De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) publiceerde een uitgebreide verklaring waarin ze haar spijt uit over het besluit van de Verenigde Staten om het VN-agentschap te verlaten. Volgens de organisatie zal die beslissing zowel de VS als de rest van de wereld minder veilig maken.
De verklaring, die zaterdag werd gepubliceerd, weerlegt de argumenten van de beslissing van de Amerikaanse regering. Als reactie op de beweringen dat de WHO de Verenigde Staten “beledigde en in diskrediet bracht” en ook hun onafhankelijkheid in gevaar zou hebben gebracht, stelt de organisatie dat “het tegenovergestelde waar is”. De WHO benadrukt dat ze steeds heeft ingezet op een goede samenwerking met de Verenigde Staten, “met volledig respect voor hun soevereiniteit”.
De beschuldiging dat de WHO een “gepolitiseerde, bureaucratische agenda zou volgen, aangestuurd door landen die vijandig staan tegenover Amerikaanse belangen”, wordt in de verklaring verworpen. De organisatie benadrukt dat zij altijd onpartijdig is geweest en dat ook blijft, en “bestaat om alle landen te dienen met respect voor hun soevereiniteit en zonder angst of voorkeur”.
Verdediging van de COVID-19-respons
Een groot deel van de verklaring is gewijd aan de verdediging door WHO tegen Amerikaanse beschuldigingen van “tekortkomingen” tijdens de COVID-19-pandemie. Volgens de Amerikaanse regering heeft de organisatie de “tijdige en nauwkeurige uitwisseling van cruciale informatie” belemmerd en die “tekortkomingen verborgen gehouden”.
De WHO stelt dat zij gedurende de pandemie snel handelde, alle beschikbare informatie op een snelle en transparante manier met de wereld heeft gedeeld en de lidstaten heeft geadviseerd op basis van de best beschikbare gegevens.
De WHO adviseerde het gebruik van mondmaskers, vaccins en fysieke afstand, maar heeft op geen enkel moment gepleit voor verplichte mondmaskers, vaccinatieverplichtingen of lockdowns.
Nadat op 31 december 2019 de eerste meldingen binnenkwamen van meerdere gevallen van “longontsteking met onbekende oorzaak” in Wuhan, China, vroeg de WHO de Chinese autoriteiten onmiddellijk om bijkomende informatie en activeerde zij haar crisisbeheersysteem.
Toen op 11 januari 2020 vervolgens het eerste sterfgeval in China werd gemeld, had de WHO de wereld al gewaarschuwd via formele kanalen, publieke verklaringen en sociale media. Ook had de organisatie internationale experts samengebracht en uitgebreide richtlijnen gepubliceerd om landen te helpen hun bevolking en zorgsystemen te beschermen.
Toen de Directeur-Generaal van de WHO op 30 januari 2020 COVID-19 uitriep tot een internationale noodsituatie op het vlak van de volksgezondheid, in het kader van de Internationale Gezondheidsregels (het hoogste alarmniveau binnen het internationaal gezondheidsrecht) waren er buiten China minder dan 100 gemelde gevallen en geen overlijdens geregistreerd.
In de eerste weken en maanden van de pandemie riep de Directeur-Generaal landen herhaaldelijk op tot onmiddellijke maatregelen om hun bevolking te beschermen. Daarbij waarschuwde hij dat “het venster van kansen zich sluit”, dat “dit geen oefening is” en noemde hij COVID-19 “vijand nummer één van de volksgezondheid”.
Na de vele evaluaties van de COVID-19-pandemie, waaronder ook beoordelingen van het werk van de WHO zelf, heeft de organisatie maatregelen genomen ter versterking van haar werking en ter ondersteuning van landen om hun paraatheid en responscapaciteit voor pandemieën te verbeteren. De systemen die de WHO voor, tijdens en na de noodfase van de pandemie ontwikkelde en beheerde, droegen bij aan de veiligheid van alle landen, waaronder ook de Verenigde Staten.
De deur blijft open voor een terugkeer van de VS
Ondanks de aankondiging van het vertrek blijft de WHO zich inzetten voor internationale samenwerking en hoopt zij dat de Verenigde Staten zich in de toekomst opnieuw zullen aansluiten. De organisatie verwijst daarbij naar recente mijlpalen, waaronder de goedkeuring van de WHO-pandemieovereenkomst, die zij omschrijft als “een baanbrekend instrument van internationaal recht” om toekomstige pandemieën te voorkomen en er doeltreffend op te reageren.
Als medeoprichter van de WHO leverden de Verenigde Staten een belangrijke bijdrage aan veel van de grootste verwezenlijkingen van de organisatie, waaronder de uitroeiing van pokken en de vooruitgang in de strijd tegen tal van andere bedreigingen voor de volksgezondheid, zoals polio, hiv, ebola, griep, tuberculose, malaria, verwaarloosde tropische ziekten, antimicrobiële resistentie en voedselveiligheid.
“De WHO blijft vastberaden geëngageerd om samen te werken met alle landen ter verwezenlijking van haar missie,” zo luidt de conclusie van de verklaring. Daarmee bevestigt de organisatie haar mandaat om “het hoogst haalbare niveau van gezondheid te bevorderen als een fundamenteel recht voor iedereen”.