Υπόβαθρο
Στις 8 Δεκεμβρίου 2005, η Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ ανακήρυξε την 4η Απριλίου κάθε έτους ως Διεθνή Ημέρα κατά των Ναρκών.
Κάλεσε τα κράτη, με τη βοήθεια των Ηνωμένων Εθνών και των σχετικών οργανισμών, να συνεχίσουν τις προσπάθειες για τη δημιουργία και ανάπτυξη εθνικών δυνατοτήτων δράσης κατά των ναρκών σε χώρες όπου οι νάρκες και τα εκρηκτικά κατάλοιπα πολέμου συνιστούν μείζονα κίνδυνο για την ασφάλεια, την υγεία και τη ζωή των αμάχων ή τροχοπέδη για την κοινωνική και οικονομική ανάπτυξη σε εθνικό και τοπικό επίπεδο.
Για πάνω από 20 χρόνια, το έργο της Υπηρεσίας Δράσης κατά των Ναρκών των Ηνωμένων Εθνών (UNMAS) καθοδηγείται από τις ανάγκες των πληγέντων ανθρώπων και είναι προσαρμοσμένο στην απειλή των εκρηκτικών μηχανισμών που αντιμετωπίζουν άμαχοι, ειρηνευτικές δυνάμεις και ανθρωπιστικές αποστολές.
Η Υπηρεσία Δράσης κατά των Ναρκών των Ηνωμένων Εθνών εργάζεται για να σώσει ζωές, να διευκολύνει την ανάπτυξη αποστολών του ΟΗΕ και την παροχή ανθρωπιστικής βοήθειας, να προστατεύσει τους αμάχους, να υποστηρίξει τον εθελοντικό επαναπατρισμό εκτοπισμένων και προσφύγων, να επιτρέψει ανθρωπιστικές και αναπτυξιακές δραστηριότητες και να προωθήσει το διεθνές ανθρωπιστικό και ανθρώπινο δίκαιο.
Ιστορία
Ο ΟΗΕ προωθεί την παγκόσμια εφαρμογή των νομικών εργαλείων και ενθαρρύνει τα κράτη-μέλη να διευρύνουν αυτά τα πλαίσια και να αναπτύξουν νέα διεθνή μέσα προστασίας των αμάχων από τις νάρκες και τα εκρηκτικά κατάλοιπα πολέμου. Tο έργο διεξάγεται σε συνεργασία με ενδιαφερόμενα κράτη, την κοινωνία των πολιτών, οργανισμούς δράσης κατά των ναρκών και διεθνείς οργανισμούς.
Από τότε που η Σύμβαση για την Απαγόρευση των Ναρκών (γνωστή ως Συνθήκη της Οττάβα) τέθηκε προς υπογραφή το 1997, 164 χώρες την έχουν επικυρώσει ή προσχωρήσει σε αυτήν. Η πρωτοφανής αυτή συμμαχία ενίσχυσε τη δημόσια ευαισθητοποίηση σχετικά με τις επιπτώσεις των ναρκών στους αμάχους και συσπείρωσε τη διεθνή κοινότητα υπέρ της απόλυτης απαγόρευσης.
Το Άρθρο 6 της Συνθήκης για την Απαγόρευση των Ναρκών εισήγαγε την υποχρέωση παροχής βοήθειας στα θύματα, συμπεριλαμβάνοντας τη φροντίδα, την αποκατάσταση και την κοινωνικοοικονομική τους επανένταξη. Η εν λόγω βοήθεια πρέπει να καλύπτει τόσο τις άμεσες όσο και τις μακροπρόθεσμες ανάγκες των επιζώντων, των οικογενειών τους, των πληγέντων κοινοτήτων και των ατόμων με αναπηρίες.
Η Σύμβαση για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρία και το Προαιρετικό της Πρωτόκολλο (A/RES/61/106) εγκρίθηκαν στις 13 Δεκεμβρίου 2006 και τέθηκαν προς υπογραφή στις 30 Μαρτίου 2007. Η εν λόγω σύμβαση, που αναφέρεται και στη Συνθήκη για την Απαγόρευση των Ναρκών, καλύπτει όλα τα άτομα με αναπηρίες.
Εκτός από τις νάρκες, οι προκλήσεις συνεχίζονται με όλα τα υπόλοιπα εκρηκτικά κατάλοιπα πολέμου. Στις 12 Νοεμβρίου 2006, ο Γενικός Γραμματέας των Ηνωμένων Εθνών χαιρέτισε την έναρξη ισχύος του Πρωτοκόλλου V της Σύμβασης για Ορισμένα Συμβατικά Όπλα, το οποίο αφορά τα εκρηκτικά κατάλοιπα πολέμου, και επανέλαβε την έκκλησή του για την παγκόσμια υιοθέτησή του. Τον Δεκέμβριο του 2008, καλωσόρισε επίσης το άνοιγμα προς υπογραφή της Σύμβασης για τις Βόμβες Διασποράς, στην οποία προσχώρησαν 108 κράτη.
Στο πλαίσιο της διακυβερνητικής πολιτικής της, η Διαυπηρεσιακή Ομάδα Συντονισμού των Ηνωμένων Εθνών για τη Δράση κατά των Ναρκών (IACG-MA), που απαρτίζεται από 12 τμήματα, οργανισμούς και προγράμματα του ΟΗΕ, όπως το Ινστιτούτο Ερευνών των Ηνωμένων Εθνών για τον Αφοπλισμό και η Παγκόσμια Τράπεζα, διασφαλίζει τη συνοχή σε όλους τους τομείς δράσης κατά των ναρκών.
Η Στρατηγική Δράσης κατά των Ναρκών του ΟΗΕ λειτουργεί ως πλαίσιο λογοδοσίας, καθοδηγώντας τις προσπάθειες για την πρόληψη και την αντιμετώπιση των απειλών από εκρηκτικά όπλα κατά τη διάρκεια και μετά τις ένοπλες συγκρούσεις. Σύμφωνα με απόφαση της IACG-MA τον Ιούνιο του 2023, αυτή η στρατηγική δεν θα είναι πλέον χρονικά περιορισμένη, αλλά θα υπόκειται σε περιοδική αναθεώρηση κάθε δύο χρόνια, ώστε να συμβαδίζει με τη διετή έκθεση του Γενικού Γραμματέα για τη βοήθεια στη δράση κατά των ναρκών. Η στρατηγική αυτή τέθηκε σε ισχύ την 1η Ιανουαρίου 2024.
Παγκόσμια Θέματα: Ειρήνη και Ασφάλεια
Ο ΟΗΕ επιδιώκει έναν κόσμο ελεύθερο από νάρκες και εκρηκτικά κατάλοιπα πολέμου, όπου άτομα και κοινότητες ζουν με ασφάλεια και μπορούν να αναπτυχθούν, ενώ οι ανάγκες των θυμάτων καλύπτονται.
Δώδεκα υπηρεσίες και οργανισμοί του ΟΗΕ συμμετέχουν σε προγράμματα δράσης κατά των ναρκών σε 30 χώρες και τρεις περιοχές. Η δράση κατά των ναρκών επιτρέπει στις ειρηνευτικές δυνάμεις να πραγματοποιούν περιπολίες, στις ανθρωπιστικές οργανώσεις να παραδίδουν βοήθεια και στους απλούς πολίτες να ζουν χωρίς τον φόβο ότι ένα λάθος βήμα μπορεί να τους στοιχίσει τη ζωή.
Υπηρεσία Δράσης κατά των Ναρκών των Ηνωμένων Εθνών (UNMAS)
Ως ειδική υπηρεσία εντός του Τμήματος Ειρηνευτικών Επιχειρήσεων του ΟΗΕ, η UNMAS λειτουργεί βάσει νομοθετικών εντολών τόσο της Γενικής Συνέλευσης όσο και του Συμβουλίου Ασφαλείας και παρεμβαίνει κατόπιν συγκεκριμένων εκκλήσεων για βοήθεια από τον Γενικό Γραμματέα ή άλλους αρμόδιους αξιωματούχους.