Η ενίσχυση της διεθνούς συνεργασίας και η υλοποίηση ενός συμφώνου του ΟΗΕ που προβλέπει τη μεταρρύθμιση της παγκόσμιας διακυβέρνησης βρέθηκαν, μεταξύ άλλων μέτρων, στο επίκεντρο της συζήτησης στο Συμβούλιο Ασφαλείας την Τρίτη.
Η υπουργική συνάντηση συγκλήθηκε από την Κίνα, η οποία κατέχει την εκ περιτροπής προεδρία του Συμβουλίου αυτόν τον μήνα, καθώς ο ΟΗΕ προετοιμάζεται να τιμήσει την 80ή επέτειό του αργότερα φέτος.
Ο Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ, Αντόνιο Γκουτέρες, ανοίγοντας τη συζήτηση, τόνισε ότι «η παγκόσμια αλληλεγγύη και οι λύσεις είναι πιο αναγκαίες από ποτέ», καθώς μαίνεται η κλιματική κρίση και επιτείνονται οι ανισότητες και η φτώχεια.
Η ειρήνη παραμένει απατηλή
«Όπως γνωρίζει καλά αυτό το Συμβούλιο, η ειρήνη απομακρύνεται όλο και περισσότερο —από τα Κατεχόμενα Παλαιστινιακά Εδάφη μέχρι την Ουκρανία, το Σουδάν, τη Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό και πέρα από αυτά», δήλωσε.
«Η τρομοκρατία και ο βίαιος εξτρεμισμός παραμένουν επίμονες μάστιγες. Βλέπουμε ένα σκοτεινό πνεύμα ατιμωρησίας να εξαπλώνεται. Η προοπτική ενός πυρηνικού πολέμου παραμένει —σκανδαλωδώς— μια ξεκάθαρη και παρούσα απειλή.»
Οι αναδυόμενες τεχνολογίες, όπως η Τεχνητή Νοημοσύνη (AI), συνιστούν επίσης πρόκληση, καθώς η «απεριόριστη υπόσχεσή» τους συνοδεύεται από «απεριόριστους κινδύνους» που μπορούν να υπονομεύσουν ή ακόμα και να αντικαταστήσουν την ανθρώπινη σκέψη, ταυτότητα και έλεγχο.
Σύμφωνο για το Μέλλον
Ο κ. Γκουτέρες τόνισε ότι «αυτές οι παγκόσμιες προκλήσεις απαιτούν πολυμερείς λύσεις» και αναφέρθηκε στο Σύμφωνο για το Μέλλον, το οποίο υιοθέτησαν τα κράτη μέλη τον περασμένο Σεπτέμβριο.
Η εν λόγω συμφωνία στοχεύει στην «ενίσχυση της παγκόσμιας διακυβέρνησης για τον 21ο αιώνα και την αποκατάσταση της εμπιστοσύνης» στην πολυμέρεια, τον ΟΗΕ και το Συμβούλιο Ασφαλείας.
Οι διατάξεις του περιλαμβάνουν την προώθηση του συντονισμού με περιφερειακούς οργανισμούς και τη διασφάλιση της πλήρους συμμετοχής των γυναικών, των νέων και των περιθωριοποιημένων ομάδων στις ειρηνευτικές διαδικασίες.
Το Σύμφωνο προτείνει επίσης ένα σχέδιο οικονομικής ενίσχυσης για τη στήριξη των αναπτυσσόμενων χωρών στην επίτευξη των Στόχων Βιώσιμης Ανάπτυξης και δεσμεύεται για τη μεταρρύθμιση της παγκόσμιας χρηματοπιστωτικής αρχιτεκτονικής ώστε να ανταποκρίνεται καλύτερα στις σύγχρονες ανάγκες.
Περιλαμβάνει επίσης το Παγκόσμιο Ψηφιακό Σύμφωνο, το οποίο προβλέπει τη δημιουργία φορέα διακυβέρνησης της Τεχνητής Νοημοσύνης που θα επιτρέπει στις αναπτυσσόμενες χώρες να συμμετέχουν στη διαδικασία λήψης αποφάσεων.
Μεταρρύθμιση του Συμβουλίου Ασφαλείας
«Το Σύμφωνο αναγνωρίζει επίσης ότι το Συμβούλιο Ασφαλείας πρέπει να αντικατοπτρίζει τον κόσμο του σήμερα, όχι εκείνον πριν από 80 χρόνια, και θέτει σημαντικές αρχές για την καθυστερημένη αυτή μεταρρύθμιση», δήλωσε ο κ. Γκουτέρες.
Το Συμβούλιο πρέπει να διευρυνθεί και να γίνει πιο αντιπροσωπευτικό των σύγχρονων γεωπολιτικών πραγματικοτήτων, ενώ τα κράτη οφείλουν να συνεχίσουν να βελτιώνουν τις μεθόδους εργασίας του, ώστε να γίνει πιο συμπεριληπτικό, διαφανές, αποτελεσματικό, δημοκρατικό και υπόλογο.
Υπενθύμισε ότι αυτά τα ζητήματα βρίσκονται υπό συζήτηση στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ εδώ και πάνω από μία δεκαετία.
Αξιοποίηση της δυναμικής
«Τώρα είναι η στιγμή να αξιοποιήσουμε τη δυναμική που προσφέρει το Σύμφωνο για το Μέλλον και να εργαστούμε προς έναν μεγαλύτερο βαθμό συναίνεσης μεταξύ περιφερειακών ομάδων και κρατών μελών – συμπεριλαμβανομένων των μόνιμων μελών του Συμβουλίου – ώστε να προωθήσουμε τις διακυβερνητικές διαπραγματεύσεις», τόνισε.
«Σε όλη αυτή τη διαδικασία, καλώ τα μέλη του Συμβουλίου να ξεπεράσουν τις διχόνοιες που εμποδίζουν την αποτελεσματική δράση υπέρ της ειρήνης.»
Αναφέρθηκε στο γεγονός ότι τα μέλη του Συμβουλίου έχουν δείξει πως είναι δυνατή η εξεύρεση κοινών θέσεων, όπως με την ανάπτυξη ειρηνευτικών αποστολών και την ψήφιση ψηφισμάτων για την ανθρωπιστική βοήθεια.
Δυναμικός συμβιβασμός
«Ακόμα και στις σκοτεινότερες ημέρες του Ψυχρού Πολέμου, η συλλογική λήψη αποφάσεων και ο ζωηρός διάλογος σε αυτό το Συμβούλιο διατήρησαν ένα λειτουργικό, έστω και ατελές, σύστημα συλλογικής ασφάλειας», δήλωσε.
«Σας προτρέπω να επιστρατεύσετε το ίδιο πνεύμα, να συνεχίσετε να εργάζεστε για την υπέρβαση των διαφορών και να εστιάσετε στην οικοδόμηση της συναίνεσης που απαιτείται για την επίτευξη της ειρήνης που όλοι οι άνθρωποι χρειάζονται και αξίζουν.»
Ο Γενικός Γραμματέας τόνισε ότι η πολυμερής συνεργασία είναι η «καρδιά που χτυπά» στον ΟΗΕ και, καθοδηγούμενος από τις λύσεις του Συμφώνου για το Μέλλον, μπορεί να γίνει ένα ακόμα πιο ισχυρό εργαλείο για την ειρήνη.
«Καθώς αντιμετωπίζουμε τις προκλήσεις γύρω μας, προτρέπω όλα τα κράτη μέλη να συνεχίσουν να ενισχύουν και να εκσυγχρονίζουν τους παγκόσμιους μηχανισμούς επίλυσης προβλημάτων», κατέληξε. «Ας τους καταστήσουμε κατάλληλους για το σκοπό τους, για τους ανθρώπους και για την ειρήνη.»