Meer dan drie kwart van de leerkrachten in de EU krijgt in de klas te maken met antisemitische incidenten. Dat blijkt uit een UNESCO-rapport, gepubliceerd op 27 januari 2026, de Internationale herdenkingsdag voor de slachtoffers van de Holocaust. De studie wijst ook op alarmerende niveaus van Holocaustontkenning en fysiek geweld tegen Joodse leerlingen.
“Haatspraak, meer bepaald antisemitisme en Holocaustontkenning, hebben een ongekend niveau bereikt sinds de Tweede Wereldoorlog,” stelt Khaled El-Enany, de nieuwe Directeur-Generaal van UNESCO. “De meeste leerkrachten kregen nooit een specifieke opleiding om om te gaan met deze realiteit, en ook niet voor de gevolgen van de ontwikkeling van artificiële intelligentie. UNESCO biedt beleidsmakers unieke instrumenten om de capaciteiten van leerkrachten te versterken in meer dan 30 landen, van in het klaslokaal tot in de sportclub, en binnenkort in nog meer landen.”
Eerste grootschalige bevraging over antisemitisme in de klas
Het UNESCO-rapport ‘Antisemitisme aanpakken via onderwijs: bevraging naar kennis en begrip bij leerkrachten’ kwam tot stand met de steun van de Europese Commissie. Het is de eerste grote Europese enquête naar hoe leerkrachten antisemitisme in de klas ervaren en percipiëren. Het onderzoek is gebaseerd op antwoorden van 2030 leerkrachten uit 23 EU-lidstaten.
De studie werd gevoerd door het Centre for Holocaust Education van University College London (UCL) en liep van augustus 2024 tot mei 2025. Public First zorgde voor de verspreiding van de studie, met steun van de Europese onderwijsministeries.
Wanneer leerlingen nazi-gebaren en -symbolen overnemen
De resultaten tonen dat 78% van de leerkrachten minstens één antisemitisch incident bij leerlingen meemaakte. Meer dan een kwart (27%) kreeg zelfs te maken met negen incidenten of meer.
De studie toont daarnaast aan dat 61% van de leerkrachten vormen van Holocaustontkenning of Holocaustverdraaiing vaststelde. 11% zegt dat dit vaak gebeurt. Eén op de tien leerkrachten verklaart minstens één keer getuige te zijn geweest van fysiek geweld tegen Joodse leerlingen. Bijna de helft (44%) zag leerlingen nazi-gebaren maken of nazi-symbolen tekenen of dragen.
Daarnaast geeft 61% van de leerkrachten toe dat ze minstens één of twee keer niet wisten hoe ze moesten antwoorden op bepaalde vragen van hun leerlingen over antisemitisme. 42% stelde ook antisemitisch gedrag vast bij andere leerkrachten.
Nood aan gerichte opleiding voor leerkrachten
Toch zegt 70% van de leerkrachten dat ze geen professionele opleiding kregen om hedendaags antisemitisme te herkennen en aan te pakken. Minder dan een derde volgde opleidingen van gespecialiseerde organisaties buiten de eigen school.
“De gegevens uit dit onderzoek tonen verontrustende tendensen en maken duidelijk dat er dringend nood is aan systematische, op onderzoek gebaseerde opleidingen voor leerkrachten,” stelt het rapport. “De meeste respondenten behandelen antisemitisme alleen in lessen geschiedenis over de Holocaust. Hoewel dat een belangrijk onderdeel is van Holocaustonderwijs, toont onderzoek aan dat die aanpak onbedoeld de indruk kan wekken dat antisemitisme enkel bij het nazisme hoorde en beperkt bleef tot de Tweede Wereldoorlog. Daardoor hebben leerlingen moeite om hedendaagse vormen van antisemitisme te herkennen, begrijpen ze de huidige omvang en aard ervan onvoldoende en zien ze de impact ervan op de Joodse gemeenschap en op democratische samenlevingen wereldwijd niet.”
Binnen deze context publiceerde UNESCO een gids voor leerkrachten, met bijhorende pedagogische activiteiten. Die moeten hen helpen in de strijd tegen Holocaustontkenning en Holocaustverdraaiing.