❝ Καλώ τα κράτη να αναλάβουν συγκεκριμένες πρωτοβουλίες, με την πλήρη συμμετοχή των απογόνων της αφρικανικής διασποράς και των κοινοτήτων τους, ώστε να αντιμετωπίσουν παλαιές και νέες μορφές φυλετικών διακρίσεων και να αποδομήσουν τις ριζωμένες, θεσμικές και δομικές μορφές ρατσισμού.
— Αντόνιο Γκουτέρες, Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ
Τιμώντας τη συμβολή της αφρικανικής διασποράς
Μέσω της Διεθνούς Ημέρας Ατόμων με Αφρικανική Καταγωγή, ο ΟΗΕ επιδιώκει να προβάλει τη συμβολή της αφρικανικής διασποράς ανά την υφήλιο και να εξαλείψει κάθε μορφή διάκρισης εις βάρος των ανθρώπων αφρικανικής καταγωγής.
Οι διεθνείς ημέρες αντανακλούν τις αξίες που μια κοινωνία διακηρύσσει ότι πρεσβεύει. Όλοι οι άνθρωποι γεννιούνται ελεύθεροι και ίσοι στην αξιοπρέπεια και στα δικαιώματα, με την ικανότητα να συμβάλλουν εποικοδομητικά στην ανάπτυξη και ευημερία των κοινωνιών τους. Κάθε θεωρία περί φυλετικής ανωτερότητας είναι επιστημονικά εσφαλμένη, ηθικά απαράδεκτη, κοινωνικά άδικη και βαθιά επικίνδυνη, και οφείλει να απορριφθεί – μαζί με κάθε ιδεολογία που επιχειρεί να θεμελιώσει τον διαχωρισμό της ανθρωπότητας σε “ανεξάρτητες φυλές”.
Ο ΟΗΕ καταδικάζει απερίφραστα τις συνεχιζόμενες βίαιες πρακτικές και την υπέρμετρη χρήση βίας από τις δυνάμεις επιβολής του νόμου κατά ανθρώπων αφρικανικής καταγωγής. Την ίδια στιγμή, καταγγέλλει τον συστημικό ρατσισμό που διαπερνά τα ποινικά συστήματα δικαιοσύνης σε ολόκληρο τον κόσμο. Ο Οργανισμός αναγνωρίζει το διατλαντικό δουλεμπόριο ως ένα από τα σκοτεινότερα κεφάλαια της ανθρώπινης ιστορίας και υπερασπίζεται την αξιοπρέπεια και την ισότητα των θυμάτων της δουλείας, της αποικιοκρατίας και του ρατσισμού, εστιάζοντας στους απογόνους τους στην αφρικανική διασπορά.
Πρόοδος και προκλήσεις
Η περσινή (2024) χρονιά σηματοδότησε τη λήξη της Διεθνούς Δεκαετίας για τα Άτομα Αφρικανικής Καταγωγής. Παρότι έχουν καταγραφεί ορισμένα θετικά βήματα σε επίπεδο νομοθεσίας, πολιτικών και θεσμών, τα άτομα αφρικανικής καταγωγής εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν σύνθετες, διασταυρούμενες μορφές φυλετικών διακρίσεων, περιθωριοποίησης και αποκλεισμού. Η πανδημία COVID-19, στο μέσο της δεκαετίας (2020), ανέδειξε με δραματικό τρόπο την επείγουσα ανάγκη αντιμετώπισης των διαχρονικών ανισοτήτων, ιδιαίτερα στον τομέα της υγείας. Η έλλειψη επίσημης αναγνώρισης εξακολουθεί να αποτελεί κεντρικό εμπόδιο για την πλήρη άσκηση των δικαιωμάτων των Αφροκαταγόμενων.
Το 2020 υπήρξε έτος-καμπή: η δολοφονία του George Floyd συγκλόνισε τον κόσμο και κινητοποίησε εκατομμύρια ανθρώπους για να διαδηλώσουν ενάντια στον ρατσισμό και τις φυλετικές διακρίσεις. Το γεγονός αυτό ενέπνευσε παγκόσμιο διάλογο για τη φυλετική δικαιοσύνη. Στις 19 Ιουνίου 2020, το Συμβούλιο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του ΟΗΕ υιοθέτησε ψήφισμα με τίτλο «Προώθηση και προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και θεμελιωδών ελευθεριών των Αφρικανών και των απογόνων τους απέναντι στην υπερβολική χρήση βίας και σε άλλες παραβιάσεις από όργανα επιβολής του νόμου». Ως συνέχεια αυτού, η Ύπατη Αρμοστής για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα παρουσίασε ενώπιον του Συμβουλίου, στην 47η του σύνοδο, ατζέντα για μετασχηματιστική αλλαγή υπέρ της φυλετικής δικαιοσύνης και ισότητας.
Όλο και περισσότερες κοινωνίες αναγνωρίζουν ότι ο δομικός ρατσισμός αποτελεί μοχλό κοινωνικών, οικονομικών και πολιτικών ανισοτήτων. Πολλά κράτη έχουν πλέον ποινικοποιήσει τη φυλετική στοχοποίηση, ενώ έχουν υιοθετήσει πολιτικές ενίσχυσης των δικαιωμάτων και των επιλογών των Αφροκαταγόμενων.
Κυβερνήσεις επιταχύνουν τις προσπάθειες για στατιστική ορατότητα των ατόμων με Αφρικανική Καταγωγή, ως βήμα για την αντιμετώπιση ιστορικών αδικιών και τη γεφύρωση των ανισοτήτων στην πρόσβαση σε υγεία, κοινωνικές παροχές και ευκαιρίες.
Ωστόσο, η ολοκληρωμένη ενδυνάμωση των ανθρώπων αφρικανικής καταγωγής προϋποθέτει πολιτική βούληση, ουσιαστικές ενέργειες και στοχευμένες επενδύσεις.