Het Koninkrijk der Nederlanden, bestaande uit de vier autonome landen Nederland, Aruba, Curaçao en Sint Maarten, is als lidstaat en medeoprichter van de VN een groot voorstander van effectief multilateralisme en de universele waarden van het VN-Handvest.
“De problemen van vandaag, zoals klimaatverandering en veiligheid, zijn zo complex dat we niet zonder samenwerking kunnen,” verklaarde Lise Gregoire-van Haaren, de Permanente Vertegenwoordiger van het Koninkrijk der Nederlanden bij de VN in New York.
Het Koninkrijk der Nederlanden stelt zich binnen de VN op als een sterke partner voor vrede, rechtvaardigheid en ontwikkeling, en als een fervent verdediger van mensenrechten en fundamentele vrijheden, zoals vrijheid van godsdienst, geloof en meningsuiting.
“Wij staan bekend om onze inzet voor internationaal recht, mede doordat Nederland gastland is voor het Internationaal Gerechtshof en het Internationaal Strafhof,” benadrukte de Permanente Vertegenwoordiger van het koninkrijk bij de VN, Lise Gregoire-van Haaren. “Wij vinden het belangrijk dat internationale afspraken niet alleen worden gemaakt, maar ook nageleefd.”
Het Koninkrijk der Nederlanden is zes keer lid geweest van de VN-Veiligheidsraad: in 1946, 1951-52, 1965-66, 1983-84, 1999-2000 en 2018. Het land is kandidaat voor de VN-Veiligheidsraad voor de periode 2033-34.
Nederland is de vestigingsplaats van verschillende VN-organen
Het Internationaal Gerechtshof (ICJ), gevestigd in Den Haag, is het belangrijkste gerechtelijke orgaan van de Verenigde Naties en het enige VN-hoofdorgaan dat buiten New York zetelt. Het Hof is gevestigd in het Vredespaleis, een monument dat in 1913 werd ingehuldigd om het Permanent Hof van Arbitrage te huisvesten. Het Internationaal Gerechtshof houdt zich uitsluitend bezig met juridische geschillen tussen Staten en geeft op verzoek advies aan de Algemene Vergadering en de Veiligheidsraad van de VN en andere VN-organen en gespecialiseerde agentschappen.
“Mogen werken in het meest emblematische gebouw van Den Haag, dat wereldwijd symbool staat voor internationale gerechtigheid, is een echt voorrecht, zeker voor iemand zoals ik, met een achtergrond in internationaal recht,” zegt Monique Legerman, Hoofd van het Departement Informatie van het ICJ. “Zelfs na vijftien jaar in dit gebouw beschouw ik dat niet als vanzelfsprekend.”
In Den Haag is ook het Internationaal Strafhof (ICC) gevestigd, een onafhankelijk gerechtelijk orgaan bevoegd om personen te berechten die worden beschuldigd van genocide, misdaden tegen de menselijkheid en oorlogsmisdaden. De werking van het ICC ligt vast in het Statuut van Rome, dat binnen de VN is onderhandeld, door 125 staten is geratificeerd en in 2002 in werking is getreden.
Ongeveer 450 internationale medewerkers maken deel uit van het VN-personeel in Den Haag, zoals het Internationaal Restmechanisme voor Straftribunalen (IRMCT), de Organisatie voor het Verbod op Chemische Wapens (OPCW) en het Centrum voor Artificiële Intelligentie en Robotica van het VN-Interregionaal Criminologisch en Juridisch Onderzoeksinstituut (UNICRI).
De Universiteit van de Verenigde Naties in Maastricht
De Universiteit van de Verenigde Naties is actief in Maastricht via het Economisch en Sociaal Onderzoeksinstituut voor Innovatie en Technologie (UNU-MERIT). Met 60 doctoraatsstudenten en 90 masterstudenten van verschillende nationaliteiten koppelt UNU-MERIT onderzoek aan praktische beleidsoplossingen, met als doel duurzame ontwikkeling en een inclusievere toekomst.
“Werken in Maastricht is een herinnering aan wat er mogelijk is wanneer multilaterale principes worden nageleefd”, zegt Diego Salama, hoofd Partnerschappen en Communicatie bij UNU-MERIT.
“Vanuit de stad waar het verenigde Europa ontstond, werk ik nu in de frontlinie van wereldwijd onderzoek en onderwijs ten dienste van de Verenigde Naties. In een tijd van onzekerheid geloof ik dat we instellingen nodig hebben die niet alleen kennis produceren, maar die kennis ook omzetten in maatschappelijke impact. Het is een dagelijkse oefening van hoop: dat feiten nog altijd tellen, dat ideeën ons nog kunnen verenigen, en dat op bewijzen gebaseerd denken nog altijd richting kan geven aan internationale samenwerking.”
Het Koninkrijk der Nederlanden in het VN-systeem
Wereldwijd werken ongeveer 725 Nederlanders voor de VN (in totaal 131 000 mensen).
Een aantal vrouwen springt eruit. Koningin Máxima was van 2009 tot 2024 speciaal pleitbezorger van de VN-Secretaris-Generaal voor inclusieve financiering voor ontwikkeling en werd in september 2024 benoemd tot speciaal pleitbezorger voor financiële gezondheid Voormalig vicepremier en minister van Buitenlandse Zaken Sigrid Kaag heeft verschillende hoge functies in de VN bekleed, waarbij ze zich richtte op diplomatie en crisisbeheersing in het Midden-Oosten. Jeanine Hennis-Plasschaert, voormalig minister van Defensie, was van 2018 tot 2024 Speciaal Vertegenwoordiger van de VN voor Irak en werd in mei 2024 Speciaal Coördinator voor Libanon. Andere Nederlandse vertegenwoordigers zijn rechter Liesbeth Lijnzaad van het Internationaal Zeerechttribunaal, Yvonne Donders van het VN-Mensenrechtencomité en Corinne Dettmeijer-Vermeulen van het Comité voor de uitbanning van discriminatie van vrouwen (CEDAW).
Nederland telt 13 sites die erkend zijn als UNESCO-Werelderfgoed, wat bijdraagt aan de toeristische waarde van het land. Voorbeelden daarvan zijn het zeventiende-eeuwse grachtengordel van Amsterdam binnen de Singelgracht en het Molencomplex van Kinderdijk-Elshout.
Een belangrijke donor van de Verenigde Naties
De bijdrage van het Koninkrijk der Nederlanden aan de algemene begroting van het Secretariaat van de Verenigde Naties bedraagt in 2025 44,5 miljoen dollar (USD), ofwel 1,20% van het totaal (3,72 miljard USD). De algemene begroting bestaat uit verplichte bijdragen van de VN-lidstaten. Andere financiële steun wordt verleend in de vorm van vrijwillige bijdragen.
Het Koninkrijk der Nederlanden heeft in 2024 590,7 miljoen dollar toegekend aan humanitaire hulp, waarvan 180,3 miljoen dollar aan VN-agentschappen. Volgens OCHA ging het onder meer om de Internationale Arbeidsorganisatie (ILO, 69,7 miljoen dollar aan Nederlandse financiering), de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO, 27 miljoen), het Wereldvoedselprogramma (WFP, 20,2 miljoen) en UNICEF (15,9 miljoen).
Het Koninkrijk der Nederlanden was in 2024, met een bijdrage van 42,14 miljoen dollar aan algemene middelen, ook de vijfde grootste donor van het Ontwikkelingsprogramma van de Verenigde Naties (UNDP), na Duitsland, de Verenigde Staten, Japan en Zwitserland. Voor de periode 2023-2025 heeft het Koninkrijk der Nederlanden zich ertoe verbonden 103 miljoen euro bij te dragen aan het UNDP. Het Koninkrijk is ook de negende grootste donor van de VN-Vluchtelingenorganisatie (UNHCR), met een bijdrage van bijna 80 miljoen dollar in 2024.
De Nederlandse regering kondigde in februari een bezuiniging van 2,4 miljard euro op de ontwikkelingshulp vanaf 2027 aan. Er zijn nieuwe parlementsverkiezingen gepland voor oktober 2025, waarna een nieuwe regering zal worden gevormd. Haar beslissingen op dat gebied moeten worden afgewacht.
Een wereldwijde leverancier voor de Verenigde Naties
Het Koninkrijk der Nederlanden is ook de 15e grootste leverancier van de VN. In 2024 ontving de Nederlandse privésector voor 480,8 miljoen dollar aan opdrachten van de VN (1,9% van de totale wereldwijde aankopen van de Organisatie). Die aankopen hebben volgens het portaal van het VN-bevoorradingssysteem (United Nations Global Marketplace, UNGM) voornamelijk betrekking op farmaceutische producten en medische apparatuur en benodigdheden.
Het leiderschap van het Koninkrijk der Nederlanden om multilateralisme te steunen blijft van cruciaal belang in de huidige geopolitieke context, die nog meer internationale samenwerking en solidariteit vereist.
