Μα… Τι ακριβώς σημαίνει η Συνεργασία των Χωρών του Νότου;
Η Συνεργασία των Χωρών του Νότου υλοποιείται μέσω ενός ευρέος πλαισίου συνεργασίας μεταξύ χωρών του Νότου σε πολιτικούς, οικονομικούς, κοινωνικούς, πολιτισμικούς, περιβαλλοντικούς και τεχνολογικούς τομείς. Περιλαμβάνοντας δύο ή περισσότερες αναπτυσσόμενες χώρες, μπορεί να λαμβάνει χώρα σε διμερές, περιφερειακό, ενδοπεριφερειακό ή διαπεριφερειακό επίπεδο. Μέσω της συνεργασίας, οι αναπτυσσόμενες χώρες ανταλλάσσουν γνώσεις, δεξιότητες, τεχνογνωσία και πόρους, προκειμένου να επιτύχουν τους αναπτυξιακούς τους στόχους μέσω συντονισμένων προσπαθειών.
Μία επιπλέον μορφή της Συνεργασία των Χωρών του Νότου είναι η Τριγωνική Συνεργασία, κατά την οποία χώρες-χορηγοί και πολυμερείς οργανισμοί υποστηρίζουν πρωτοβουλίες συνεργασίας μεταξύ του Νότου παρέχοντας χρηματοδότηση, κατάρτιση, διαχειριστικά και τεχνολογικά συστήματα, καθώς και άλλες μορφές υποστήριξης.
Οι βασικοί στόχοι της Συνεργασία των Χωρών του Νότου είναι:
-
Η ενίσχυση της αυτάρκειας των αναπτυσσόμενων χωρών, προάγοντας τη δημιουργική τους ικανότητα να εντοπίζουν λύσεις και να αξιοποιούν την τεχνολογία για να αντιμετωπίσουν αναπτυξιακά προβλήματα, διαμορφώνοντας τις αναγκαίες στρατηγικές·
-
Η προώθηση και εδραίωση της συλλογικής αυτάρκειας μεταξύ των αναπτυσσόμενων χωρών μέσω της ανταλλαγής εμπειριών, που ενισχύει την επίγνωση των κοινών προβλημάτων και διευρύνει την πρόσβαση στη διαθέσιμη γνώση·
-
Η αναγνώριση και ανταπόκριση στις ανάγκες και τις προκλήσεις των λιγότερο ανεπτυγμένων χωρών, των αναπτυσσόμενων χωρών χωρίς πρόσβαση στη θάλασσα, των μικρών νησιωτικών αναπτυσσόμενων κρατών και των χωρών που πλήττονται σοβαρότερα από φυσικές καταστροφές και άλλες κρίσεις· και η διευκόλυνση της συμμετοχής τους στις διεθνείς οικονομικές δραστηριότητες.
Η Ιστορία της Συνεργασίας των Χωρών του Νότου
Κατά τις δύο τελευταίες δεκαετίες, ο κόσμος έχει υποστεί βαθιές οικονομικές και πολιτικές μεταμορφώσεις. Οι αλλαγές, ιδίως στις χώρες του Νότου, υπήρξαν ταχύτερες από ποτέ άλλοτε σε συγκρίσιμο χρονικό διάστημα στην παγκόσμια ιστορία. Οι σχέσεις εντός του Νότου, αλλά και μεταξύ Νότου και Βορρά, έχουν αποκτήσει νέες, πολυδιάστατες μορφές. Ζητήματα όπως η περιβαλλοντική κρίση και η κλιματική αλλαγή, η ενεργειακή και επισιτιστική ασφάλεια, η παγκόσμια φτώχεια, η σύνδεση οικονομικής ανάπτυξης και ισότητας, καθώς και οι μεταναστευτικές ροές, έχουν πλέον καταστεί προβλήματα παγκόσμιας εμβέλειας – δεν περιορίζονται πλέον στο παραδοσιακό σχήμα Βορρά-Νότου.
Πολλές χώρες του Νότου έχουν αποκτήσει σημαντικές χρηματοοικονομικές και τεχνολογικές δυνατότητες. Ξεκίνησαν μάλιστα να μεταφέρουν πόρους, με ή χωρίς ευνοϊκούς όρους, σε άλλες αναπτυσσόμενες χώρες, υιοθετώντας μια συμπεριληπτική προσέγγιση στη διαχείριση των παγκόσμιων προκλήσεων· στόχος είναι η ευρύτερη διάχυση των ωφελημάτων της παγκοσμιοποίησης, η δημιουργία νέων αγορών και η θεμελίωση μιας ευρύτερης βάσης για βιώσιμη οικονομική ανάπτυξη.
Όλες αυτές οι προσπάθειες επαναβεβαιώθηκαν και ενισχύθηκαν με την υιοθέτηση της Ατζέντας 2030 για τη Βιώσιμη Ανάπτυξη από τη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ.
Ο ΟΗΕ ως γέφυρα συνεργασίας μέσω του UNOSSC
Η ιστορία της Νοτιο-Νοτίου Συνεργασίας στο πλαίσιο των Ηνωμένων Εθνών ξεκινά το 1949, με τη δημιουργία του πρώτου προγράμματος τεχνικής βοήθειας από το Οικονομικό και Κοινωνικό Συμβούλιο, και συνεχίζεται με την ίδρυση του Προγράμματος των Ηνωμένων Εθνών για την Ανάπτυξη (UNDP) το 1965.
Το 1974, η Γενική Συνέλευση ενέκρινε την «ίδρυση ειδικής μονάδας στο πλαίσιο του UNDP για την προώθηση της τεχνικής συνεργασίας μεταξύ αναπτυσσόμενων χωρών». Η εν λόγω μονάδα εξελίχθηκε αργότερα στο Γραφείο των Ηνωμένων Εθνών για τη Συνεργασία των Χωρών του Νότου (UNOSSC), τον βασικό θεσμικό φορέα για τον συντονισμό της εν λόγω Συνεργασίας παγκοσμίως και εντός του συστήματος του ΟΗΕ.
Το 1978 πραγματοποιήθηκε στο Μπουένος Άιρες το Παγκόσμιο Συνέδριο του Νότου για την Τεχνική Συνεργασία μεταξύ Αναπτυσσόμενων Χωρών, το οποίο κατέληξε στην υιοθέτηση του Σχεδίου Δράσης του Μπουένος Άιρες για την προώθηση και εφαρμογή της εν λόγω συνεργασίας – ενός εκ των βασικών πυλώνων της Συνεργασίας. Το Σχέδιο ενίσχυσε τη θεσμική εντολή της Ειδικής Μονάδας, η οποία το 2013 μετονομάστηκε επισήμως σε Γραφείο των Ηνωμένων Εθνών για τη Συνεργασία των Χωρών του Νότου (UNOSSC), όπως είναι γνωστό σήμερα.
Ένα ακόμη σημαντικό ορόσημο σημειώθηκε το 2009, στο πλαίσιο της Διάσκεψης Κορυφής του ΟΗΕ για τη των Χωρών του Νότου, η οποία έλαβε χώρα στο Ναϊρόμπι της Κένυας. Οι συμμετέχοντες υιοθέτησαν το Έγγραφο Αποτελεσμάτων του Ναϊρόμπι, το οποίο ανέδειξε τον καίριο ρόλο των εθνικών κυβερνήσεων, των περιφερειακών οργανισμών και των θεσμών του ΟΗΕ στην ενίσχυση και εφαρμογή της Συνεργασίας.
Μετά την υιοθέτηση της Ατζέντας 2030 για τη Βιώσιμη Ανάπτυξη το 2015, η Γενική Συνέλευση συγκάλεσε το 2019 τη δεύτερη Διάσκεψη Κορυφής του ΟΗΕ για τη Συνεργασία των Χωρών του Νότου, με την ευκαιρία της 40ής επετείου από την υιοθέτηση του Σχεδίου Δράσης του Μπουένος Άιρες.
Κατά τη διάρκεια της Διάσκεψης, οι παγκόσμιοι ηγέτες υιοθέτησαν νέο Έγγραφο Αποτελεσμάτων, το οποίο καλεί σε περαιτέρω ενίσχυση της Συνεργασίας, ως μέσο επίτευξης των Στόχων Βιώσιμης Ανάπτυξης.