Οι ταχέως εξελισσόμενες γεωπολιτικές εντάσεις, εν μέσω «επικίνδυνης ρητορικής και πυρηνικών απειλών», αποτελούν ηχηρό μήνυμα αφύπνισης για τα κράτη να αναλάβουν δράση και να υποστηρίξουν τη νομικά δεσμευτική συνθήκη απαγόρευσης των πυρηνικών όπλων, δήλωσε τη Δευτέρα ο Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ, Αντόνιο Γκουτέρες.
«Οι βασικοί μηχανισμοί αφοπλισμού αποδυναμώνονται», προειδοποίησε η Ίζουμι Νακαμίτσου, Ύπατη Εκπρόσωπος για Θέματα Αφοπλισμού, που εκπροσώπησε τον ΓΓ του ΟΗΕ κατά την έναρξη της τρίτης συνάντησης των κρατών μερών στη Συνθήκη για την Απαγόρευση των Πυρηνικών Όπλων, που πραγματοποιείται στην έδρα των Ηνωμένων Εθνών στη Νέα Υόρκη από τις 3 έως τις 7 Μαρτίου.
Εξέφρασε την ανησυχία ότι η τρέχουσα απρόβλεπτη κατάσταση μπορεί να εντείνει τον φόβο του κοινού και να ενισχύσει την «ψευδή αφήγηση» ότι τα πυρηνικά όπλα είναι «ο απόλυτος εγγυητής ασφάλειας».
Αχτίδα ελπίδας
Παρά τις προκλήσεις, η επικεφαλής αφοπλισμού του ΟΗΕ τόνισε ότι υπάρχουν ελπιδοφόρα σημάδια.
Καταρχάς, η διεθνής συνειδητοποίηση του καταστροφικού αντίκτυπου των πυρηνικών όπλων αυξάνεται, με χαρακτηριστικά παραδείγματα την εστίαση του Συμφώνου για το Μέλλον σε έναν κόσμο χωρίς πυρηνικά όπλα και τη βράβευση με το Νόμπελ Ειρήνης 2024 της Ιαπωνικής Ομοσπονδίας Οργανώσεων Επιζώντων από Ατομικές βόμβες (Nihon Hidankyo), που επιδιώκει την πλήρη εξάλειψη των πυρηνικών όπλων.
Επιπλέον, η Συνθήκη Απαγόρευσης των Πυρηνικών Όπλων κερδίζει διαρκώς νέα μέλη, ενδυναμώνει τη συνεργασία με την κοινωνία των πολιτών και έχει δημιουργήσει ένα νέο επιστημονικό δίκτυο, του οποίου οι ειδικοί παρέχουν τεκμηριωμένες πληροφορίες, ανέφερε η κα Νακαμίτσου.
Μέχρι σήμερα, 73 κράτη έχουν επικυρώσει ή προσχωρήσει στη συνθήκη και 94 την έχουν υπογράψει.
Βήμα προς έναν κόσμο χωρίς πυρηνικά όπλα
Αυτή την εβδομάδα, κυβερνήσεις, διεθνείς οργανισμοί και φορείς της κοινωνίας των πολιτών συγκεντρώνονται στην τρίτη συνάντηση των κρατών μερών, με κύριο στόχο την προετοιμασία για την πρώτη αναθεωρητική διάσκεψη της συνθήκης και την επόμενη φάση εφαρμογής της.
Οι συζητήσεις και οι θεματικές συνεδρίες θα επικεντρωθούν στους κινδύνους ενός πυρηνικού πολέμου και τις καταστροφικές ανθρωπιστικές συνέπειές του, τις ανησυχίες για την ασφάλεια, τη βοήθεια προς τα θύματα και την περιβαλλοντική αποκατάσταση.
Οι εκπρόσωποι αναμένεται επίσης να υιοθετήσουν πολιτική διακήρυξη πριν από την ολοκλήρωση της συνάντησης την Παρασκευή.
Τι περιλαμβάνει η συνθήκη;
Η νομικά δεσμευτική Συνθήκη για την Απαγόρευση των Πυρηνικών Όπλων είναι η πρώτη πολυμερής συμφωνία για τον πυρηνικό αφοπλισμό που διαπραγματεύθηκε εδώ και πάνω από δύο δεκαετίες. Υιοθετήθηκε στις 7 Ιουλίου 2017 και τέθηκε σε ισχύ στις 22 Ιανουαρίου 2021.
Ο ΓΓ του ΟΗΕ την είχε χαρακτηρίσει τότε «ένα σημαντικό βήμα προς έναν κόσμο χωρίς πυρηνικά όπλα και ισχυρή ένδειξη στήριξης των πολυμερών πρωτοβουλιών για τον αφοπλισμό».
Η συνθήκη περιλαμβάνει ένα ευρύ φάσμα απαγορεύσεων σχετικά με κάθε δραστηριότητα που σχετίζεται με τα πυρηνικά όπλα, συμπεριλαμβανομένων δεσμεύσεων για τη μη ανάπτυξη, δοκιμή, παραγωγή, απόκτηση, κατοχή, αποθήκευση, χρησιμοποίηση ή απειλή χρήσης πυρηνικών όπλων.
Απαγορεύει επίσης την εγκατάσταση πυρηνικών όπλων σε εθνικά εδάφη, καθώς και την παροχή υποστήριξης σε άλλα κράτη για την εκτέλεση απαγορευμένων δραστηριοτήτων. Επιπλέον, απαιτεί από τα κράτη μέρη να παρέχουν βοήθεια σε άτομα που έχουν επηρεαστεί από τη χρήση ή τις δοκιμές πυρηνικών όπλων και να λαμβάνουν μέτρα περιβαλλοντικής αποκατάστασης σε περιοχές που έχουν μολυνθεί λόγω των πυρηνικών δοκιμών ή χρήσης.
Διαβάστε ολόκληρη τη Συνθήκη για την Απαγόρευση των Πυρηνικών Όπλων εδώ.