Κλειστά ιατρικά κέντρα και απολύσεις υγειονομικών εργαζομένων σε ολόκληρο τον κόσμο αντικατοπτρίζουν τον εκτεταμένο και επιζήμιο αντίκτυπο του παγώματος της χρηματοδότησης των Ηνωμένων Πολιτειών στην παγκόσμια αντιμετώπιση του AIDS, σύμφωνα με νέα έκθεση που δημοσιεύθηκε την Τετάρτη από το Κοινό Πρόγραμμα του ΟΗΕ για τον ιό του AIDS (UNAIDS).
Η διεθνής υπηρεσία του ΟΗΕ για την καταπολέμηση της νόσου ανέφερε ότι μέχρι τις αρχές αυτής της εβδομάδας είχε λάβει τουλάχιστον μία αναφορά για τον αντίκτυπο των περικοπών από 55 διαφορετικές χώρες.
Σε αυτές περιλαμβάνονται 42 έργα που χρηματοδοτούνται από το Προεδρικό Σχέδιο Έκτακτης Ανάγκης για την Αντιμετώπιση του AIDS (PEPFAR) των ΗΠΑ και 13 που λαμβάνουν κάποια υποστήριξη από τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Σύγχυση σχετικά με τις εξαιρέσεις χρηματοδότησης
Δύο ημέρες μετά την εκτελεστική εντολή του Προέδρου Τραμπ στα τέλη Ιανουαρίου, η οποία διέταξε 90ήμερη αναστολή όλης της εξωτερικής βοήθειας, ο Υπουργός Εξωτερικών εξέδωσε κατεπείγουσα εξαίρεση για την επανέναρξη «ζωτικής σημασίας» ανθρωπιστικής βοήθειας, συμπεριλαμβανομένης της θεραπείας για τον HIV.
Λίγο περισσότερο από μία εβδομάδα αργότερα, η UNAIDS ανέφερε ότι υπήρχε ευρεία «σύγχυση» σχετικά με τον τρόπο εφαρμογής της εξαίρεσης στην πράξη.
Οι 16 αναφορές που ελήφθησαν από τα γραφεία της UNAIDS σε διάφορες χώρες την προηγούμενη εβδομάδα δείχνουν ότι οι εν λόγω εξαιρέσεις οδήγησαν στην επανέναρξη ορισμένων κλινικών υπηρεσιών, όπως η θεραπεία του HIV και η πρόληψη της κάθετης μετάδοσης, σε πολλές χώρες που εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από τη χρηματοδότηση των ΗΠΑ.
Αποκλεισμός πλήθους προγραμμάτων
Παραμένει ασαφές για πόσο διάστημα θα διαρκέσει η χρηματοδότηση, εν μέσω πολλαπλών αναφορών ότι βασικές υπηρεσίες και προσωπικό της κυβέρνησης των ΗΠΑ, υπεύθυνοι για την αποδέσμευση κονδυλίων προς οργανισμούς υλοποίησης, είτε έχουν τεθεί εκτός λειτουργίας είτε υπολειτουργούν, ανέφερε η υπηρεσία του ΟΗΕ.
Επιπλέον, κρίσιμα στοιχεία των εθνικών στρατηγικών για την καταπολέμηση του AIDS δεν εμπίπτουν στις εξαιρέσεις αυτές, μεταξύ των οποίων πολλά προγράμματα πρόληψης, καθώς και κοινοτικές υπηρεσίες που υποστηρίζουν ευάλωτες ομάδες και νεαρές γυναίκες, σύμφωνα με τη UNAIDS.
Παράλληλα, η συλλογή και ανάλυση δεδομένων έχει διακοπεί σε πολλές χώρες, με τις τελευταίες αναφορές να επισημαίνουν ότι τόσο η ποσότητα όσο και η ποιότητα των υπηρεσιών πρόληψης, διάγνωσης και θεραπείας του HIV έχουν πληγεί σημαντικά.
Αυξημένοι χρόνοι αναμονής
Το ήδη επιβαρυμένο προσωπικό των υγειονομικών δομών βρίσκεται αντιμέτωπο με ακόμα μεγαλύτερο φόρτο εργασίας, ενώ οι ασθενείς βιώνουν αυξημένες καθυστερήσεις στην πρόσβασή τους σε σωτήριες για τη ζωή τους υπηρεσίες, προειδοποίησε η UNAIDS.
Την ίδια στιγμή, παραμένουν άλυτες κρίσιμες προκλήσεις, από την εύρυθμη λειτουργία των συστημάτων υγείας έως την προώθηση προτεραιοτήτων που σχετίζονται με την ισότητα των φύλων.
«Οι δηλώσεις της κυβέρνησης των ΗΠΑ προς οργανισμούς του ΟΗΕ υποδηλώνουν ότι τα προγράμματα χρηματοδότησης που εστιάζουν στην ισότητα των φύλων και τις διεμφυλικές κοινότητες ενδέχεται να μην επανεκκινήσουν», σημειώνει η σχετική έκθεση κατάστασης της UNAIDS.
Νέα ανάλυση δεδομένων
Η έκθεση περιλαμβάνει λεπτομερή ανάλυση της μεγάλης εξάρτησης της παγκόσμιας στρατηγικής κατά του AIDS από την αμερικανική εξωτερική βοήθεια, βασισμένη σε δεδομένα που διαχειρίζεται η UNAIDS.
Για παράδειγμα, περισσότερο από το ήμισυ των φαρμάκων για τον HIV που αγοράζονται στη Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό, την Αϊτή, τη Μοζαμβίκη, την Τανζανία και τη Ζάμπια προέρχεται από αμερικανική χρηματοδότηση.
Πριν από το πάγωμα των κονδυλίων, η κυβέρνηση των ΗΠΑ παρείχε σχεδόν τα δύο τρίτα της διεθνούς χρηματοδότησης για την πρόληψη του HIV στις χώρες χαμηλού και μεσαίου εισοδήματος, σύμφωνα με εκτιμήσεις της Παγκόσμιας Συμμαχίας για την Πρόληψη του HIV.
Η έκθεση κατονομάζει επίσης τις 20 χώρες που εξαρτώνται περισσότερο από την αμερικανική χρηματοδότηση: ΛΔ Κονγκό, Αϊτή, Μοζαμβίκη, Τανζανία, Ζάμπια, Ουγκάντα, Νιγηρία, Ρουάντα, Αγκόλα, Κένυα, Ουκρανία, Μπουρκίνα Φάσο, Μπουρούντι, Ελ Σαλβαδόρ, Ζιμπάμπουε, Τόγκο, Νεπάλ, Ακτή Ελεφαντοστού, Εσουατίνι και Μπενίν.
Υπηρεσίες σε αδιέξοδο
Οι παρεμβάσεις της κοινωνίας των πολιτών και των τοπικών κοινοτήτων αποτελούν θεμέλιο λίθο για τον τερματισμό της επιδημίας του AIDS και τη διατήρηση των μέχρι τώρα επιτευγμάτων, υπογραμμίζει η UNAIDS.
Οι άνθρωποι που ζουν με HIV, καθώς και οι ομάδες υψηλού κινδύνου, παίζουν κρίσιμο ρόλο στη διατήρηση των υπηρεσιών υγείας που χρειάζονται για να παραμείνουν υγιείς.
Ωστόσο, πολλές από αυτές τις υπηρεσίες έχουν σταματήσει. Ενδεικτικά παραδείγματα:
- Μοζαμβίκη: Κοινοτικοί εργαζόμενοι και σύμβουλοι διάγνωσης του HIV που χρηματοδοτούνται από το PEPFAR δε λαμβάνουν πλέον τις αμοιβές τους. Ως αποτέλεσμα, οι υπηρεσίες διάγνωσης του HIV έχουν καταρρεύσει στις περισσότερες περιοχές, η εγγραφή νέων ασθενών έχει διακοπεί και η υποστήριξη για την τήρηση της θεραπείας των ανθρώπων που ζουν με HIV έχει πληγεί σημαντικά.
- Τανζανία: Νέοι που εργάζονται ως σύμβουλοι συνομηλίκων, κοινοτικοί υγειονομικοί ή κοινοτικού σύμβουλοι, με χρηματοδότηση από το PEPFAR, έχουν λάβει προσωρινές ειδοποιήσεις απόλυσης.
- Ρουάντα: Υπηρεσίες πρόληψης του HIV σε κοινοτικό και νοσοκομειακό επίπεδο, που απευθύνονται σε πληθυσμούς υψηλού κινδύνου, όπως έφηβων και νεαρών γυναικών, ομοφυλόφιλων ανδρών και εργαζομένων στο σεξ, δεν καλύφθηκαν από τις εξαιρέσεις που χορήγησε η κυβέρνηση των ΗΠΑ.
- Νότια Αφρική: Υγειονομικές δομές που παρείχαν υποστήριξη σε ομοφυλόφιλους άνδρες, όπως το Engage Men’s Health, παραμένουν κλειστές.
- Γκάνα: Όλες οι οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών που χρηματοδοτούνταν από το PEPFAR έχουν σταματήσει να παρέχουν υπηρεσίες σε άτομα που ζουν με HIV και σε πληθυσμούς υψηλού κινδύνου.