις οικονομικές ευκαιρίες. Πολλές αναπτυσσόμενες περιοχές εξακολουθούν να βασίζονται σε ρυπογόνα ορυκτά καύσιμα για την καθημερινή τους ζωή, αναπαράγοντας έτσι τον φαύλο κύκλο της φτώχειας. Εάν συνεχιστούν οι σημερινές τάσεις, έως το 2030 περίπου 1,8 δισεκατομμύρια άνθρωποι θα εξακολουθούν να χρησιμοποιούν ανασφαλή, ανθυγιεινά και αναποτελεσματικά συστήματα μαγειρέματος, όπως η καύση ξύλου ή κοπριάς.
Παρόλο που η κατάσταση έχει γενικά βελτιωθεί, τα πιο πρόσφατα στοιχεία δείχνουν ότι το 2022 ο αριθμός των ανθρώπων χωρίς πρόσβαση σε ηλεκτρική ενέργεια αυξήθηκε κατά 10 εκατομμύρια, καθώς η πληθυσμιακή αύξηση υπερκέρασε την πρόοδο στην ηλεκτροδότηση. Ο κόσμος δε βρίσκεται σε τροχιά επίτευξης του Στόχου Βιώσιμης Ανάπτυξης 7, ο οποίος στοχεύει στη διασφάλιση καθολικής πρόσβαση σε προσιτή, αξιόπιστη, βιώσιμη και σύγχρονη ενέργεια έως το 2030.
…και για τον πλανήτη μας
Η υιοθέτηση καθαρής ενέργειας είναι επίσης αναπόσπαστο κομμάτι στην αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής.
Ένα μεγάλο μέρος των αερίων του θερμοκηπίου που καλύπτουν τη Γη και παγιδεύουν τη θερμότητα του ήλιου προέρχεται από την παραγωγή ενέργειας, δηλαδή από την καύση ορυκτών καυσίμων (πετρελαίου, άνθρακα και φυσικού αερίου) για την παραγωγή ηλεκτρισμού και θερμότητας.
Η επιστήμη είναι σαφής: για να περιορίσουμε την κλιματική αλλαγή, πρέπει να τερματίσουμε την εξάρτησή μας από τα ορυκτά καύσιμα και να επενδύσουμε σε εναλλακτικές πηγές ενέργειας που είναι καθαρές, προσβάσιμες, οικονομικά προσιτές, βιώσιμες και αξιόπιστες. Οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας – οι οποίες είναι διαθέσιμες σε αφθονία παντού γύρω μας, όπως η ηλιακή, η αιολική, η υδροηλεκτρική, η ενέργεια από απόβλητα και η γεωθερμική – ανανεώνονται φυσικά και εκπέμπουν ελάχιστα ή μηδενικά αέρια του θερμοκηπίου και ρύπους στην ατμόσφαιρα.
Παράλληλα, η βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης είναι καίριας σημασίας. Η χρήση λιγότερης ενέργειας για την ίδια απόδοση – μέσω πιο αποδοτικών τεχνολογιών στις μεταφορές, τον κατασκευαστικό κλάδο, τον φωτισμό και τις οικιακές συσκευές – εξοικονομεί χρήματα, μειώνει τη ρύπανση από τον άνθρακα και συμβάλλει στην καθολική πρόσβαση σε βιώσιμη ενέργεια.
Ιστορικό
Η Διεθνής Ημέρα Καθαρής Ενέργειας, που γιορτάζεται στις 26 Ιανουαρίου, καθιερώθηκε από τη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ (απόφαση A/77/327) ως μια έκκληση για ευαισθητοποίηση και κινητοποίηση σε δράση υπέρ μιας δίκαιης και χωρίς αποκλεισμούς μετάβασης στην καθαρή ενέργεια, προς όφελος των ανθρώπων και του πλανήτη.
Η 26η Ιανουαρίου είναι επίσης η ημερομηνία ίδρυσης του Διεθνούς Οργανισμού Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας (IRENA), ενός διακυβερνητικού οργανισμού που ιδρύθηκε το 2009 για να υποστηρίξει τις χώρες στην ενεργειακή μετάβαση, να λειτουργήσει ως πλατφόρμα διεθνούς συνεργασίας και να παρέχει δεδομένα και αναλύσεις σχετικά με τις τεχνολογίες καθαρής ενέργειας, την καινοτομία, τις πολιτικές, τη χρηματοδότηση και τις επενδύσεις.
Γνωρίζατε ότι…
- Πάνω από το 75% των παγκόσμιων εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου προέρχεται από την καύση ορυκτών καυσίμων για ενέργεια;
- Τα ρυπογόνα καύσιμα για μαγείρεμα προκαλούν 3,2 εκατομμύρια πρόωρους θανάτους ετησίως; Το καθαρό μαγείρεμα μπορεί να αποτρέψει πολλούς από αυτούς.
- Για κάθε 1 δολάριο που επενδύεται σε ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, δημιουργούνται τριπλάσιες θέσεις εργασίας σε σύγκριση με τη βιομηχανία ορυκτών καυσίμων;