Η ημέρα αυτή δεν περιορίζεται στη μνήμη του παρελθόντος αλλά συνδέεται άρρηκτα με το παρόν
Το διατλαντικό δουλεμπόριο ατόμων αφρικανικής καταγωγής, το οποίο διήρκεσε από τον 15ο έως τα τέλη του 19ου αιώνα, περιλάμβανε τη βίαιη μεταφορά εκατομμυρίων γυναικών, ανδρών και παιδιών, κυρίως από τη Δυτική Αφρική προς την Αμερική. Η εξαναγκαστική μετατόπιση συνέβαλε στον πλουτισμό των αποικιακών και άλλων δυνάμεων, ενώ παράλληλα τροφοδότησε ψευδείς αφηγήσεις περί φυλετικής ανωτερότητας και κατωτερότητας, οι οποίες χρησιμοποιήθηκαν για τη δικαιολόγηση της ντροπιαστικής αυτής πρακτικής και συνεχίζουν να επηρεάζουν τις κοινωνίες μας σήμερα.
Δεδομένου ότι το διατλαντικό δουλεμπόριο είχε άμεσο αντίκτυπο στις σύγχρονες αντιλήψεις περί φυλής, η κατανόηση της εν λόγω περιόδου είναι ζωτικής σημασίας για την αντιμετώπιση των συνεπειών του, συμπεριλαμβανομένου του ρατσισμού και των προκαταλήψεων. Η Διεθνής Ημέρα Μνήμης Θυμάτων του Δουλεμπορίου δεν περιορίζεται στη μνήμη του παρελθόντος, αλλά και τη λήψη μέτρων για την εξάλειψη των δομών που συνεχίζουν να περιθωριοποιούν τους απογόνους των Αφρικανών σκλάβων.
Η ημέρα αυτή αφορά την εκπαίδευση
Η Διεθνής Ημέρα Μνήμης Θυμάτων Δουλεμπορίου δεν είναι μόνο μια στιγμή περισυλλογής, αλλά και μια ευκαιρία για εκπαίδευση. Παρά τους μύθους, οι υποδουλωμένοι Αφρικανοί δεν συνέβαλαν στις οικονομίες των Αμερικανών μόνο με την εργασία τους, αλλά και με τη μετάδοση πολύτιμων δεξιοτήτων και γνώσεων. Επιπλέον, δεν αποδέχθηκαν παθητικά τη μοίρα τους, αλλά συμμετείχαν σε ισχυρές πράξεις αντίστασης.
Ο Οργανισμός Ηνωμένων Εθνών εργάζεται για να αναδείξει αυτές τις ιστορίες μέσω του Προγράμματος Ευαισθητοποίησης για το Διατλαντικό Δουλεμπόριο και τη Σκλαβιά, το οποίο διαχειρίζεται το Τμήμα Παγκόσμιων Επικοινωνιών, και του προγράμματος Διαδρομές των Υποδουλωμένων Λαών, το οποίο υλοποιείται από την UNESCO.
Πώς καθιερώθηκε αυτή η ημέρα;
Το 2006, η Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ, με το ψήφισμα 61/19, αναγνώρισε ότι «το δουλεμπόριο και η σκλαβιά συγκαταλέγονται στις χειρότερες παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στην ιστορία της ανθρωπότητας, λαμβάνοντας υπόψη ιδιαίτερα την έκταση και τη διάρκειά τους» και όρισε την 25η Μαρτίου 2007 ως Διεθνή Ημέρα Μνήμης της Διακοσιοστής Επετείου της Κατάργησης του Διατλαντικού Δουλεμπορίου.
Τον επόμενο χρόνο, με το ψήφισμα 62/122, η 25η Μαρτίου καθιερώθηκε ως ετήσια Διεθνής Ημέρα Μνήμης των Θυμάτων του Δουλεμπορίου, αρχής γενομένης από το 2008.
Γιατί η 25η Μαρτίου;
Στις 25 Μαρτίου 1807, το Ηνωμένο Βασίλειο ψήφισε το Νόμο Κατάργησης του Δουλεμπορίου (Abolition of the Slave Trade Act). Από εκείνη την ημέρα και έπειτα, «κάθε μορφή εμπορίας και διαπραγμάτευσης για την αγορά, πώληση, ανταλλαγή ή μεταφορά σκλάβων ή ατόμων που προορίζονταν να πωληθούν, να μεταφερθούν ή να χρησιμοποιηθούν ως σκλάβοι, εφόσον λάμβανε χώρα σε οποιοδήποτε μέρος των ακτών ή των χωρών της Αφρικής, καταργείται, απαγορεύεται και κηρύσσεται παράνομη».
Ωστόσο, ενώ ο νόμος αυτός κατάργησε το διατλαντικό δουλεμπόριο, δεν κατάργησε τη σκλαβιά, η οποία συνεχίστηκε για δεκαετίες. Η πλήρης κατάργηση ήρθε μετά από ισχυρές και διαρκείς πράξεις αντίστασης των υποδουλωμένων Αφρικανών, συμπεριλαμβανομένης της Επανάστασης της Αϊτής, η οποία οδήγησε στην ίδρυση, το 1804, της Δημοκρατίας της Αϊτής – του πρώτου κράτους που απέκτησε την ανεξαρτησία του ως αποτέλεσμα του αγώνα υποδουλωμένων γυναικών και ανδρών.