Klimaatverandering blijft leiden tot verlies van biodiversiteit en bodemdegradatie, en de druk op het wereldwijde voedselsysteem groeit. Veel landbouwers zoeken naar manieren om voedsel te produceren door mét de natuur samen te werken in plaats van tegen de natuur, om zo de hulpbronnen te herstellen waarvan de landbouw afhankelijk is.
Regeneratieve landbouw komt naar voren als een krachtige oplossing voor een aantal van die problemen. Een van de voorlopers hiervan is de Nederlandse landbouwster Yanniek Schoonhoven, oprichtster en CEO van de Regeneration Academy. Zij past die duurzame praktijken al toe op haar boerderij La Junquera in het Spaanse Murcia.
Tegen welke uitdagingen loopt de boerderij aan?
De grootste uitdagingen zijn waterschaarste, bodemerosie, verwoestijning, biodiversiteitsverlies, leegloop van het platteland en een verlies van hoop binnen de landbouwgemeenschap. La Junquera is een door regen gevoed bedrijf van 1.100 hectare in een van de meest verwoestijnde gebieden van het Iberische Schiereiland, met amper 300 mm regenval per jaar.
Hoe pak je deze uitdagingen aan? En denk je dat de boerderij over 50 jaar nog bestaat?
We pakken ze aan door met het landschap te werken in plaats van ertegen: van greppels op de hoogtelijnen (swales), waterpoelen, keyline design, vegetatiestroken, bodembedekking, compost, holistische begrazing, gewasdiversificatie, het planten van bomen en natuurherstel. We hebben de organische stof al met gemiddeld 1% zien toenemen op onbewaterde grond, bestuivers met zo’n 30% zien stijgen, en erosie is verminderd dankzij de swales. Ja, ik geloof dat de boerderij over 50 jaar kan bestaan, maar alleen als regeneratie de economische, ecologische en sociale basis van de boerderij blijft.
Hoe heeft regeneratieve landbouw jouw kijk op de mens binnen ecosystemen veranderd?
Het heeft me doen inzien dat de mens niet overal los van de natuur staat, we zijn sleutel met een verantwoordelijkheid. We kunnen landschappen heel snel degraderen, maar we kunnen ook watercycli, bodemleven, biodiversiteit en gemeenschap herstellen wanneer we handelen met nederigheid en zorg op lange termijn.
Hoe ziet een duurzaam dieet eruit?
Een duurzaam dieet is voornamelijk seizoensgebonden, lokaal, biologisch, gevarieerd en rijk aan planten, met dierlijke producten alleen daar waar ze afkomstig zijn uit systemen die landschappen echt verbeteren, zoals goed beheerde begrazing. Het is ook een dieet dat boeren waardeert en ecologische kosten niet verbergt.
Welke steun hebben landbouwers nodig om de overstap te maken?
Landbouwers hebben eerlijke prijzen nodig, transitiefinanciering, technisch advies, langetermijnbeleid (langer dan vier jaar), toegang tot markten, minder bureaucratie! En bewijs van echte boerderijen. Het belangrijkste is dat ze steun nodig hebben tijdens de risicovolle jaren voordat de bodemgezondheid en de bedrijfseconomie verbeteren.
Waarom is het belangrijk om een breder publiek te betrekken, in het bijzonder jongeren?
Omdat regeneratie niet alleen een landbouwtechniek is; het is een cultuuromslag. De Regeneration Academy bestaat om jongeren, ondernemers, boeren en studenten op te leiden tot leiders in regeneratieve landbouw en ecosysteemherstel. Jongeren brengen energie, vragen en nieuwe verdienmodellen naar het platteland.
Welke uitdagingen ben je als vrouwelijke landbouwster tegengekomen?
De landbouw wordt nog vaak door mannen gedomineerd, en als vrouw moet je soms meer dan anderen je kennis bewijzen. Ze zijn nog steeds geneigd om mijn man te bellen voor zaken die met mij besproken moeten worden. Daar zou ik boos om kunnen worden, maar ik realiseer me ook dat deze verschuivingen tijd kosten, dus ik neem het niet persoonlijk. Ik probeer te leiden door te luisteren, mensen te verbinden, duidelijk te communiceren en ruimte te creëren voor samenwerking in plaats van ego.
Hoe ziet een écht duurzaam en biodivers landbouwsysteem er in de toekomst uit?
Als een mozaïek: productieve akkers, bomen, hagen, draslanden, graasdieren, wilde natuur, bestuivers, lokale verwerking en sterke plattelandsgemeenschappen. Er is geen strijd tussen productief land en de wildernis; het is allemaal één complex ecosysteem dat elkaar in balans houdt.